Social Media: Τι προβλέπει η πρόταση της Κομισιόν για τους περιορισμούς στα παιδιά

Τι αλλάζει ανά ηλικία και ποια τα επόμενα βήματα

Πόσο εύκολο είναι για τα παιδιά που έχουν μάθει να χρησιμοποιούν τα social media να αλλάξουν συνήθειες; Πόσο εύκολο είναι για τους γονείς να επιβλέπουν ένα παιδί που βρίσκεται στον χαοτικό κόσμο του διαδικτύου και να γνωρίζουν τι περιεχόμενο παρακολουθεί πραγματικά;

Μια ιδιαίτερα σημαντική πρωτοβουλία για την προστασία των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον φέρνει στο προσκήνιο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διά στόματος της Προέδρου της, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Για το ακανθώδες αυτό ζήτημα μίλησε στην εκπομπή «Μεταξύ Μας» και τη Μαρίνα Μανωλακάκη η κ. Τζίνα Αποστολάκη, συνεργάτης του Ευρωπαϊκού Έργου Europe Direct της Περιφέρειας Κρήτης, εξηγώντας τις πτυχές της πρότασης, τους κινδύνους του διαδικτύου αλλά και τις δυσκολίες στην εφαρμογή των μέτρων.

Η κλιμακωτή κατηγοριοποίηση των ηλικιών και οι περιορισμοί

Όπως διευκρινίστηκε, δεν πρόκειται για οριζόντια απαγόρευση αλλά για οριοθέτηση και αυστηρό περιορισμό της πρόσβασης στις δημοφιλείς πλατφόρμες, TikTok, Instagram, Facebook κ.ά., ανάλογα με την ηλικιακή ομάδα του παιδιού.

• Ηλικίες 3 έως 13 ετών (Απόλυτος περιορισμός): Τα παιδιά αυτής της κατηγορίας δεν πρέπει να έχουν καμία πρόσβαση στα παραδοσιακά μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η πρόσβαση τους θα επιτρέπεται αποκλειστικά σε ελεγχόμενο και εκπαιδευτικό υλικό, όπως για παράδειγμα το YouTube Kids, ώστε οι γονείς να είναι βέβαιοι ότι τα παιδιά τους καταναλώνουν ποιοτικό περιεχόμενο μάθησης και πληροφορίας χωρίς κινδύνους.
• Ηλικίες 13 έως 15 ετών (Περιορισμένη πρόσβαση – «Mini Λογαριασμοί»): Για τους εφήβους αυτής της ομάδας, η πρόσβαση θα γίνεται με περιορισμούς. Προτείνεται η δημιουργία ειδικών «mini λογαριασμών» από τους ίδιους τους γονείς, οι οποίοι θα διασφαλίζουν την ελεγχόμενη και προστατευμένη χρήση των πλατφορμών.
• Ηλικίες 15 έως 18 ετών (Πλήρης ελευθερία με παρακολούθηση): Από την ηλικία των 15 ετών και άνω, τα παιδιά αποκτούν την ελευθερία να δημιουργούν δικούς τους ανεξάρτητους λογαριασμούς στα social media.

Γονικός έλεγχος, αλγόριθμοι και η παγίδα του «Brain Rot»

Σε όλες τις ηλικιακές κατηγορίες, η κ. Αποστολάκη τόνισε ότι ο γονικός έλεγχος παραμένει κομβικός. Παρότι η τεχνολογία παρέχει τα απαραίτητα εργαλεία, η παρακολούθηση από τους γονείς είναι απαραίτητη, καθώς τα παιδιά μπορούν πολύ εύκολα να ξεφύγουν από το εκπαιδευτικό περιεχόμενο και να πέσουν στη λεγόμενη «λαγουδότρυπα» (rabbit hole) των αλγορίθμων, περνώντας ανεξέλεγκτα από το ένα βίντεο στο άλλο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Kαιρός: Συννεφιά και βροχές σήμερα Παρασκευή 25/9 στην Κρήτη

Παράλληλα, υπογραμμίστηκε ο εθιστικός χαρακτήρας των πλατφορμών, οι οποίες σχεδιάζονται με τέτοιο τρόπο ώστε να κρατούν το ενδιαφέρον του χρήστη (ακόμα και των ενηλίκων) με συνεχές σκρολάρισμα. Αυτό οδηγεί συχνά στο φαινόμενο του «Brain Rot», όπου τα παιδιά καταναλώνουν άπειρες ώρες περιεχομένου χωρίς να κερδίζουν τίποτα ουσιαστικό ή εκπαιδευτικό.

Επιπλέον, ως ένας από τους κυριότερους λόγους για τη λήψη αυτών των μέτρων αναφέρθηκε η αντιμετώπιση του διαδικτυακού εκφοβισμού (cyberbullying), ένα φαινόμενο με δραματικές συνέπειες για τη ψυχική υγεία και τη ζωή πολλών ανηλίκων στην Ευρώπη.

Το στοίχημα της ταυτοποίησης, τα προσωπικά δεδομένα και οι ευθύνες

Ένα από τα βασικότερα ερωτήματα που τίθενται είναι πώς θα γίνεται στην πράξη η ταυτοποίηση της ηλικίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει:

• Μετακύλιση της ευθύνης στους παρόχους: Οι ίδιες οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να εφαρμόζουν συστήματα διπλής επιβεβαίωσης ή να χρησιμοποιούν ειδικά εργαλεία ελέγχου ηλικίας.
• Αυστηρά πρόστιμα: Για να συμμορφωθούν οι κολοσσοί της τεχνολογίας (όπως η Meta), η Κομισιόν απειλεί με βαρύτατα πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν έως και το 6% του ετήσιου παγκόσμιου τζίρου τους.

Ωστόσο, η διαδικασία αυτή εγείρει προβληματισμούς για την προστασία των προσωπικών δεδομένων π.χ. σε ενδεχόμενο σκανάρισμα προσώπου, σημείο που αποτελεί πεδίο έντονης τριβής και με τις ΗΠΑ, οι οποίες επιδιώκουν την ελεύθερη πρόσβαση στα δεδομένα για την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης. Παρά τα εμπόδια, η Ε.Ε. θέτει ως απόλυτη προτεραιότητα την προστασία των ανηλίκων.

Πάντως, όπως επισημάνθηκε στη συζήτηση, κανένας τεχνικός μηχανισμός δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη σωστή εκπαίδευση και καθοδήγηση από την οικογένεια και το σχολείο.

Πότε αναμένεται η εφαρμογή του μέτρου;

Η κ. Αποστολάκη ξεκαθάρισε ότι η ανακοίνωση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι πρόταση νομοθεσίας και όχι ακόμα έτοιμος κανονισμός.

Σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία, αρχικά η πρόταση θα διαβιβαστεί στο Συμβούλιο της Ε.Ε. και στους 27 αρμόδιους υπουργούς, των Κρατών μελών της Ε.Ε. και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στους 700+ Ευρωβουλευτές, για συζήτηση, τροποποιήσεις και έγκριση.

Στη συνέχεια και πριν την οριστικοποίηση, το κείμενο θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση στην πλατφόρμα «EU Have Your Say», όπου κάθε πολίτης, εκπαιδευτικός, οργάνωση ή εταιρεία μπορεί να υποβάλει τα σχόλια και τους προβληματισμούς του.

Παρότι η Κομισιόν θέτει το θέμα σε προτεραιότητα, με ορίζοντα 6 μηνών,  η τελική εφαρμογή στην καθημερινότητά μας θα καθυστερήσει και δεν θα γίνει από τη μια μέρα στην άλλη, καθώς απαιτείται εκτενής διαπραγμάτευση.