Τορπιλισμός της «Έλλης» στην Τήνο τον 15Αύγουστο του 1940 – Ηχητικό ντοκουμέντο και μαρτυρίες

Κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει την απροκάλυπτη θηριωδία που θα ακολουθούσε, μέσα στην πιο ιερή ημέρα του ελληνικού ημερολογίου

Η 15η Αυγούστου 1940 ξεκίνησε με κατάνυξη και ευλάβεια: λαός ολόκληρος είχε συγκεντρωθεί στην Τήνο για να τιμήσει τη Μεγαλόχαρη. Το καταδρομικό «Έλλη» είχε φτάσει υπό σταθερό σημαιοστολισμό, για να δώσει το λαμπρό παρόν στις εορταστικές εκδηλώσεις.

Στην γέφυρά του ο κυβερνήτης, πλοίαρχος Χατζόπουλος, με ανησυχία αλλά και υπευθυνότητα, διέταξε αυστηρά μέτρα ασφαλείας, είχε τους λέβητες σε πλήρη πίεση και τα αντιαεροπορικά σε επιφυλακή. Όμως κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει την απροκάλυπτη θηριωδία που θα ακολουθούσε, μέσα στην πιο ιερή ημέρα του ελληνικού ημερολογίου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Κρήτη: Ποιες περιοχές μπαίνουν στο «κόκκινο» και ποια ημέρα χτυπά η κακοκαιρία

Η αθέατη απειλή βυθισμένη κάτω από τη θάλασσα
Το ιταλικό υποβρύχιο Delfino, υπό τη διοίκηση του υποπλοιάρχου Τζουζέπε Αϊκάρντι, είχε αποπλεύσει τη νύχτα της 14ης Αυγούστου από τη Λέρο με αποστολή να πλήξει ελληνικά ή «ενδεχομένως εχθρικά» πλοία σε Τήνο, Σύρο και Κορώνη. Το πρωί της 15ης, το υποβρύχιο πλησίασε καταδύοντας στο λιμάνι της Τήνου. Από το περισκόπιο ο Αϊκάρντι είδε το σημαιοστολισμένο «Έλλη» και —όπως απέδωσε ο ίδιος μετά τον πόλεμο— «δεν έχασε την ευκαιρία».

Η στιγμή της έκρηξης και η θρυαλλίδα του πόνου
Στις 08:25 π. μ., λίγο πριν ξεκινήσει η λιτανεία της εικόνας της Παναγίας, το υποβρύχιο εξαπέλυσε τρεις τορπίλες. Μία μόνο βρήκε το στόχο: η έκρηξη στο μηχανοστάσιο και τις δεξαμενές πετρελαίου ήταν καταστροφική. Το πλοίο έλαβε κλίση, πυκνός καπνός σκέπασε τον ουρανό, και το «Έλλη» βυθίστηκε περίπου μία ώρα μετά, παρότι το πλήρωμά του αγωνίστηκε να το κρατήσει στην επιφάνεια. Οι άλλες δύο τορπίλες αστόχησαν και εξερράγησαν στην προκυμαία, καταστρέφοντας τμήμα του λιμενοβραχίονα, χωρίς όμως θύματα εκεί.

Θύματα, τραύματα και η προδοσία της ουδετερότητας
Εννέα ναύτες και υπαξιωματικός χάθηκαν, και 24 τραυματίστηκαν. Μια γυναίκα στην ακτή υπέκυψε από καρδιακή προσβολή όταν η δεύτερη τορπίλη εκτόξευσε θραύσματα και τρόμο στο πλήθος. Η ελληνική κυβέρνηση, υπό τον Μεταξά, έκρυψε αρχικώς τα ευρήματα της έρευνας, φέροντας τον φάκελο της επίθεσης ως υποβρύχιο «άγνωστης εθνικότητας», προκειμένου να μην προκαλέσει η ίδια στρατιωτική σύγκρουση — αλλά ο λαός, βουτηγμένος στην οργή, γνώριζε την αλήθεια.

Μαρτυρίες επιζώντων που ανατριχιάζουν
Χρόνια μετά, κάτοικοι της Τήνου που ήταν παρόντες θυμούνταν: Ο Γιώργος Αμιραλής θυμήθηκει: «Όλα έμοιαζαν να κυλούν κανονικά, η μέρα ήταν ηλιόλουστη… το ‘Ελλη… βρισκόταν αγκυροβολημένο… περίπου 600 μέτρα…» Μόλις ακούστηκε η πρώτη έκρηξη, σάστισαν όλοι πριν ακούσουν τη δεύτερη στη μύτη του μόλου. «Μας λέγανε: Απομακρυνθείτε, έγινε έκρηξη στα καζάνια του Έλλη». Ο Γιώργος Μαλλιάρης διηγείται πως «ήταν σαν σκηνικό κόλασης… μια γυναίκα αρμενικής καταγωγής πέθανε από καρδιακή προσβολή». Η φρίκη απλώθηκε άμεσα, καθώς ο καπνός, οι κραυγές και η ανακολουθία της στιγμής λύγισαν κάθε ανθρώπινο συναίσθημα.

Ηχητικό ντοκουμέντο
Ηχητικό ντοκουμέντο για τον τορπιλισμό του καταδρομικού «Έλλη» περιλαμβάνει την αφήγηση του τότε δόπου πυροβολητή Αργύρη Πετεινάρη, προερχόμενο από το αρχείο της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, όπως παρουσιάζεται σε σχετικό υλικό του Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας.