«Θέλω παιδί με γαλάζια μάτια» – Η Μαρία Φραγκιουδάκη μιλά για την αναδοχή, την υιοθεσία και τους μύθους που καταρρέουν

«Να γίνεις επανορθωτής ενός τραύματος» – Η ευθύνη του θετού και ανάδοχου γονιού

Με αυτή τη φράση η Μαρία Φραγκιουδάκη, Προϊσταμένη Τμήματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης στη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας & Μέριμνας της Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου, περιέγραψε στην εκπομπή της Αντιγόνης Ανδρεάκη στο CRETAone 102.3 την πραγματικότητα πίσω από την αναδοχή και την υιοθεσία.

Μια πραγματικότητα που δεν έχει καμία σχέση με την παλιά λογική «πάω στο νοσοκομείο και παίρνω ένα παιδί».

Τέλος η εποχή της «ιδιωτικής συμφωνίας»

Ποιοι και γιατί περιμένουν περισσότερο; Η σκληρή πραγματικότητα της εθνικής λίστας

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Καιρός: Νέα επιδείνωση σήμερα 21/2 στην Κρήτη με βροχοπτώσεις και ισχυρούς ανέμους

«Παλιότερα έλεγαν: θέλω να πάρω ένα παιδί από το νοσοκομείο. Δεν γίνεται έτσι πλέον», ξεκαθαρίζει.

Πριν το 2018 λειτουργούσε σε μεγάλο βαθμό η ιδιωτική υιοθεσία, μια διαδικασία συμφωνίας μεταξύ βιολογικών και υποψήφιων θετών γονέων, με περιορισμένο έλεγχο.

Από το 2018, με το νέο νομοθετικό πλαίσιο, η διαδικασία γίνεται αποκλειστικά μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας aninet.gr, όπου οι ενδιαφερόμενοι καταθέτουν αίτηση και δικαιολογητικά, εντάσσονται σε Εθνικό Μητρώο και τηρείται αυστηρή σειρά προτεραιότητας, με πλήρη διαφάνεια.

«Δεν πειράζεται το μητρώο. Όπως το Taxisnet. Καταγράφεται κάθε είσοδος στο σύστημα», σημειώνει χαρακτηριστικά για όσους με καχυποψία θεωρούν πως το σύστημα δεν είναι αδιάβλητο.

Ποιες είναι οι τυπικές προϋποθέσεις

Για την αναδοχή:

Ηλικία 25–75 ετών

Για την υιοθεσία:

Ηλικία 30–60 ετών

Απαραίτητες προϋποθέσεις:

Καλή ψυχική και σωματική υγεία
Καθαρό ποινικό μητρώο
Σταθερότητα, όχι απαραίτητα υψηλή οικονομική επιφάνεια

«Να διαλύσουμε και τον μύθο ότι χρειάζεται να έχεις περιουσία», τονίζει χαρακτηριστικά.

«Μας ενδιαφέρει η επάρκεια, όχι ο πλούτος».

Στη διαδικασία μπορούν να συμμετέχουν και μονογονεϊκά άτομα.

Η «κοινωνική έρευνα» που είναι συνεργασία

Μια μεγάλη αγκαλιά για τα “δυσκολεμένα” παιδιά

Το ουσιαστικό κομμάτι αρχίζει μετά τα δικαιολογητικά.

«Δεν μου αρέσει ο όρος κοινωνική έρευνα. Προτιμώ να λέω κοινωνική συνεργασία», περιγράφει η κ. Φραγκιουδάκη.

«Το παιδί έρχεται με βαριά βαλίτσα. Πρέπει να δούμε αν οι γονείς μπορούν να γίνουν επανορθωτές των τραυματικών του εμπειριών».

«Οι ανάδοχοι και οι θετοί γονείς πρέπει να έχουν μια τεράστια αγκαλιά. Και δεν αρκεί μόνο η αγάπη. Χρειάζεται κατανόηση, προσφορά, αφάνταστη υπομονή, ευελιξία και, πάνω απ’ όλα, η ικανότητα να βοηθήσουν το παιδί να καταλάβει ότι αξίζει.

Και αυτή είναι μια πολύ μεγάλη κουβέντα. Γιατί τα περισσότερα από αυτά τα παιδιά – τα “δυσκολεμένα” παιδιά – κουβαλούν μέσα τους την πεποίθηση ότι τα ίδια φταίνε για όσα τους συνέβησαν. Δεν μπορούν να διαχειριστούν ότι οι γονείς τους τα οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση. Είναι αδύνατο για ένα παιδί να σηκώσει ένα τέτοιο βάρος.

Έτσι, το πιο εύκολο και πιο οδυνηρό συμπέρασμα είναι: “Εγώ φταίω”. Αν δεν είχα μιλήσει στη δασκάλα, αν δεν είχα πει ότι με χτυπάει η μαμά ή ο μπαμπάς, ίσως να μην είχαν ξεκινήσει οι διαδικασίες. Αυτό σκέφτονται πολλά παιδιά.

Γι’ αυτό ο ρόλος του ανάδοχου ή θετού γονιού δεν είναι απλώς να προσφέρει στέγη και φροντίδα. Είναι να επουλώσει τραύματα. Να “μπολιάζει” καθημερινά το παιδί με την αίσθηση της αξίας του. Να του δείχνει, με πράξεις και όχι μόνο με λόγια, ότι δεν φταίει – και ότι αξίζει αγάπη, ασφάλεια και μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή.»

«Θέλω παιδί με γαλάζια μάτια» – Οι προκαταλήψεις που μπλοκάρουν την αναδοχή

«Θέλω ένα παιδί λευκό, με γαλάζια μάτια και ξανθές μπούκλες».

Η φράση ακούγεται και μάλιστα συχνά.

Η Μαρία Φραγκιουδάκη απαντά ξεκάθαρα: «Δεν υπάρχει ο όρος “ιδανικό παιδί”. Δεν υπάρχουν ιδανικοί άνθρωποι. Όλα τα παιδιά έχουν δικαίωμα να μεγαλώσουν σε μια σωστή οικογένεια, να λάβουν αγάπη, φροντίδα και σεβασμό».

Όπως εξηγεί, πολλοί υποψήφιοι γονείς προσέρχονται στις υπηρεσίες έχοντας στο μυαλό τους μια εξιδανικευμένη εικόνα. Όταν όμως ενημερώνονται για την πραγματική εικόνα για τις ηλικίες των παιδιών που περιμένουν, για τα τραύματα που κουβαλούν, για τις ιδιαίτερες ανάγκες «πέφτουν από τα σύννεφα». Σταδιακά, μέσα από τη συνεργασία με κοινωνικούς λειτουργούς και ψυχολόγους, αρχίζουν να αναθεωρούν.

Η επιλογή παιδιού, επισημαίνει, δεν μπορεί να γίνεται με αισθητικά ή επιφανειακά κριτήρια – ιδιαίτερα όταν μιλάμε για την αναδοχή. Η αναδοχή είναι ένας θεσμός που προσφέρει οικογενειακό περιβάλλον σε ένα παιδί για όσο διάστημα χρειάζεται, ώστε η βιολογική του οικογένεια να ανασυγκροτηθεί και εφόσον είναι εφικτό να επιστρέψει σε αυτήν. Είναι, κατ’ αρχήν, ένας προσωρινός θεσμός.

«Όχι πάντα», διευκρινίζει. «Τις περισσότερες φορές το παιδί δεν επιστρέφει. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι η αναδοχή λειτουργεί ως προθάλαμος υιοθεσίας, όπως συχνά πιστεύουν οι πολίτες».

Η ουσία του θεσμού, τονίζει, δεν είναι να “διαλέξεις” παιδί. Είναι να προσφέρεις ασφάλεια, σταθερότητα και χρόνο – τον χρόνο που χρειάζεται ένα παιδί για να σταθεί ξανά στα πόδια του.

Η εποπτεία: «Δεν τα αφήνουμε στην τύχη τους»

Η υιοθεσία εποπτεύεται για τουλάχιστον τρία χρόνια.

Η αναδοχή για όλο το διάστημα που διαρκεί.

«Λειτουργούμε και σαν ΕΚΑΒ. Οι γονείς έχουν τα κινητά μας. Ειδικά τον πρώτο καιρό προσαρμογής».

Σε σπάνιες περιπτώσεις ένα παιδί μπορεί να επιστρέψει, οπότε η αίτηση μπαίνει σε αναστολή και διερευνώνται οι λόγοι.

Η μεγάλη αλήθεια: Τα μεγαλύτερα παιδιά δεν τα ζητά κανείς

Οι περισσότεροι υποψήφιοι δηλώνουν ηλικίες 0-2 ή 2-5.

Όμως τα περισσότερα παιδιά στο σύστημα είναι άνω των 8 ετών.

«Αυτά περιμένουν περισσότερο».

Το ίδιο ισχύει για παιδιά με αναπηρία.

Παρότι έχει θεσπιστεί η επαγγελματική αναδοχή, σε όλη την Ελλάδα υπάρχουν μόλις 11 αιτήσεις.

Στην Κρήτη λειτουργούν δύο περιπτώσεις.

Η αναδοχή δεν είναι «προθάλαμος υιοθεσίας»

Σύμφωνα με την κ. Φραγκουδάκη : «Η αναδοχή είναι προσωρινός θεσμός με στόχο να αντικαταστήσει το ίδρυμα και να δοθεί χρόνος στη βιολογική οικογένεια»

«Στην Ευρώπη πρώτα πάμε σε οικογένεια. Στην Ελλάδα πρώτα πάμε σε ίδρυμα και μετά βλέπουμε».

Η επιμόρφωση αλλάζει τα δεδομένα

Μετά την αξιολόγηση, ακολουθούν 30 ώρες υποχρεωτικής επιμόρφωσης.

Συχνά, μετά την εκπαίδευση, οι γονείς αλλάζουν επιλογές ηλικίας.

«Αυτό είναι το στοίχημα. Να καταλάβουν πραγματικά τι σημαίνει να γίνεις γονιός ενός παιδιού με τραύμα».

Η συγκλονιστική στιγμή

Στο γραφείο της υπάρχει μια ζωγραφιά φτιαγμένη με βότσαλα.

Δείχνει ένα παιδί να απλώνει το χέρι του σε έναν ενήλικα.

«Μου την έδωσε ένα κοριτσάκι πέντε ετών και μου είπε: “Εσύ είσαι αυτή που άπλωσε το χέρι”».

Και τότε η φωνή της σπάει.

Το μήνυμα προς την κοινωνία

«Μη φοβάστε να έρθετε στις υπηρεσίες. Αν θέλετε να προσφέρετε, κάντε το νόμιμα. Δεν θα ταλαιπωρηθείτε όσο νομίζετε».

Όσο περισσότεροι ανάδοχοι υπάρχουν, τόσο λιγότερα παιδιά θα μένουν στα νοσοκομεία ή θα περνούν την πόρτα ενός ιδρύματος.

«Μόνο όταν σε νοιάζονται ημερώνεις. Μόνο όταν αγαπάς εξανθρωπίζεσαι».

Ίσως τελικά αυτό να είναι το βαθύτερο νόημα της αναδοχής.