Τα σημάδια στις παλιές πέτρινες πόρτες της Κρήτης – Τι κρύβουν

Χρονολογίες, σταυροί, αρχικά και ανάγλυφα σύμβολα σώζονται ακόμη σε παλιά κτίσματα του νησιού

Μια βόλτα σε έναν παλιό οικισμό της Κρήτης αρκεί για να αποκαλύψει λεπτομέρειες που εύκολα περνούν απαρατήρητες.

Πάνω από πέτρινες , σε υπέρθυρα και λαξευμένες εισόδους παλιών σπιτιών μπορεί ακόμη να διακρίνει κανείς χρονολογίες, σταυρούς, αρχικά ονομάτων και διάφορα ανάγλυφα διακοσμητικά μοτίβα.

Δεν έχουν όμως όλα την ίδια προέλευση ούτε μία κοινή ερμηνεία. Άλλα λειτουργούσαν ως επιγραφές, άλλα ως θρησκευτικά σύμβολα και άλλα αποτελούσαν απλώς μέρος της αρχιτεκτονικής διακόσμησης μιας διαφορετικής εποχής.

Η πέτρα λειτουργούσε σαν «ταυτότητα» του κτιρίου

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Τέλος οι καρμικές δοκιμασίες για 5 ζώδια

Σε αρκετά παλιά κτίσματα, το υπέρθυρο της κεντρικής εισόδου ήταν ένα από τα σημεία όπου μπορούσε να χαραχθεί μια πληροφορία που ο ιδιοκτήτης ή ο τεχνίτης ήθελε να παραμείνει.

Μια χρονολογία μπορούσε, για παράδειγμα, να παραπέμπει στην κατασκευή ή σε κάποια μεταγενέστερη ανακαίνιση του κτιρίου. Αρχικά ή ονόματα μπορούσαν να σχετίζονται με τους ανθρώπους που το έχτισαν ή το κατείχαν.

Γι’ αυτό και οι επιγραφές αποτελούν σήμερα πολύτιμα στοιχεία για τους ερευνητές, χωρίς όμως να μπορούν να ερμηνευθούν σωστά αν αποκοπούν από το ίδιο το κτίριο και την ιστορία του.

Το Υπουργείο Πολιτισμού διαθέτει μέσα από τις υπηρεσίες και τα αρχεία του σημαντικό υλικό για τα μνημεία και την αρχιτεκτονική κληρονομιά της Κρήτης.

Οι σταυροί πάνω από τις εισόδους

Ανάμεσα στα πιο εύκολα αναγνωρίσιμα σημάδια είναι ο σταυρός.

Η παρουσία του σε εισόδους και άλλα σημεία χριστιανικών κτισμάτων μπορούσε να έχει θρησκευτικό και συμβολικό χαρακτήρα.

Ωστόσο, η Κρήτη έχει περάσει από διαφορετικές ιστορικές περιόδους και οι προσόψεις των κτιρίων της αποτυπώνουν αυτή τη διαδρομή.

Για τον λόγο αυτό δεν είναι σωστό κάθε σταυρός, χάραγμα ή σύμβολο που βλέπουμε σήμερα να αποδίδεται αυτόματα στην ίδια εποχή ή στην ίδια χρήση.

Η βενετσιάνικη Κρήτη άφησε έντονα ίχνη

Ιδιαίτερα σημαντική για την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του νησιού υπήρξε η περίοδος της Ενετοκρατίας.

Στο Ηράκλειο, στα Χανιά, στο Ρέθυμνο αλλά και στην ενδοχώρα σώζονται μέχρι σήμερα κτίρια και αρχιτεκτονικά μέλη που φέρουν στοιχεία αυτής της περιόδου.

Οικόσημα, λαξευμένα πλαίσια θυρών και περίτεχνα υπέρθυρα αποτελούσαν μέρος της αρχιτεκτονικής, ιδιαίτερα σε κτίρια οικογενειών με οικονομική ή κοινωνική επιφάνεια.

Το Κέντρο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO καταγράφει διεθνώς τη σημασία της προστασίας ιστορικών κτιρίων και αρχιτεκτονικών στοιχείων ως τεκμηρίων της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Τα αρχικά και οι χρονολογίες

Από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία είναι οι αριθμοί που συναντά κανείς χαραγμένους πάνω από μια πόρτα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις πρόκειται πράγματι για χρονολογία που σχετίζεται με το κτίριο. Αυτό όμως δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι δείχνει πότε χτίστηκε για πρώτη φορά ολόκληρο το σπίτι.

Μπορεί να αφορά μετασκευή, επισκευή, προσθήκη ή ακόμη και επαναχρησιμοποίηση ενός παλαιότερου αρχιτεκτονικού μέλους.

Το ίδιο ισχύει και για τα αρχικά γραμμάτων. Η ασφαλής ταύτισή τους απαιτεί ιστορική τεκμηρίωση και όχι μόνο μια ματιά στην επιγραφή.

Παλιά υλικά χρησιμοποιούνταν ξανά

Υπάρχει ακόμη ένας λόγος που χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία.

Για αιώνες ήταν συνηθισμένο οικοδομικά υλικά από παλαιότερα κτίσματα να χρησιμοποιούνται ξανά σε νεότερες κατασκευές.

Ένα λαξευμένο κομμάτι πέτρας μπορούσε επομένως να καταλήξει σε διαφορετικό κτίριο από εκείνο για το οποίο είχε αρχικά κατασκευαστεί.

Έτσι, ένα εντυπωσιακό σύμβολο πάνω σε ένα σπίτι δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη για την ηλικία ολόκληρου του κτίσματος.

Μικρές λεπτομέρειες που αφηγούνται την ιστορία της Κρήτης

Σήμερα πολλές από αυτές τις χαράξεις έχουν φθαρεί από τον χρόνο, τον ήλιο και τη βροχή. Άλλες παραμένουν σχεδόν ανέπαφες πάνω στις πέτρες.

Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη αξία τους.

Οι παλιές πόρτες της Κρήτης δεν είναι απλώς όμορφα στοιχεία παραδοσιακής αρχιτεκτονικής. Σε αρκετές περιπτώσεις διατηρούν μικρά ιστορικά τεκμήρια για τους ανθρώπους, τις εποχές και τις αλλαγές που πέρασαν από τον τόπο.

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα περάσετε μπροστά από μια παλιά πέτρινη είσοδο, αξίζει να κοιτάξετε λίγο ψηλότερα. Μπορεί πάνω από την πόρτα να βρίσκεται χαραγμένο ένα μικρό κομμάτι της ιστορίας της Κρήτης.