Τα χωριά της Κρήτης που άλλαξαν όνομα – Πώς λέγονταν παλιά και γιατί «εξαφανίστηκαν» ονομασίες αιώνων

Ονόματα που χρησιμοποιήθηκαν επί γενιές έφυγαν από τις επίσημες πινακίδες και αντικαταστάθηκαν από νέα – Οι μετονομασίες αφηγούνται ένα άγνωστο κομμάτι της νεότερης ιστορίας της Κρήτης

Τα ονόματα των χωριών μοιάζουν μόνιμα.

Δεν είναι πάντα.

Αν ανοίξει κανείς παλιές απογραφές, διοικητικά έγγραφα και χάρτες της Κρήτης, θα συναντήσει ονομασίες που σήμερα μπορεί να μην αναγνωρίζει.

Κάποιες άλλαξαν ελάχιστα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Έχεις μόνο 3 ώρες ελεύθερες; 5 μικρές αποδράσεις από το Ηράκλειο που προλαβαίνεις άνετα

Άλλες αντικαταστάθηκαν εντελώς.

Και σε ορισμένες περιπτώσεις το παλιό όνομα εξακολουθεί να χρησιμοποιείται στην καθημερινή κουβέντα, παρότι έχει εξαφανιστεί εδώ και δεκαετίες από τις επίσημες πινακίδες.

Οι μεγάλες μετονομασίες του 20ού αιώνα

Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο την Κρήτη.

Κατά τον 20ό αιώνα πραγματοποιήθηκαν χιλιάδες μετονομασίες οικισμών σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Η προσπάθεια συνδεόταν, μεταξύ άλλων, με την αντικατάσταση ονομάτων ξενικής προέλευσης και την υιοθέτηση ελληνικών ή αρχαιοπρεπών ονομασιών.

Η Κρήτη δεν έμεινε έξω από αυτή τη διαδικασία.

Ένα όνομα όμως μπορεί να είναι ιστορικό αρχείο

Και εδώ δημιουργείται το ενδιαφέρον.

Ένα τοπωνύμιο μπορεί να περιέχει πληροφορίες για ανθρώπους που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή.

Για έναν παλιό ιδιοκτήτη.

Για τη μορφολογία του εδάφους.

Για μια παλαιότερη γλώσσα.

Για μια ιστορική περίοδο.

Όταν λοιπόν αλλάζει ένα όνομα, δεν αλλάζει απλώς μια λέξη πάνω σε μια πινακίδα.

Μπορεί να απομακρύνεται ένα μικρό κομμάτι της μνήμης του τόπου.

Μερικά παλιά ονόματα αρνήθηκαν να εξαφανιστούν

Το εντυπωσιακό είναι ότι η επίσημη μετονομασία δεν σημαίνει πάντοτε και πραγματική εξαφάνιση.

Οι μεγαλύτεροι κάτοικοι μπορεί να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν το προηγούμενο όνομα.

Το ίδιο μπορεί να συμβαίνει σε τοπικές εκφράσεις, επώνυμα, ονομασίες δρόμων ή γειτονικών τοποθεσιών.

Έτσι δημιουργούνται δύο χάρτες.

Ο επίσημος.

Και εκείνος που υπάρχει στη μνήμη των ανθρώπων.

Άλλα ονόματα είναι πολύ αρχαιότερα απ’ όσο φανταζόμαστε

Στην Κρήτη υπάρχουν επίσης τοπωνύμια με εντυπωσιακά μεγάλη ιστορική διάρκεια.

Ορισμένες ονομασίες συνδέονται με την αρχαιότητα ή με γλωσσικά στρώματα που προηγούνται κατά πολύ της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας.

Αυτό κάνει το τοπωνυμικό τοπίο του νησιού εξαιρετικά σύνθετο.

Δεν υπάρχει ένας κανόνας που να εξηγεί όλα τα χωριά.

Κάθε όνομα χρειάζεται τη δική του έρευνα.

Η πινακίδα είναι μόνο η τελευταία σελίδα

Ίσως αυτό είναι το ωραιότερο.

Όταν περνάμε σήμερα μπροστά από την πινακίδα ενός κρητικού χωριού, βλέπουμε μόνο το σημερινό του όνομα.

Πίσω από αυτό μπορεί να υπάρχουν δύο, τρεις ή περισσότερες παλιότερες μορφές.

Ονόματα που έγραψαν Ενετοί σε καταλόγους.

Ονομασίες που χρησιμοποιήθηκαν στην οθωμανική περίοδο.

Λέξεις που άκουγαν οι κάτοικοι πριν από εκατό χρόνια.

Και άλλες που τελικά εξαφανίστηκαν από τον χάρτη.

Γιατί οι τόποι μπορεί να μένουν στη θέση τους για αιώνες. Τα ονόματά τους, όμως, ταξιδεύουν μαζί με την ιστορία.