«Το μέλλον ήταν ήδη εδώ»: Οι ραγδαίες ανατροπές της Τεχνητής Νοημοσύνης στο επίκεντρο του συνεδρίου του World Internet Project

Με απόλυτη επιτυχία και με τη συμμετοχή κορυφαίων επιστημόνων, ερευνητών και διαμορφωτών πολιτικής με πάνω από 18 χώρες από όλο τον κόσμο, άνοιξε τις πύλες της η ετήσια συνάντηση του World Internet Project (WIP) στην Αθήνα, την Παρασκευή 12 Ιουνίου 2026

Η εναρκτήρια εκδήλωση με τίτλο «The Future Was Here: The Disruptions of Artificial Intelligence» έλαβε χώρα στο ιστορικό αμφιθέατρο Αργυριάδη, στο κεντρικό κτήριο του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ). Στις 13 και 14 Ιουνίου θα ακολουθήσει το Annual WIP Workshop – Athens 2026 με θεματικό τίτλο Emergent AI Societies. Το συνέδριο το οποίο συνδιοργανώνεται από το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) και το ΕΚΠΑ, έθεσε στο μικροσκόπιο τις σαρωτικές κοινωνικές, πολιτικές και θεσμικές διαστάσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI).

Την έναρξη των εργασιών κήρυξε ο καθ. Νίκος Δεμερτζής, εκπρόσωπος του WIP για την Ελλάδα και την Κύπρο. Στην ομιλία του προχώρησε σε μια ιστορική αναδρομή, υπενθυμίζοντας πως το WIP ιδρύθηκε το 1998 από τον καθηγητή Jeff Cole εν μέσω της ραγδαίας εισόδου του διαδικτύου. Σήμερα όπως τόνισε, «η ανθρώπινη πραγματικότητα κινείται με ασύλληπτο τρόπο στον αστερισμό της Τεχνητής Νοημοσύνης». Ο κ. Δεμερτζής υπογράμμισε ότι η AI καθίσταται πλέον ένα «αυτονόητο δεδομένο της καθημερινής εμπειρίας όπως ο αέρας που αναπνέουμε». Επεσήμανε τον κίνδυνο των δυστοπικών σεναρίων και της χειραγώγησης, τονίζοντας την ανάγκη για προδραστική ρύθμιση. Υποστήριξε σθεναρά πως οι σχεδιαστές συστημάτων AI οφείλουν να αναλάβουν την κοινωνική τους ευθύνη, διασφαλίζοντας ότι η τεχνολογία θα υπηρετεί την ελευθερία και τα δικαιώματα των πολιτών, χωρίς να αφεθεί ανεξέλεγκτη στις επιταγές του «νεοφιλελεύθερου γνωστικού καπιταλισμού».

Τον λόγο έλαβε ο γενικός γραμματέας Έρευνας και Καινοτομίας Δημήτρης Τερζής. Εκπροσωπώντας την κυβέρνηση ο κ. Τερζής εστίασε στις τεράστιες ευκαιρίες χρηματοδότησης και καινοτομίας που ανοίγονται για την Ελλάδα, υπογραμμίζοντας χαρακτηριστικά, ότι μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης διατίθεται περίπου ένα δισεκατομμύριο ευρώ σε έργα που ολοκληρώνονται το αμέσως προσεχές διάστημα. Δήλωσε τον ενθουσιασμό του που παρευρίσκεται για να παρακολουθήσει ζωντανά τα ευρήματα της παγκόσμιας έρευνας του WIP, σημειώνοντας πως οι Έλληνες είναι εξαιρετικά ικανοί στην ταχεία απορρόφηση των νέων τεχνολογιών και δεν εμφανίζονται τόσο επιφυλακτικοί όσο άλλοι λαοί.

Ο ειδικός γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού, Γιάννης Μαστρογεωργίου, προσέγγισε το ζήτημα υπό το πρίσμα των ανθρωπιστικών επιστημών. Πρότεινε την εννοιολογική μετάβαση από τον όρο «Artificial Intelligence» (Τεχνητή Νοημοσύνη) στον όρο «Intelligent Assistance» (Νοήμων Βοηθός), δίνοντας έμφαση στη λέξη «συμβίωση». Προειδοποίησε ωστόσο για δύο μεγάλες παγίδες: τον «ανθρωπομορφισμό» –την τάση μας να αντιμετωπίζουμε τις μηχανές σαν ανθρώπους– και την πνευματική μας αποδυνάμωση από την άκριτη εξάρτηση στα εργαλεία αυτά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Τροχαίο με… οικογενειακή διάσταση στο Ηράκλειο: Συμπέθεροι συγκρούστηκαν με τα αυτοκίνητά τους – Στο νοσοκομείο 4 άτομα

Η πρόεδρος του ΕΚΚΕ, Βασιλική Γεωργιάδου, καλωσόρισε το διεθνές δίκτυο, υπογραμμίζοντας τις «κοινωνικο-πολιτισμικές αντιδράσεις» (sociocultural backlashes) που ήδη πυροδοτεί η Τεχνητή Νοημοσύνη. Τόνισε πως η πραγματική πρόκληση είναι να μην αντιμετωπίζουμε τον ψηφιακό μετασχηματισμό διχοτομικά, αλλά να ερευνήσουμε συστηματικά τις νέες κοινωνικές ανισότητες που εγκυμονεί. Από την πλευρά του, ο αντιπρύτανης Έρευνας και Καινοτομίας του ΕΚΠΑ, καθ. Ευστάθιος Ευσταθόπουλος, τόνισε ότι η AI δεν είναι τεχνολογία του μέλλοντος, αλλά επηρεάζει ήδη καταλυτικά την υγεία, την εκπαίδευση, την έρευνα και τη δημόσια διοίκηση. Έθεσε κρίσιμα ερωτήματα για τη διαφάνεια των αλγορίθμων και την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Ο αναπληρωτής πρόεδρος του τμήματος Επικοινωνίας και ΜΜΕ του ΕΚΠΑ, καθ. Κώστας Μουρλάς, επισήμανε πως η παραγωγική AI διαμορφώνει το μέλλον πολύ πιο γρήγορα από όσο οι κοινωνίες προλαβαίνουν να θέσουν κανόνες, επηρεάζοντας άμεσα τη δημοσιογραφία, την αλήθεια και τη δημόσια σφαίρα. Ολοκληρώνοντας τον κύκλο των χαιρετισμών, ο πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής, Χαράλαμπος Τσέκερης, υπογράμμισε το ιστορικό παράδοξο της εποχής μας, παράγουμε τεχνολογική πρόοδο χωρίς απαραίτητα να κατανοούμε τα δημιουργήματά μας. «Τα ρομπότ μιλούν και εκφέρουν γνώμες χωρίς να σκέφτονται και χωρίς συναισθήματα» σημείωσε καλώντας για συμμετοχική διακυβέρνηση που θα ευθυγραμμίζει την τεχνολογία με τις κοινωνικές αξίες.

Η παρουσίαση του Jeff Cole: Η ακτινογραφία μιας παγκόσμιας ανατροπής

Το αποκορύφωμα της βραδιάς αποτέλεσε η κεντρική ομιλία του καθηγητή Jeff Cole, ιδρυτή και διευθυντή του WIP, ο οποίος παρουσίασε τα πολυαναμενόμενα ευρήματα της διεθνούς έκθεσης (International Report) για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο καθ. Cole ανέφερε, πως μέσα σε μόλις 25 χρόνια, έχουμε βιώσει τρεις κολοσσιαίες ανατροπές (disruptions) –την τηλεόραση, το διαδίκτυο και πλέον την AI– οι οποίες άλλοτε θα χρειάζονταν αιώνες να εμφανιστούν.

Η διείσδυση της AI είναι ιλιγγιώδης. Ο κ. Cole εξήγησε πως το ChatGPT έφτασε τα 100 εκατομμύρια χρήστες σε χρόνο ρεκόρ, επειδή «δεν υπάρχει καμπύλη εκμάθησης». Ωστόσο, η παγκόσμια εικόνα παρουσιάζει έντονες αντιθέσεις. Σύμφωνα με την έρευνα, σχεδόν οι μισοί πολίτες παγκοσμίως (όπως το 58% στην Ινδονησία και το 61% στην Τσεχία) δήλωσαν πως έχουν χρησιμοποιήσει εργαλεία AI. Αντίθετα, ένα σημαντικό ποσοστό ανθρώπων που δεν χρησιμοποιούν την τεχνολογία, δηλώνουν πως δεν τη βρίσκουν σχετική με την καθημερινότητά τους, ή απλώς δεν έχουν τον χρόνο να ασχοληθούν. Ιδιαίτερα στην Ευρώπη, καταγράφονται υψηλότατα ποσοστά χρήσης (άνω του 90% σε ορισμένες μετρήσεις) για την εκμάθηση νέων δεξιοτήτων.

Η νέα τεχνολογία ωστόσο, γεννά και βαθύ φόβο: Όπως τόνισε ο καθ. Cole, σε αντίθεση με το διαδίκτυο που ξεκίνησε με τεράστια αισιοδοξία πριν δείξει τη σκοτεινή του πλευρά, η AI συνοδεύτηκε από την πρώτη στιγμή με έντονη καχυποψία. Αποκαλυπτικό είναι το γεγονός ότι το 24% των Αμερικανών και το 27% των Ελλήνων ερωτηθέντων πιστεύουν ειλικρινά πως η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να σημάνει το τέλος της ανθρωπότητας. Παράλληλα, περίπου το 79% των Ελλήνων εκφράζει φόβους για την παραβίαση της ιδιωτικότητάς του, ενώ τεράστια είναι η ανησυχία παγκοσμίως για την κατάργηση θέσεων εργασίας. Ο Cole προειδοποίησε πως η μεγαλύτερη απειλή ίσως δεν είναι η φτώχεια –ακόμη και αν θεσπιστεί ένα βασικό εισόδημα– αλλά η απώλεια του σκοπού ζωής των ανθρώπων κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάθλιψη, εξαρτήσεις και κοινωνική κατάρρευση.

Στο πεδίο της εκπαίδευσης και των παιδιών, τα διλήμματα είναι εξίσου δυστοπικά. Παρότι μεγάλο ποσοστό χρηστών (π.χ. 64% στο Μακάο) θεωρούν ότι τα παιδιά πρέπει να ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν συστήματα AI, εγείρονται συνολικά σοβαρές ανησυχίες. Το 90% των Κινέζων, το 74% των Νεοζηλανδών και το 63% των Ελλήνων και Βρετανών, θεωρούν προβληματική τη δυνητική εξάρτηση των παιδιών από την AI. Ο κ. Cole συνέκρινε την κατάσταση με την εισαγωγή των αριθμομηχανών, όπου οι γενιές ξέχασαν πώς να κάνουν νοερές πράξεις, ρωτώντας ρητορικά αν βρισκόμαστε στο κατώφλι της απώλειας της κριτικής σκέψης.

Κλείνοντας την παρουσίασή του, ο διευθυντής του WIP αναφέρθηκε στο φλέγον ζήτημα της ρύθμισης. Το κοινό διεθνώς (με αναλογίες συχνά 3 προς 1) απαιτεί η Τεχνητή Νοημοσύνη να ρυθμιστεί από τις κυβερνήσεις και όχι να αφεθεί στην αυτορρύθμιση των τεχνολογικών κολοσσών. Ωστόσο υπάρχει διάχυτη η απαισιοδοξία (έως και στα δύο τρίτα των ερωτηθέντων σε ΗΠΑ και Βρετανία) ότι ίσως είναι ήδη πολύ αργά για να τεθεί υπό έλεγχο αυτή η φρενήρης τεχνολογική εξέλιξη.

Το συνέδριο, το οποίο συνεχίζεται με στρογγυλά τραπέζια και εξειδικευμένα εργαστήρια, έθεσε με τον πλέον εμφατικό τρόπο τις βάσεις για τον αναγκαίο, κριτικό διάλογο γύρω από ένα μέλλον που τελικά είναι ήδη εδώ.