Πώς μπορεί να αλλάξει αυτή η κατάσταση;

Για πολλούς ανθρώπους η δουλειά δεν είναι απλώς ένας τρόπος εξασφάλισης εισοδήματος, αλλά ένα σημαντικό κομμάτι της καθημερινότητάς τους. Εκεί περνούν αρκετές ώρες, συνεργάζονται με διαφορετικούς ανθρώπους, αναλαμβάνουν ευθύνες και προσπαθούν καθημερινά να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις.

Ωστόσο, υπάρχει ένα λάθος που κάνουν αρκετοί εργαζόμενοι, συχνά χωρίς να το αντιλαμβάνονται, και μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά την ψυχολογία τους: συνδέουν την προσωπική τους αξία με την επαγγελματική τους απόδοση.

Πρόκειται για ανθρώπους που αισθάνονται ότι πρέπει διαρκώς να αποδεικνύουν πόσο ικανοί είναι, να μην κάνουν λάθη, να μην απογοητεύουν τους συναδέλφους ή τον εργοδότη τους και να είναι πάντα διαθέσιμοι. Ακόμη και όταν έχουν ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις τους, δυσκολεύονται να σταματήσουν να σκέφτονται τη δουλειά.

Όταν θέλεις να είσαι πάντα ο καλύτερος

Πολλοί εργαζόμενοι βάζουν πολύ υψηλές απαιτήσεις στον εαυτό τους. Θέλουν να είναι συνεπείς, αποτελεσματικοί, πρόθυμοι και να ανταποκρίνονται σε κάθε νέα υποχρέωση.

Αυτή η στάση μπορεί αρχικά να τους βοηθά να εξελίσσονται επαγγελματικά. Όταν, όμως, η ανάγκη για τελειότητα γίνεται καθημερινή πίεση, η κατάσταση αλλάζει.

Ένα μικρό λάθος μπορεί να τους προκαλέσει έντονη απογοήτευση, μια παρατήρηση από τον προϊστάμενο να τους απασχολεί για ώρες, ενώ η επιτυχία τους να μην είναι ποτέ αρκετή για να αισθανθούν ικανοποιημένοι.

Η δυσκολία να πεις «όχι»

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό είναι η αδυναμία οριοθέτησης. Υπάρχουν εργαζόμενοι που αναλαμβάνουν συνεχώς επιπλέον υποχρεώσεις, ακόμη και όταν το πρόγραμμά τους είναι ήδη φορτωμένο.

Φοβούνται ότι αν αρνηθούν μια επιπλέον εργασία, θα θεωρηθούν αδιάφοροι ή λιγότερο ικανοί. Έτσι, λένε συνεχώς «ναι», πιέζουν τον εαυτό τους και καταλήγουν να αναλαμβάνουν περισσότερα από όσα μπορούν πραγματικά να διαχειριστούν.

Σταδιακά, η κούραση συσσωρεύεται, ο ελεύθερος χρόνος περιορίζεται και η δουλειά αρχίζει να επηρεάζει την προσωπική τους ζωή.

Όταν η δουλειά ακολουθεί τον εργαζόμενο και στο σπίτι

Το ωράριο μπορεί να έχει τελειώσει, όμως για αρκετούς ανθρώπους η εργασία συνεχίζεται νοητικά.

Σκέφτονται τι δεν πρόλαβαν να ολοκληρώσουν, αν έκαναν κάποιο λάθος, τι θα τους ζητήσει ο προϊστάμενος την επόμενη ημέρα ή αν κάποιος συνάδελφος δυσαρεστήθηκε από τη συμπεριφορά τους.

Αυτή η συνεχής ενασχόληση με τις επαγγελματικές υποχρεώσεις μπορεί να δυσκολέψει την ξεκούραση και να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο άγχους και εξάντλησης.

Ο φόβος της κριτικής και της αποτυχίας

Για ορισμένους εργαζομένους, μια αρνητική παρατήρηση ισοδυναμεί με προσωπική αποτυχία. Αντί να αντιμετωπίζουν την κριτική ως ευκαιρία βελτίωσης, την εκλαμβάνουν ως αμφισβήτηση των ικανοτήτων τους.

Αυτό μπορεί να τους κάνει να αποφεύγουν τις πρωτοβουλίες, να φοβούνται να εκφράσουν τη γνώμη τους και να δυσκολεύονται να αναλάβουν νέες ευθύνες.

Ο φόβος του λάθους μπορεί τελικά να γίνει μεγαλύτερο εμπόδιο από το ίδιο το λάθος.

Τα σημάδια ότι η δουλειά σε επηρεάζει ψυχολογικά

Υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις που αξίζει να προσέξει ένας εργαζόμενος, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται συχνά:

Αισθάνεται ενοχές όταν δεν εργάζεται ή όταν ξεκουράζεται.
Σκέφτεται συνεχώς τις επαγγελματικές του υποχρεώσεις ακόμη και στο σπίτι.
Αγχώνεται υπερβολικά για μικρά λάθη ή παρατηρήσεις.
Δυσκολεύεται να αρνηθεί επιπλέον εργασία.
Δεν αισθάνεται ποτέ ικανοποιημένος από την απόδοσή του.
Χάνει τη διάθεσή του για δραστηριότητες που παλαιότερα απολάμβανε.
Νιώθει εξαντλημένος ακόμη και πριν ξεκινήσει η εργάσιμη ημέρα.

Τα συγκεκριμένα σημάδια δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάποιος αντιμετωπίζει επαγγελματική εξουθένωση, ωστόσο μπορεί να δείχνουν ότι χρειάζεται να επανεξετάσει τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται την εργασία και τις απαιτήσεις της.

Πώς μπορεί να αλλάξει αυτή η κατάσταση;

Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι να καταλάβουμε ότι η επαγγελματική απόδοση δεν καθορίζει την προσωπική μας αξία. Κανένας εργαζόμενος δεν μπορεί να είναι συνεχώς τέλειος, διαθέσιμος και αποτελεσματικός.

Είναι σημαντικό να θέτουμε ρεαλιστικούς στόχους, να αναγνωρίζουμε τα όριά μας και να μην αναλαμβάνουμε περισσότερες υποχρεώσεις από όσες μπορούμε να διαχειριστούμε.

Εξίσου σημαντικό είναι να διαχωρίζουμε τον επαγγελματικό από τον προσωπικό χρόνο. Η ξεκούραση δεν είναι πολυτέλεια ούτε ένδειξη έλλειψης επαγγελματισμού. Είναι απαραίτητη για τη σωματική και ψυχική ευεξία.

Όταν το άγχος επιμένει και επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα, η συζήτηση με έναν ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί επίσης να βοηθήσει.

Η δουλειά είναι μέρος της ζωής, όχι ολόκληρη η ζωή

Το να είσαι καλός εργαζόμενος δεν σημαίνει ότι πρέπει να θυσιάζεις διαρκώς την ηρεμία, τον ελεύθερο χρόνο και τις προσωπικές σου ανάγκες.

Η συνέπεια, η υπευθυνότητα και η διάθεση για εξέλιξη είναι σημαντικά στοιχεία στην επαγγελματική ζωή. Δεν χρειάζεται, όμως, να συνοδεύονται από διαρκή αυτοκριτική και εξαντλητικές απαιτήσεις.

Ίσως τελικά το μεγαλύτερο λάθος είναι να ξεχνάμε ότι είμαστε κάτι περισσότερο από τη δουλειά μας. Γιατί η επαγγελματική επιτυχία έχει αξία, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ψυχική ισορροπία και την ποιότητα της ζωής μας.