Θεοφάνης Μαλκίδης στο CretaOne 102,3: «Τα ατιμώρητα εγκλήματα είναι βέβαιο ότι θα επαναληφθούν» – Ιστορικό μας χρέος η διεκδίκηση των γερμανικών αποζημιώσεων

Η αποστολή της επιτροπής διαπιστώσεων ωμοτήτων στην Κρήτη το 1945, η καταγραφή των ναζιστικών εγκλημάτων και το αίτημα για ιστορική δικαίωση που παραμένει ζωντανό

«Τα ατιμώρητα εγκλήματα είναι βέβαιο ότι θα επαναληφθούν». Με αυτή την επισήμανση, ο Δρ Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών Θεοφάνης Μαλκίδης αναδεικνύει τη σημασία της έκθεσης της Κεντρικής Επιτροπής Διαπιστώσεως Ωμοτήτων εν Κρήτη, στην οποία συμμετείχε ο Νίκος Καζαντζάκης, αλλά και την ανάγκη διεκδίκησης των γερμανικών αποζημιώσεων.

Μιλώντας στο CretaOne 102,3 και στον Γιάννη Ραψομανίκη, υπογραμμίζει ότι η διεκδίκηση δεν αφορά μόνο οικονομικές απαιτήσεις, αλλά πρωτίστως την ηθική δικαίωση των θυμάτων, την αναγνώριση της ιστορικής ευθύνης και την αποκατάσταση της αλήθειας για τα εγκλήματα της Κατοχής.

Η αποστολή του Καζαντζάκη στην Κρήτη

Το καλοκαίρι του 1945, λίγους μήνες μετά την απελευθέρωση, ο Νίκος Καζαντζάκης και ο καθηγητής Ιωάννης Κακριδής περιόδευσαν στην Κρήτη, από τις 29 Ιουνίου έως τις 6 Αυγούστου, με κυβερνητική εντολή να καταγράψουν τις ωμότητες των γερμανικών και ιταλικών στρατευμάτων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

«Χωριάτικο»: Η 65χρονη τροφός σε οίκο απόρων που βρέθηκε ιδιοκτήτρια φούρνων

Όπως εξηγεί ο κ. Μαλκίδης, η έκθεση δεν είχε εκδικητικό χαρακτήρα, αλλά στόχευε στη διαφύλαξη της ιστορικής αλήθειας και στην αποτροπή νέων εγκλημάτων. «Ο Νίκος Καζαντζάκης δεν καταγράφει ή δεν αποτυπώνει τα εγκλήματα των Γερμανών στην έκθεσή του με έναν τρόπο εκδικητικό, ρατσιστικό, μισαλλόδοξο. Τα καταγράφει γιατί πρώτον δεν πρέπει να επαναληφθούν και δεύτερον γιατί τα ατιμώρητα εγκλήματα είναι βέβαιο ότι θα επαναληφθούν», σημειώνει.

Μάλιστα απορρίπτει τις απόψεις που επιχειρούν να δικαιολογήσουν τις σφαγές στην Κρήτη ως αντίποινα για την αντίσταση των κατοίκων. Όπως υποστηρίζει, στόχος των κατοχικών δυνάμεων ήταν η τρομοκράτηση του πληθυσμού και η αποτροπή κάθε αντίστασης.

Γερμανικές αποζημιώσεις: Ηθική δικαίωση και ιστορική ευθύνη

Ο κ. Μαλκίδης τονίζει ότι οι ελληνικές διεκδικήσεις περιλαμβάνουν το κατοχικό δάνειο, τις αποζημιώσεις για τις εκτελέσεις και τις καταστροφές, καθώς και την επιστροφή πολιτιστικών θησαυρών που εκλάπησαν κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Όπως αναφέρει, περισσότερα από 6.000 έργα τέχνης από όλη την Ελλάδα δεν έχουν επιστραφεί.

Παράλληλα, θέτει το ζήτημα των αποζημιώσεων από την Ιταλία και τη Βουλγαρία, συνδέοντας τις απαιτήσεις με την υποχρέωση αποκατάστασης των συνεπειών των εγκλημάτων πολέμου και των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας. «Δεν είναι θέμα χρημάτων», υπογραμμίζει, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα οφείλει να διεκδικήσει τη συγγνώμη της Γερμανίας και την αναγνώριση της ευθύνης της. Ως παράδειγμα αναφέρει τον Βίλι Μπραντ, ο οποίος γονάτισε στο μνημείο του γκέτο της Βαρσοβίας, αναλαμβάνοντας συμβολικά την ευθύνη για τα εγκλήματα του ναζισμού.

Αναφερόμενος στη στάση των ελληνικών κυβερνήσεων, ο κ. Μαλκίδης μιλά για την καταγραφή των απαιτήσεων από το υπουργείο Οικονομικών το 2015-2016, αλλά και για την έκθεση του 1945 η οποία διασώθηκε χάρη στον Παντελή Πρεβελάκη και δημοσιεύθηκε το 1982 από τον Δήμο Ηρακλείου. «Είναι μια ευκαιρία και με τη συζήτησή μας να προκαλέσουμε τον δημόσιο διάλογο και τη δημόσια συζήτηση, έτσι ώστε τέτοια ντοκουμέντα να μην χάνονται, αλλά να αναδεικνύονται», σημειώνει, ζητώντας να παραμείνει ενεργή η συζήτηση για την ιστορική αποκατάσταση.

Το χρέος των διανοουμένων και η παρακαταθήκη του Καζαντζάκη

Σύμφωνα τον κ. Μαλκίδη, η έκθεση αποτελεί μέρος της ευρύτερης παρακαταθήκης του Νίκου Καζαντζάκη, ο οποίος ανέδειξε την αντίσταση απέναντι στην εξουσία και τον ολοκληρωτισμό. «Ο Νίκος ο Καζαντζάκης πήρε αυτόν τον δρόμο σε διάφορες περιόδους της ζωής του, της πολύ πλούσιας, συμπυκνωμένης ζωής του, με μεγάλη προσφορά, και ανέδειξε με αυτό το κείμενο, αλλά και όχι μόνο, αυτό το ιστορικό χρέος, το ιστορικό καθήκον, την υποχρέωση που έχει ένας άνθρωπος, πόσο μάλλον ένας λογοτέχνης και ένας διανοούμενος, να μην σιωπά», αναφέρει.

Με αφορμή αυτή τη θέση, ασκεί κριτική στη σιωπή των διανοουμένων σε κρίσιμες ιστορικές στιγμές, αλλά και στη συνεργασία τους με την εξουσία. Παράλληλα, αναφέρεται στους περίπου 9.000 Έλληνες πεσόντες στα βορειοηπειρωτικά βουνά που παραμένουν άταφοι, συνδέοντας την εκκρεμότητα αυτή με τον σεβασμό προς τους νεκρούς και τις οικογένειές τους. «Ο ανθρωπισμός μας σήμερα κρίνεται στα βορειοηπειρωτικά βουνά, όπου έχουν μείνει 9.000 άταφοι συμπατριώτες, προγονοί μας, συγγενείς μας. Κρίνεται στην απαίτηση των θυμάτων και των επιζώντων, των απογόνων, στο γεγονός ότι πρέπει η Γερμανία, η Ιταλία, η Βουλγαρία και όλες οι συνεργαζόμενες δυνάμεις να αποδώσουν το δίκαιο», υπογραμμίζει.

Καλεί, επίσης, την Ελλάδα, μέσα από τους θεσμούς, τα κόμματα, τα πανεπιστήμια, τη διανόηση και τη δημοσιογραφία, να αναδείξει το ιστορικό χρέος και να επιμείνει στην αποκατάσταση της αλήθειας.

Η Ελλάδα ως διεθνές κέντρο ειρήνης και ανθρωπισμού

Συνδέοντας τα διδάγματα της Κατοχής με τη σημερινή διεθνή πραγματικότητα, ο κ. Μαλκίδης εκφράζει την ανησυχία του για την επανεμφάνιση των πολέμων, των ακραίων αντιλήψεων και της ρητορικής μίσους.

Όπως υποστηρίζει, η ιστορική εμπειρία του ελληνισμού, που συνδέεται με την αντίσταση στις εισβολές και την υπεράσπιση της ελευθερίας, δημιουργεί την ευθύνη η Ελλάδα να αναλάβει ενεργότερο ρόλο στην προώθηση της ειρήνης. «Άρα λοιπόν ο ελληνικός λαός και ειδικά η Ελλάδα, επειδή έχει αυτό το ηθικό βάρος, οφείλει να μετατραπεί, γιατί δεν το έχουν κατανοήσει δυστυχώς, να αποτελέσει το κέντρο της ειρήνης για τον κόσμο», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Προς αυτή την κατεύθυνση, προτείνει την ανάδειξη τόπων όπως οι Δελφοί, η Κρήτη, η Ρόδος, η Κέρκυρα, η Επίδαυρος και η Ολυμπία ως σημείων αναφοράς για τον πολιτισμό, τη συμφιλίωση και την ειρήνη. Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη να αναδειχθούν σύγχρονοι διανοούμενοι που θα προτάξουν ένα νέο μήνυμα ανθρωπισμού σε διεθνές επίπεδο.

Τέλος, σύμφωνα με τον κ. Μαλκίδη, η έκθεση του Νίκου Καζαντζάκη δεν είναι απλώς ένα ιστορικό ντοκουμέντο, αλλά μια υπενθύμιση ότι τα εγκλήματα της Κατοχής δεν μπορούν να μένουν χωρίς δικαίωση. Η Ελλάδα οφείλει να διεκδικήσει την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας και να κρατήσει ζωντανή τη μνήμη των θυμάτων, με τον ανθρωπισμό και την αντίσταση στον ολοκληρωτισμό να παραμένουν επίκαιρα μηνύματα του μεγάλου Κρητικού συγγραφέα!

Παρακολουθείστε τη συνέντευξη: