Το νερό στο επίκεντρο νέων συγκρούσεων – ανησυχητική κλιμάκωση παγκοσμίως

Ειδικοί προειδοποιούν ότι η κλιματική πίεση, η θεσμική διαφθορά και οι ανεπαρκείς ή κακοδιαχειρισμένες υποδομές μετατρέπουν το νερό σε παράγοντα γεωπολιτικής αστάθειας

Η βία που σχετίζεται με το νερό έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 2022, ενώ λίγα γίνονται για να κατανοηθεί και να αντιμετωπιστεί αυτή η τάση και να προληφθούν νέοι ή αυξανόμενοι κίνδυνοι, όπως αναφέρουν οι ειδικοί. Σύμφωνα με το Pacific Institute, μια αμερικάνικη δεξαμενή σκέψης, καταγράφηκαν 419 περιστατικά που σχετίζονται με το νερό συγκριτικά με 235 το 2022. Το ινστιτούτο έχει συγκεντρώσει στοιχεία για εκατοντάδες χρόνια συγκρούσεων που σχετίζονται με το νερό, περιλαμβάνοντας περιπτώσεις όπου το νερό έγινε αιτία για βία ή όπλο κατά της αντίπαλης πλευράς.

«Βλέπουμε περισσότερες συγκρούσεις και είναι πολυπαραγοντικές», δήλωσε ο Δρ. Πίτερ Γκλέικ, συνιδρυτής και ανώτερος ερευνητής του ινστιτούτου. «Η κλιματική κρίση και τα ακραία καιρικά φαινόμενα παίζουν ρόλο, αλλά υπάρχουν πολλοί άλλοι παράγοντες, όπως η αποτυχία του κράτους, οι ανίκανες ή διεφθαρμένες κυβερνήσεις και η έλλειψη ή κακή χρήση υποδομών» τόνισε.

Η Τζοάννα Τρέβορ, υπεύθυνη για την ασφάλεια νερού στην Oxfam, ανέφερε ότι η οργάνωση έχει παρατηρήσει «αύξηση των τοπικών συγκρούσεων για το νερό λόγω της κλιματικής αλλαγής και της επισφαλούς πρόσβασης σε νερό».

Πρόσφατα παραδείγματα περιλαμβάνουν τις εντάσεις μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν σχετικά με τη συμφωνία διαμοιρασμού νερού του ποταμού Ινδού, τρομοκρατικές επιθέσεις, ρωσικούς βομβαρδισμούς σε υδροηλεκτρικά φράγματα της Ουκρανίας, την καταστροφή συστημάτων ύδρευσης στη Γάζα από το Ισραήλ, καθώς και διαδηλώσεις για την προμήθεια νερού στη Νότια Αφρική.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Νέα ένταση στα Βορίζια: Συνελήφθησαν οι γονείς του Φανούρη Καργάκη

«Στη Γάζα, το Ισραήλ χρησιμοποίησε συστηματικά το νερό ως όπλο», δήλωσε η Τρέβορ. «Στόχεσυαν σκόπιμα συστήματα ύδρευσης και μονάδες αφαλάτωσης και απέτρεψαν επισκευές. Τα λύματα μόλυναν το πόσιμο νερό λόγω της καταστροφής υποδομών αποχέτευσης και ομβρίων, και άνθρωποι δέχτηκαν επιθέσεις ενώ περίμεναν στην ουρά για νερό» σημείωσε.

«Στην Ανατολική Αφρική και στο Σαχέλ, το νερό γίνεται ολοένα και πιο επισφαλές και οι άνθρωποι μετακινούνται σε νέες περιοχές για να έχουν πρόσβαση σε αυτό, κάτι που από μόνο του μπορεί να πυροδοτήσει ανταγωνισμούς και συγκρούσεις με τον ντόπιο πληθυσμό» επεσήμανε.

Η πολιτική έχει εντείνει ήδη την κατάσταση σε ορισμένες περιοχές.

«Οι ποταμοί Κολοράντο και Ρίο Γκράντε στις ΗΠΑ έχουν γίνει όλο και πιο πολιτικά αμφιλεγόμενοι τα τελευταία χρόνια. Υπάρχουν συνθήκες από το 1944 που ρυθμίζουν και τους δύο ποταμούς, απαιτώντας από τις ΗΠΑ να παραδώσουν νερό του Κολοράντο στο Μεξικό και από το Μεξικό να παραδώσει νερό του Ρίο Γκράντε στις ΗΠΑ. Αλλά καθώς η πολιτική στα σύνορα οξύνθηκε υπό τη διοίκηση Τραμπ, αυτά τα ζητήματα έγιναν πιο αμφιλεγόμενα. Αρκετοί άνθρωποι σκοτώθηκαν στο Μεξικό κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας σε φράγμα που χρησιμοποιείται για την παροχή νερού στις ΗΠΑ» είπε ο Γκλέικ.

Υπάρχουν επίσης λιγότερο γνωστές διαμάχες στην Κεντρική Ασία που θα μπορούσαν να κλιμακωθούν.

«Στο Ουζμπεκιστάν, το Τατζικιστάν και το Κιργιστάν υπάρχουν εντάσεις για το νερό εδώ και καιρό, και το Αφγανιστάν κατασκευάζει ένα πολύ μεγάλο κανάλι, το Qosh Tepa, για να εκτρέψει νερό από τον ποταμό Αμού Ντάρια, το οποίο, αν τεθεί σε λειτουργία, θα μειώσει σημαντικά τις ροές προς τις κεντροασιατικές δημοκρατίες» πρόσθεσε.

Τα ιδρύματα των Ηνωμένων Εθνών κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς προβλέπουν ότι η παγκόσμια ζήτηση πόσιμου νερού θα υπερβεί την προσφορά κατά 40% έως το 2030. Την Τρίτη, 20 Ιανουαρίου, το Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο των Ηνωμένων Εθνών για το Νερό, το Περιβάλλον και την Υγεία, ανακοίνωσε ότι ο κόσμος έχει εισέλθει σε μια εποχή «υδατικής χρεοκοπίας».

Η UNESCO αναφέρει ότι ενώ περίπου το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε διασυνοριακές λεκάνες ποταμών και λιμνών, μόνο το ένα πέμπτο των χωρών έχει συμφωνίες για δίκαιη διανομή των πόρων.

«Με την αύξηση της επισφάλειας στο νερό, χρειάζονται περισσότεροι υπεύθυνοι διασυνοριακοί κανόνες που να καλύπτουν όλους τους ανθρώπους και να διασφαλίζουν το ανθρώπινο δικαίωμα στο νερό. Απαιτείται μεγαλύτερη αναγνώριση της ανάγκης καλύτερης διαχείρισης του νερού πέρα από τις υπάρχουσες συμφωνίες, που συχνά είναι εθελοντικές και εξαρτώνται αποκλειστικά από την καλή θέληση» τόνισε η Τρέβορ.

«Μπορούμε να λύσουμε τα προβλήματα ύδρευσης – δεν υποστηρίζω ότι θα το κάνουμε ή ότι θα το κάνουμε σύντομα, αλλά μπορούμε. Αυτό περιλαμβάνει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στο νερό, την κάλυψη βασικών ανθρώπινων αναγκών και δικαιωμάτων για το νερό, την αντιμετώπιση των προβλημάτων των οικοσυστημάτων και τη μείωση των κινδύνων συγκρούσεων για τους υδάτινους πόρους» κατέληξε ο Γκλέικ.

Πηγή: Guardian