Τι αλλάζει στην πράξη το 2026

Μια νέα εποχή φορολόγησης των κρυπτονομισμάτων ξεκινά προκειμένου να περιοριστούν τα «τυφλά» σημεία που ανοίγουν τα κρυπτονομίσματα στα φορολογικά έσοδα των κρατών. Η συζήτηση ξεκίνησε στον ΟΟΣΑ με το Crypto-Asset Reporting Framework (CARF), ένα παγκόσμιο σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών για συναλλαγές σε ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, αντίστοιχο με ό,τι ισχύει εδώ και χρόνια για τραπεζικούς λογαριασμούς.

Στο «χορό» των ελέγχων μπήκε και η Ευρωπαϊκή Ένωση με την οδηγία DAC8, η οποία στην ουσία είναι η θεσμική ενσωμάτωση αυτού του πλαισίου στην ΕΕ. Δεν πρόκειται για μια αποσπασματική ευρωπαϊκή πρωτοβουλία ούτε για έναν «νέο φόρο στα crypto». Είναι η ευρωπαϊκή εκδοχή μιας παγκόσμιας στροφής προς τη φορολογική διαφάνεια, στην οποία συμμετέχουν ή ετοιμάζονται να συμμετάσχουν δεκάδες χώρες.

Η γκρίζα ζώνη των crypto

Η ανάγκη δημιουργήθηκε από το γεγονός οτι για περισσότερο από μια δεκαετία, τα κρυπτονομίσματα κινούνταν σε μια γκρίζα ζώνη. Η ζώνη δεν είναι παρανομίας, αλλά συχνά αποτελεί πεδίο μη ορατό για τις φορολογικές αρχές. Το πρόβλημα δεν ήταν τόσο οι φορολογικοί συντελεστές, όσο η έλλειψη αρκετών πληροφοριών. Οι περισσότερες φορολογικές διοικήσεις δεν μπορούσαν να γνωρίζουν ποιος συναλλάσσεται, πού, με ποιο ύψος κεφαλαίων και με τι κέρδη.

Δεν θεσπίζεται νέος φόρος ούτε αυξάνονται συντελεστές

Το CARF του ΟΟΣΑ έρχεται να κλείσει ακριβώς αυτό το κενό. Προβλέπει υποχρεωτική συλλογή και ανταλλαγή στοιχείων για συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα μεταξύ φορολογικών αρχών, ανεξαρτήτως του πού βρίσκεται ο πάροχος υπηρεσιών. Ο στόχος είναι όπως οι τράπεζες αναφέρουν τόκους και καταθέσεις, έτσι και οι crypto-πάροχοι θα αναφέρουν συναλλαγές και κέρδη.

Η ΕΕ, μέσω της DAC8, ευθυγραμμίζεται πλήρως με αυτό το πλαίσιο. Και το κάνει όχι προληπτικά, αλλά επειδή διαφορετικά θα κινδύνευε να μετατραπεί σε «φορολογικό καταφύγιο» για ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία.

Τι αλλάζει στην πράξη το 2026

Από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι πάροχοι υπηρεσιών κρυπτονομισμάτων που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ υποχρεούνται να συλλέγουν, να τηρούν και να αναφέρουν στοιχεία για τους πελάτες τους και τις συναλλαγές τους. Οι πληροφορίες αυτές θα διαβιβάζονται στις εθνικές φορολογικές αρχές και, στη συνέχεια, θα ανταλλάσσονται αυτόματα μεταξύ των κρατών-μελών.

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η φορολογία δεν αλλάζει άμεσα. Δεν θεσπίζεται νέος φόρος ούτε αυξάνονται συντελεστές. Αυτό που αλλάζει ριζικά είναι η πιθανότητα εντοπισμού. Οι συναλλαγές που μέχρι χθες μπορούσαν να μείνουν αδήλωτες, πλέον αφήνουν ψηφιακό αποτύπωμα που «κουμπώνει» με ΑΦΜ, εισοδήματα και δηλώσεις.

Για τους χρήστες, αυτό σημαίνει ότι η περίοδος της σχετικής ανωνυμίας κλείνει. Για τα κράτη, σημαίνει δυνητική διεύρυνση της φορολογικής βάσης χωρίς νέους φόρους. Και για την αγορά, σημαίνει νέο κόστος και νέες ισορροπίες.

Οι πρώτες αναταράξεις στην αγορά

Η εφαρμογή της DAC8 δεν είναι ουδέτερη για τις επιχειρήσεις του κλάδου. Οι πάροχοι καλούνται να επενδύσουν σε συστήματα πληροφορικής, ελέγχους, νομική και φορολογική συμμόρφωση, αυξάνοντας το λειτουργικό τους κόστος. Για μεγάλες διεθνείς πλατφόρμες, αυτό είναι διαχειρίσιμο. Για μικρότερους παρόχους ή νεοφυείς επιχειρήσεις, μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό.

Δεν είναι τυχαίο ότι στην ευρωπαϊκή αγορά ήδη συζητείται το ενδεχόμενο συγκέντρωσης: λιγότεροι, μεγαλύτεροι και πιο «ρυθμισμένοι» παίκτες. Παράλληλα, δημιουργείται ζήτηση για νέες ειδικότητες, από compliance officers μέχρι data analysts, μετατρέποντας τη φορολογική διαφάνεια σε παράγοντα αναδιάρθρωσης της αγοράς εργασίας.

Παρότι η εφαρμογή της DAC8 δεν συνοδεύεται από ρητές προβλέψεις για νέα φορολογικά έσοδα στους κρατικούς προϋπολογισμούς, οι προσδοκίες των κυβερνήσεων είναι σαφείς. Η ένταξη των κρυπτονομισμάτων στο πλαίσιο αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών, σε ευθυγράμμιση με το παγκόσμιο σύστημα CARF του ΟΟΣΑ, μετατρέπει μια μέχρι σήμερα σε μεγάλο βαθμό «αόρατη» οικονομική δραστηριότητα σε δυνητικά φορολογήσιμη ύλη. Δεν πρόκειται για αύξηση συντελεστών ή για νέο φόρο, αλλά για διεύρυνση της φορολογικής βάσης μέσω μια προσέγγισης που επιτρέπει στα κράτη να ενισχύσουν τα δημόσια έσοδα χωρίς πολιτικό κόστος.

Στην πράξη, το δημοσιονομικό όφελος αναμένεται να προκύψει σταδιακά και έμμεσα, από την αύξηση των δηλωμένων κεφαλαιακών κερδών, τη βελτίωση της συνολικής φορολογικής συμμόρφωσης και τον περιορισμό της μεταφοράς δραστηριότητας σε λιγότερο ελεγχόμενες δικαιοδοσίες. Για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η φορολογική βάση παραμένει στενή και η ισονομία κρίσιμο ζητούμενο, ακόμη και περιορισμένα πρόσθετα έσοδα αποκτούν βαρύτητα. Η DAC8 αντιμετωπίζεται έτσι όχι ως εργαλείο άμεσης είσπραξης, αλλά ως συνθήκη η οποία ενισχύει τη δικαιοσύνη των δημόσιων εσόδων σε βάθος χρόνου.

Για την Ελλάδα, η DAC8 αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η χρήση κρυπτονομισμάτων δεν είναι μαζική, αλλά είναι υπαρκτή, ενώ η φορολογική διοίκηση έχει ήδη επενδύσει τα τελευταία χρόνια σε ψηφιακά εργαλεία και διασταυρώσεις. Η ένταξη στο ευρωπαϊκό και παγκόσμιο σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών ενισχύει τη δυνατότητα ελέγχου, χωρίς να απαιτείται νέο θεσμικό πλαίσιο φορολόγησης, ενώ οι φορολογούμενοι που δηλώνουν εισοδήματα δεν θα αισθάνονται ότι κάποιοι άλλοι κινούνται «εκτός ραντάρ».

Πηγή: ot.gr