Του Αργύρη Αργυριάδη, δικηγόρου

O Πρωθυπουργός έφερε στο δημόσιο διάλογο το ζήτημα της αναθεώρησης του Συντάγματος. Πολλοί έσπευσαν να τον καταγγείλουν ότι οι εξαγγελίες του κινούνται σε ένα πλαίσιο εργαλειοποίησης του θεμελιώδους νόμου του Ελληνικού κράτους. Άλλος ένας μικροκομματικός τακτισμός. Κάποιοι άλλοι δεν έκρυψαν την απορία τους για το εύρος της επιζητούμενης συνταγματικής αναθεώρησης. Απαιτείται, πράγματι, η αλλαγή 70 άρθρων; Υπηρετεί κάποια υπέρτερη ανάγκη ο ημεδαπός συνταγματικός μαξιμαλισμός;

Καταρχάς, ας ξεκαθαρίσουμε κάποια θέματα. Το Σύνταγμα είναι κατεξοχήν πεδίο πολιτικών αναζητήσεων. Η απόπειρα εργαλειοποίησης του από την Κυβέρνηση είναι προφανής, αλλά τούτο ουδένα εκπλήσσει. Δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται σε τούτη τη χώρα ούτε αποτελεί «κεραυνό εν αιθρία». Ήταν αναμενόμενη εξέλιξη. Αυτό που ουδόλως αναμένονταν ήταν η αβελτηρία των κομμάτων της αντιπολίτευσης. Παραδομένα σε μια χιμαιρική αντιπολιτευτική τακτική έχασαν για άλλη μια φορά το momentum. Θα μπορούσαν αυτά να αναλάβουν την πρωτοβουλία για αναθεώρηση του Συντάγματος. Εάν, μάλιστα, είχαν τα απαιτούμενα πολιτικά αντανακλαστικά και πράγματι επιθυμούσαν τη συγκρότηση ενός ιδεολογικού, αντιπολιτευτικού μετώπου, θα έπρεπε αυτά πρώτα να είχαν αναλάβει την πρωτοβουλία της συνταγματικής αναθεώρησης. Να οριοθετούσαν το απαιτούμενο πλαίσιο εξειδικεύοντας τους λόγους που πρέπει να οδηγηθούμε σε αλλαγές και επεξηγώντας το θετικό αντίκτυπο των προτεινόμενων διατάξεων.

Αντί αυτού επέλεξαν να παρακολουθούν τις εξελίξεις και να σκιαμαχούν. Απλώς αρνήθηκαν να συμπράξουν. Σε τι εξυπηρετεί τούτη η άρνηση; Σε δικαιοπολιτικό επίπεδο δείχνουν να μην έχουν ολοκληρωμένη πρόταση. Μια εικόνα που αδικεί συλλήβδην τα κόμματα της αντιπολίτευσης και ιδίως το ΠΑΣΟΚ που διαθέτει την πιο αξιόμαχη ομάδα συνταγματολόγων. Σε επίπεδο στρατηγικής καταδεικνύει ηττοπάθεια. Εάν, πράγματι, η αξιωματική αντιπολίτευση πίστευε ότι θα κερδίσει, έστω και με μια ψήφο διαφορά, τις βουλευτικές εκλογές τότε δεν είχε κανένα λόγο να αρνηθεί η σημερινή – «προτείνουσα» – βουλή να συγκαθορίσει το εύρος των υπό αναθεώρηση διατάξεων. Εάν δηλαδή η παρούσα βουλή με επαυξημένη πλειοψηφία (180 έδρες) αποφάσιζε ποια άρθρα χρήζουν αναθεώρησης, τότε αυτή που θα προκύψει μετά τις εκλογές θα μπορούσε με μόλις 151 ψήφους να τροποποιήσει τα άρθρα εκείνα που χρήζουν αναθεώρησης. Πιστεύει η αξιωματική αντιπολίτευση ότι θα ηγηθεί της αλλαγής; Με τη φοβικότητα που αντιμετώπισε το συγκεκριμένο ζήτημα προσήκει αρνητική απάντηση.

Σε κάθε περίπτωση, ας δούμε την ουσία. Χρήζουν αναθεώρησης 70 ή περισσότερα άρθρα του Συντάγματος; Κατά τη γνώμη μας όχι. Ο Συνταγματικός επεκτακισμός εμφανίζεται ως διαπρύσιος υποστηρικτής μιας αναθεώρησης που εμφανίζει το κράτος αποτυχημένο και αποδυναμωμένο σε κανονιστικό επίπεδο. Και, όμως, λίγα άρθρα χρήζουν πραγματικής αναθεώρησης. Ο τρόπος εκλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, οι διατάξεις περί άρσης της ασυλίας των βουλευτών, περί ευθύνης υπουργών και οι διατάξεις που αναφέρονται τόσο στη θεσμική θωράκιση των ανεξάρτητων αρχών και όσο στο περιλάλητο «οικονομικό σύνταγμα». Καμία άλλη διάταξη.

Η κοινωνία θα περίμενε στις ανωτέρω προτεινόμενες αλλαγές να υπάρξει η απαιτούμενη σύμπλευση. Όλα τα κόμματα τόσο στο παρελθόν όσο και στα προγράμματά τους προτείνουν την αλλαγή των ανωτέρω διατάξεων. Τα περισσότερα συμφωνούν και στο περιεχόμενο των αλλαγών. Προς τι, λοιπόν, η καθολική άρνηση και η διαφωνία; Όσο συνεχίζουν να ταυτίζονται με επιλογές που έρχονται σε πλήρη δυσαρμονία με τις κοινωνικές επιταγές τόσο θα βλέπουν τους πολίτες να στρέφουν την πλάτη τους στην πολιτική και τους πολιτικούς. Πότε θα το καταλάβουν;