Την άνοιξη τα «αποκαλυπτήρια» για το αναμορφωμένο Μινωικό ανάκτορο των Μαλίων! Κανονικά ανοικτό την ερχόμενη τουριστική σεζόν

Στην τελική ευθεία οι εργασίες αναστήλωσης, συντήρησης και αντιπλημμυρικής θωράκισης του αρχαιολογικού χώρου

Κανονικά επισκέψιμο για το κοινό και τους τουρίστες θα είναι μέσα στην ερχόμενη τουριστική σεζόν το αναμορφωμένο πλέον Μινωικό ανάκτορο των Μαλίων.

Το υπό εξέλιξη σημαντικό έργο στερεώσεων, αναστηλώσεων, συντήρησης και αντιπλημμυρικής «θωράκισης» που έχει κρατήσει κλειστό το μνημείο, βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία. Αυτή τη στιγμή οι εργασίες τρέχουν πλήρως ξέχωρα από κάποια εξαρτήματα που έχουν παραγγελθεί και αναμένεται να έρθουν από το εξωτερικό. Και όπως αναφέρουν οι πληροφορίες και από τον δήμο Χερσονήσου που είναι σε ανοιχτό δίαυλο με την Εφορία Αρχαιοτήτων Ηρακλείου, στις αρχές ή το αργότερο στα μέσα της άνοιξης αναμένονται τα «αποκαλυπτήρια» καθώς, καλώς εχόντων πάντοτε των πραγμάτων, θα έχουν ολοκληρωθεί όλες οι εργασίες και ο αρχαιολογικός χώρος θα ανοίξει ξανά τις πύλες του στο κοινό.

Αρχαιολογικός χώρος Μαλίων-Υπουργείο Πολιτισμού

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Κρήτη: «Ή παλεύουμε ή τελειώνουμε» – Έτοιμοι για… «ξεσηκωμό» οι αγροτοκτηνοτρόφοι του Ηρακλείου

Η εσπευσμένη εργολαβία μετά τις πλημμύρες εντός του Μινωικού Ανακτόρου!

Η μεγάλη παρέμβαση ύψους 3,5 εκατ. ευρώ δρομολογήθηκε εσπευσμένα από το Υπουργείο Πολιτισμού μετά τα πλημμυρικά φαινόμενα που εκδηλώθηκαν μέσα στον αρχαιολογικό χώρο και τις ζημιές που προξενήθηκαν. Αποκορύφωμα στάθηκε το συμβάν που έλαβε χώρα τον Νοέμβριο του 2020, όταν και πλημμύρισε η τεράστιας σημασίας κεντρική αυλή του και αρκετοί εσωτερικοί χώροι του ανακτόρου με αποτέλεσμα να καταρρεύσει ένα μέρος του τοίχου. Το κτίριο φαινόταν πλέον να απειλείται σοβαρά και λόγω της διάβρωσης ορισμένων λίθων , ενώ κάποιοι από αυτούς είχαν σπάσει.

Το αποκαρδιωτικό αυτό σκηνικό δεν θορύβησε μονάχα επισκέπτες και φορείς αλλά και το ίδιο το Υπουργείο Πολιτισμού που αποφάσισε να αναλάβει δράση. Με γοργούς ρυθμούς-για τα δεδομένα τουλάχιστον του ΥΠΠΟ- εντάχθηκε σε ειδικό πρόγραμμα με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, μια σύνθετη παρέμβαση ύψους 3,5 εκατ. ευρώ . Πρόκειται για το έργο «SUB.3 – Αντιπλημμυρικά έργα στο Μινωικό Ανάκτορο των Μαλίων της Κρήτης», το οποίο δεν περιορίζεται βεβαίως μονάχα στο αντιπλημμυρικό κομμάτι.

Ουσιαστικά μιλάμε για ένα σύνθετο πλέγμα παρεμβάσεων, οι οποίες  αφορούν σε αναστηλώσεις, που θεωρούνται πλέον απαραίτητες, σε προστασία του ανακτόρου από την κλιματική αλλαγή με τοποθέτηση ειδικών στεγάστρων, και σε συμπληρωματικές μελέτες για την αποκατάσταση των αρχαίων κτιρίων. Προηγήθηκε φυσικά η εκπόνηση ενός «πακέτου» μελετών (γεωτεχνική, γεωλογική, υδρολογική μελέτη, υδραυλική, ειδική αρχιτεκτονική και στατική).

Το έργο εκτελείται από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης, πάντα υπό την επίβλεψη του ΥΠΠΟ και σε στενή συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηρακλείου. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηρακλείου είχε ανακοινώσει αρχικά ότι ο αρχαιολογικός χώρος των Μαλίων θα παραμείνει κλειστός για το κοινό από τις 15 Οκτωβρίου έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2025, λόγω των εργασιών που βρίσκονται σε εξέλιξη στο πλαίσιο του έργου «SUB.3 – Αντιπλημμυρικά έργα στο Μινωικό Ανάκτορο των Μαλίων της Κρήτης» (κωδικός ΟΠΣ ΤΑ 5162018), το οποίο είναι ενταγμένο στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Όπως είχε επισημάνει τότε η Εφορεία, η απόφαση ελήφθη για λόγους ασφάλειας των επισκεπτών και προκειμένου να εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη ολοκλήρωση των εργασιών, οι οποίες στοχεύουν στην προστασία του αρχαιολογικού χώρου από πλημμυρικά φαινόμενα και στη διατήρηση των μνημείων του.

Τις προάλλες η  Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηρακλείου ανακοίνωσε παράταση του κλεισίματος ενημερώνοντας ότι ο αρχαιολογικός χώρος των Μαλίων θα παραμείνει κλειστός για τους επισκέπτες έως και τις 28 Φεβρουαρίου 2026, για την ολοκλήρωση των εργασιών διαμόρφωσης που εκτελούνται εντός του χώρου.

Σύμφωνα με πληροφορίες και εκτιμήσεις, αυτό το χρονοδιάγραμμα αναμένεται να τηρηθεί, με τις εργασίες να ολοκληρώνονται κανονικά και έτσι, μέσα στην άνοιξη το Μινωικό ανάκτορο θα ανοίξει ξανά τις πύλες του στο κοινό, λειτουργώντας κανονικά, και στην αναμορφωμένη του πλέον εκδοχή, την ερχόμενη τουριστική σεζόν.

Φωτογραφία Αρχείου

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη για το έργο στο Μινωικό Ανάκτορο Μαλίων

Ανακοινώνοντας τη δρομολόγηση του σημαντικού έργου  συντήρησης και δομικής στερέωσης στο Μινωικό Ανάκτορο στα Μάλια, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη είχε σταθεί στον επιτακτικό χαρακτήρα της παρέμβασης, δεδομένων και των πλημμυρικών φαινομένων που είχαν εκδηλωθεί εντός του μνημείου.

«Για το Υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί πολιτική προτεραιότητα η πρόληψη, η συστηματική παρακολούθηση και η θωράκιση του πολιτιστικού αποθέματος της χώρας μας από την κλιματική κρίση, όπως και η προστασία, η αποκατάσταση και η ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων, και αναβάθμιση των υποδομών εξυπηρέτησης των επισκεπτών. Ο επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος περιλαμβάνει το Μινωικό Ανάκτορο και τα ανεσκαμμένα τμήματα της αρχαίας πόλης που το περιβάλλουν. Ακραία καιρικά φαινόμενα άρχισαν να παρατηρούνται από το 2019, όταν οι έντονες πλημμύρες που έπληξαν το νησί, οδήγησαν σε κατολισθήσεις και καταστροφές και στον αρχαιολογικό χώρο. Η υλοποίηση εργασιών στερέωσης και συντήρησης κρίθηκε απαραίτητη για την προστασία των μνημείων, ενώ σε εξέλιξη είναι και το έργο αντιπλημμυρικής προστασίας, με την κατασκευή εκτεταμένου αποστραγγιστικού δικτύου και την αντικατάσταση των κατεστραμμένων στεγάστρων με νέα υψηλής ανθεκτικότητας. Η κατασκευή του ανακτόρου των Μαλίων χρονολογείται στην αρχή της Πρωτοανακτορικής περιόδου. Η ανακάλυψη αρχαιολογικού υλικού που χρονολογείται μεταξύ 1900-1700 π.Χ. ενισχύουν την υπόθεση ότι το παλάτι των Μαλίων είναι προγενέστερο αυτών της Κνωσού και της Φαιστού. Το Μινωικό Ανάκτορο των Μαλίων περιλαμβάνεται στα μινωικά ανακτορικά κέντρα που έχουμε προτείνει για τη σειριακή εγγραφή των μινωικών ανακτόρων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO» είχε αναφέρει τότε η Λίνα Μενδώνη.

Άποψη του αρχαιολογικού χώρου των Μαλίων από ψηλά

Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού, η  μελέτη συντήρησης και στερέωσης δομικών υλικών, που ολοκληρώθηκε, αφορά στα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα του αρχαιολογικού χώρου των Μαλίων, ενός χώρου με εκτενή πολιτική, οικονομική και πολιτισμική δραστηριότητα και με διευρυμένες εμπορικές συναλλαγές. Η μελέτη αποτυπώνει τα υλικά κατασκευής του μνημείου, περιγράφει την κατάσταση διατήρησης των επιμέρους στοιχείων του και περιλαμβάνει προτάσεις συντήρησης. Στον αρχαιολογικό χώρο Μαλίων, το ανάκτορο δεν είναι στεγασμένο, αλλά εκτεθειμένο στα καιρικά φαινόμενα, σε αντίθεση με τις ανατολικές Αποθήκες, την Κρύπτη και τη συνοικία Μ, όπου υπάρχουν επιχρίσματα και κατασκευές από εδαφικό υλικό, και καλύπτονται με στέγαστρα. Σχετικά με την παθολογία, εντοπίζονται, μεταξύ άλλων, προβλήματα διάβρωσης και θραύσης λίθων, κατάρρευσης και παραμόρφωσης, βιολογικού εποικισμού. Κατά τις έντονες βροχοπτώσεις του Νοεμβρίου του 2020, η ευρύτερη περιοχή των Μαλίων και ο αρχαιολογικός χώρος -η κεντρική αυλή του ανακτόρου, κάποιοι εσωτερικοί περίκλειστοι χώροι, και χώροι που βρίσκονται σε χαμηλές στάθμες (Κρύπτη, Συνοικία Μ)- πλημμύρισαν. Λόγω της ευδιάλυτης φύσης των υλικών και της κακής κατάστασης διατήρησης, προκλήθηκαν σημειακές καταρρεύσεις λίθων και λιθοδομών, καθώς και τμημάτων των τοιχοποιιών από εδαφικό υλικό. Στις προβλεπόμενες επεμβάσεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, καθαρισμοί λίθων και αντιμετώπιση βιολογικών παραγόντων, συγκολλήσεις, συμπληρώσεις – σφραγίσεις, στερέωση τοιχοποιιών, συντήρηση δαπέδων.

Το Μινωικό ανάκτορο των Μαλίων

Οι ανασκαφές στα Μάλια ξεκίνησαν το 1915 από την Εφορεία Κρήτης. Το 1921 ξεκίνησε η συνεργασία με τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή, η οποία ανασκάπτει το κτηριακό συγκρότημα του Χρυσόλακκου. Στον χώρο έχει βρεθεί κεραμική από την 3η χιλιετία π.Χ., αλλά η συστηματική κατοίκηση της περιοχής χρονολογείται μεταξύ 2450-2200 π.Χ. Γύρω από το παλάτι αναπτύχθηκαν κατά την Πρωτοανακτορική περίοδο μεγάλες αρχιτεκτονικές ενότητες, όπως η συνοικία Μu, η υπόστυλη κρύπτη που ενώνεται με την αγορά. Στο τέλος της Πρωτοανακτορρικής περιόδου (~1700 π.Χ.) ο χώρος των Μαλίων καταστράφηκε από ισχυρό σεισμό και επακόλουθη πυρκαγιά. Μετά την καταστροφή έγιναν προσπάθειες ανακατασκευής του στην αρχή της Νεοανακτορικής περιόδου (1700-1430 π.Χ.). Όμως το 1530 π.Χ. το παλάτι καταστράφηκε ξανά, πιθανώς από το σεισμό που προκλήθηκε από την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης. Περί το 1390 π.Χ. εντοπίστηκε ξανά δραστηριότητα στον χώρο.