Στον «αέρα» οι επιδοτήσεις του 2026: «Εκτός τόπου και χρόνου» η τροπολογία για το ΟΣΔΕ, προειδοποιεί ο Μπουνάκης

Ο διευθύνων σύμβουλος της Proactive Α.Ε. και αντιπρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Φορέων Γεωργικών Συμβούλων εξηγεί γιατί η νέα ρύθμιση δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από όσα επιχειρεί να λύσει, εκφράζοντας έντονη ανησυχία για τις πληρωμές των παραγωγών και το μέλλον της ελληνικής γεωργίας

Η συζήτηση για το ΟΣΔΕ και τις αγροτικές επιδοτήσεις δεν θα έπρεπε να κυριαρχεί στα τέλη Ιουλίου, αλλά να έχει ήδη ολοκληρωθεί, υποστήριξε μιλώντας στο CRETAONE 102,3 ο διευθύνων σύμβουλος της Proactive Α.Ε. και αντιπρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Φορέων Γεωργικών Συμβούλων, Νίκος Μπουνάκης. Όπως τόνισε, το γεγονός ότι οι παραγωγοί εξακολουθούν να αγωνιούν για τη διαδικασία των δηλώσεων και των επιδοτήσεων αποδεικνύει πως υπάρχει ένα βαθύτερο πρόβλημα στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο πρωτογενής τομέας στη χώρα.

Ο κ. Μπουνάκης, μιλώντας στην εκπομπή Newsroom και στον Γιάννη Ραψομανίκη, επισήμανε ότι η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται σχεδόν αποκλειστικά γύρω από το πότε και πώς θα καταβληθούν οι ενισχύσεις, αντί να αφορά το πώς θα αναπτυχθεί ένας αγροτικός τομέας που, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, βρίσκεται σε κατάσταση κατάρρευσης. Ξεκαθάρισε ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τους αγρότες, τους κτηνοτρόφους και τους αλιείς, αλλά συνολικά την ελληνική κοινωνία, καθώς όλοι οι πολίτες είναι καταναλωτές τροφίμων.

Σύμφωνα με τον κ. Μπουνάκη, η συνεχής συρρίκνωση της ελληνικής παραγωγής θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε μεγαλύτερη εξάρτηση από εισαγόμενα προϊόντα, με άμεσες επιπτώσεις τόσο στις τιμές όσο και στην επισιτιστική ασφάλεια της χώρας. Υπογράμμισε ότι η μείωση της εγχώριας παραγωγής θα προκαλέσει περιβαλλοντικά προβλήματα, ιδιαίτερα σε περιοχές όπως η Κρήτη, ενώ ήδη οι πολίτες βιώνουν τις συνέπειες της μειωμένης προσφοράς μέσω της αύξησης των τιμών στα τρόφιμα.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη συμφωνία με τις χώρες της Mercosur, σημειώνοντας ότι τα προϊόντα που θα εισάγονται δεν παράγονται υποχρεωτικά με τα ίδια πρωτόκολλα ασφάλειας και καλλιέργειας που ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως είπε, αυτό δημιουργεί εύλογες ανησυχίες τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για το μέλλον της ελληνικής παραγωγής.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Θεσσαλονίκη: Μεθυσμένος οδηγός προκάλεσε τροχαίο με δύο τραυματίες

Αναφερόμενος στη διαδικασία των δηλώσεων ΟΣΔΕ, υπογράμμισε ότι κανονικά θα έπρεπε να έχει ξεκινήσει από τον Μάρτιο, να έχει ολοκληρωθεί εγκαίρως, να έχουν πραγματοποιηθεί οι απαραίτητοι έλεγχοι από τις αρμόδιες υπηρεσίες και στη συνέχεια, από τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, να ξεκινήσουν οι πληρωμές των επιδοτήσεων του 2026. Αντί όμως αυτού, όπως είπε, ακόμη ολοκληρώνονται πληρωμές που αφορούν το 2025, όπως τα οικολογικά σχήματα, τα οποία πλέον αποτελούν σημαντικό ποσοστό των άμεσων ενισχύσεων που λαμβάνουν οι παραγωγοί.

Ο κ. Μπουνάκης εξήγησε ότι η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική έχει αλλάξει πλήρως τη φιλοσοφία των επιδοτήσεων. Δεν αρκεί πλέον η απλή δήλωση των εκτάσεων ή του ζωικού κεφαλαίου, αλλά απαιτείται η εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών και καλλιεργητικών πρακτικών, ώστε ο παραγωγός να μπορεί να λάβει τις ενισχύσεις που δικαιούται.

«Εκτός τόπου και χρόνου» η τροπολογία για το ΟΣΔΕ

Στο πλαίσιο αυτό άσκησε έντονη κριτική στην τροπολογία που κατατέθηκε για το ΟΣΔΕ, χαρακτηρίζοντάς την «εκτός τόπου και χρόνου». Όπως υποστήριξε, η συγκεκριμένη διάταξη αλλάζει ουσιαστικά όλο το υφιστάμενο πλαίσιο λειτουργίας των Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα αντί να επιλύει τις παθογένειες του συστήματος.

Ο κ. Μπουνάκης στάθηκε ιδιαίτερα στη διάταξη που προβλέπει ότι δεν μπορούν να συμβάλλονται με τους δικαιούχους πρόσωπα που έχουν οικονομικό, επαγγελματικό ή άλλο συμφέρον. Κατά την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη πρόβλεψη είναι πρακτικά ανεφάρμοστη, καθώς αποκλείει τόσο τους αγροτικούς συνεταιρισμούς όσο και τα ιδιωτικά γεωτεχνικά γραφεία που μέχρι σήμερα εξυπηρετούν τους παραγωγούς.

Όπως εξήγησε, οι συνεταιρισμοί έχουν αναπόφευκτα οικονομική και επαγγελματική σχέση με τα μέλη τους, ενώ το ίδιο ισχύει και για τα ιδιωτικά γραφεία, τα οποία εκπονούν επενδυτικά σχέδια, φακέλους νέων αγροτών, σχέδια βελτίωσης και άλλα αναπτυξιακά προγράμματα. Με βάση τη νέα διατύπωση, όλοι αυτοί θα βρεθούν εκτός διαδικασίας, γεγονός που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το ποιος τελικά θα αναλάβει την υποβολή των δηλώσεων.

Ο κ. Μπουνάκης υπογράμμισε ακόμη ότι η δήλωση ΟΣΔΕ δεν αποτελεί μια απλή ηλεκτρονική καταχώριση στοιχείων, αλλά μια ολοκληρωμένη μελέτη που καθορίζει το μέλλον κάθε αγροτικής εκμετάλλευσης. Έφερε μάλιστα ως παράδειγμα την περίπτωση παραγωγού που, αν δεν δηλώσει σωστά ότι τα αγροτεμάχιά του είναι αρδευόμενα, ενδέχεται να αποκλειστεί αργότερα από προγράμματα εξοικονόμησης νερού ή άλλες χρηματοδοτήσεις.

Παράλληλα εξέφρασε έντονο προβληματισμό για τη μεταφορά ευθυνών στους καταχωρητές των δηλώσεων, σημειώνοντας ότι καλούνται να αναλάβουν συνυπευθυνότητα για στοιχεία που προέρχονται από κρατικές βάσεις δεδομένων, τις οποίες οι ίδιοι δεν έχουν δυνατότητα να ελέγξουν ή να διορθώσουν. Όπως ανέφερε, όταν ένα μισθωτήριο ή άλλο δημόσιο έγγραφο εμφανίζεται στο σύστημα, ο καταχωρητής υποχρεούται να το αποδεχθεί, χωρίς να μπορεί να γνωρίζει αν υπάρχουν λάθη ή ασυμφωνίες μεταξύ των διαφορετικών μητρώων.

Κίνδυνος νέων καθυστερήσεων στις επιδοτήσεις

Ο κ. Μπουνάκης εκτίμησε ότι ακόμη και αν όλες οι διαδικασίες ξεκινήσουν μέσα στον Αύγουστο χωρίς νέα εμπόδια, το χρονοδιάγραμμα παραμένει εξαιρετικά ασφυκτικό. Όπως ανέφερε, θα πρέπει μέσα σε ελάχιστες εβδομάδες περίπου 650.000 παραγωγοί να υποβάλουν τις δηλώσεις τους, να εξυπηρετηθούν από νέους φορείς, να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι και στη συνέχεια να προχωρήσουν οι πληρωμές του Οκτωβρίου. Κατά την άποψή του, πρόκειται για έναν στόχο που δύσκολα μπορεί να επιτευχθεί.

«Δεν νομίζω ότι θα γίνουν οι πληρωμές όταν πρέπει να γίνουν», σημείωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η καθυστέρηση δεν θα επηρεάσει μόνο τους παραγωγούς, αλλά ενδέχεται να δημιουργήσει και νέες επιπτώσεις για τη χώρα σε σχέση με τις υποχρεώσεις της απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ΑΑΔΕ χρειάζεται χρόνο – «Δεν μαθαίνεται σε λίγους μήνες η ΚΑΠ»

Αναφερόμενος στη μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, ο αντιπρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Φορέων Γεωργικών Συμβούλων επισήμανε ότι η συγκεκριμένη επιλογή ήταν αναγκαία μετά την απώλεια της πιστοποίησης του οργανισμού, ωστόσο ξεκαθάρισε πως απαιτείται σημαντικός χρόνος προσαρμογής.

Όπως είπε, οι υπάλληλοι του πρώην ΟΠΕΚΕΠΕ εκπαιδεύουν ήδη το προσωπικό της ΑΑΔΕ, καθώς η εφαρμογή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής αποτελεί ένα ιδιαίτερα σύνθετο αντικείμενο που δεν μπορεί να κατακτηθεί μέσα σε λίγους μήνες. Υπενθύμισε ότι κάθε κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαθέτει εξειδικευμένο οργανισμό για τη διαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων, καθώς πρόκειται για μια πολιτική που απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις και πολυετή εμπειρία.

Πρόσθεσε ακόμα ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ διαχειριζόταν περίπου 3 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως και εξυπηρετούσε 650.000 έως 700.000 παραγωγούς, όχι μόνο μέσω των άμεσων ενισχύσεων αλλά και μέσω των επενδυτικών προγραμμάτων. Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, η μετάβαση δεν μπορεί να γίνει από τη μία ημέρα στην άλλη.

Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι, εάν ο οργανισμός λειτουργούσε χωρίς εξωθεσμικές παρεμβάσεις, διέθετε ήδη όλα τα εργαλεία για να πραγματοποιεί αποτελεσματικούς ελέγχους. Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν ήταν η έλλειψη μηχανισμών, αλλά οι παρεμβάσεις που αλλοίωναν τη λειτουργία του συστήματος.

Στο ίδιο πλαίσιο, τόνισε ότι δεν μπορεί να μεταφέρεται η ευθύνη του κρατικού ελέγχου σε ιδιώτες, οι οποίοι ούτε θεσμικά ούτε συνταγματικά έχουν τη δυνατότητα να ασκούν δημόσιο έλεγχο. Όπως εξήγησε, οι καταχωρητές καλούνται να αναλάβουν ευθύνες για στοιχεία που προέρχονται από κρατικά μητρώα τα οποία πολλές φορές δεν συμφωνούν μεταξύ τους.

Έφερε ως παράδειγμα τις ασυμφωνίες μεταξύ του Κτηματολογίου, του Ελαιοκομικού και Αμπελουργικού Μητρώου και των υπόλοιπων πληροφοριακών συστημάτων, σημειώνοντας ότι οι διαφορετικές βάσεις δεδομένων δημιουργούν συχνά αντικρουόμενες πληροφορίες. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο καταχωρητής δεν έχει τη δυνατότητα να διορθώσει τα δεδομένα, παρ’ όλα αυτά κινδυνεύει με σημαντικά διοικητικά πρόστιμα σε περίπτωση που προκύψει κάποιο πρόβλημα.

Ενδεικτικά ανέφερε περιπτώσεις παραγωγών που βρίσκονται σε δικαστική διαμάχη με το Δημόσιο για την κυριότητα εκτάσεων. Μέχρι να υπάρξει τελεσίδικη απόφαση, οι συγκεκριμένες εκτάσεις δηλώνονται με ευθύνη του παραγωγού. Αν όμως τελικά η δικαστική απόφαση δεν τον δικαιώσει, δημιουργείται το ερώτημα κατά πόσο είναι δίκαιο να επιβαρύνεται ο καταχωρητής με πρόστιμα, τη στιγμή που ενήργησε με βάση τα επίσημα έγγραφα που του προσκομίστηκαν.

Απώλεια 200 εκατ. ευρώ από κοινοτικούς πόρους

Ο κ. Μπουνάκης αποκάλυψε ακόμη ότι, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε συναντήσεις με τη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG AGRI), η Ελλάδα έχασε την περίοδο 2024-2025 περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ από ήδη εγκεκριμένους κοινοτικούς πόρους, επειδή δεν κατάφερε να ολοκληρώσει έγκαιρα τις απαιτούμενες διαδικασίες απορρόφησης.

Όπως εξήγησε, μέρος των χρημάτων αυτών αφορούσε τα οικολογικά σχήματα, ενώ άλλα ποσά σχετίζονταν με επιχειρησιακά προγράμματα και δράσεις που δεν υλοποιήθηκαν εγκαίρως. Μάλιστα, επισήμανε ότι το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου στο διπλάσιο των ετήσιων αγροτικών ενισχύσεων που εισρέουν συνολικά στην Κρήτη, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθος της απώλειας.

Ο θεσμός των Γεωργικών Συμβούλων και η νέα ΚΑΠ

Σχολιάζοντας τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική, υπογράμμισε ότι τα οικολογικά σχήματα δεν αποτελούν πλέον μια τυπική δήλωση, αλλά απαιτούν συγκεκριμένες καλλιεργητικές πρακτικές, όπως παγίδες για την καταπολέμηση του δάκου, κλαδέματα και άλλες περιβαλλοντικές δράσεις. Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, η υποβολή μιας δήλωσης ΟΣΔΕ δεν είναι μια απλή γραφειοκρατική διαδικασία, αλλά μια ολοκληρωμένη συμβουλευτική υπηρεσία που πρέπει να καθοδηγεί τον παραγωγό ώστε να αξιοποιεί στο μέγιστο τις δυνατότητες χρηματοδότησης και ανάπτυξης της εκμετάλλευσής του.

Κλείνοντας, αναφέρθηκε στον θεσμό των Γεωργικών Συμβούλων, ο οποίος εφαρμόζεται στην Ευρώπη από το 2008 και στην Ελλάδα από το 2021, υπογραμμίζοντας ότι αποτελεί βασικό εργαλείο της νέας ΚΑΠ. Όπως αποκάλυψε, κατά τη συνάντηση που είχαν με τον νέο υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης συζητήθηκε τόσο η συνέχιση του θεσμού όσο και η ανάγκη επιτάχυνσης πληρωμών ύψους περίπου 630 εκατ. ευρώ του δεύτερου πυλώνα της ΚΑΠ, οι οποίες εξακολουθούν να εκκρεμούν.

Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι στις αρχές Σεπτεμβρίου ο υπουργός αναμένεται να επισκεφθεί την Κρήτη στο πλαίσιο της διαβούλευσης για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική, ενώ η Περιφέρεια Κρήτης έχει ήδη συγκροτήσει ομάδες εργασίας για την κατάθεση ολοκληρωμένων προτάσεων σχετικά με το μέλλον του πρωτογενούς τομέα στο νησί.