Τουρισμός και μετανάστες: Πόσο εύκολο είναι η Κρήτη να γίνει η νέα Μυτιλήνη;

Η ισορροπία μεταξύ της τουριστικής ανάπτυξης και της διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών στην Κρήτη

Στην εκπομπή «Μεταξύ μας» και τη Μαρίνα Μανωλακάκη μίλησαν το μεσημέρι της Δευτέρας ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Τουριστικών Πρακτόρων Κρήτης, Μιχάλης Βλατάκης, και ο Πρόεδρος της Ένωσης Προσωπικού Λιμενικού Σώματος Ανατολικής Κρήτης, Γιώργος Σφακιανάκης.

Αφορμή για τη συζήτηση στάθηκε η αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ σχετικά με τους μετανάστες στην Κρήτη.

«Η Κρήτη δεν βουλιάζει από μετανάστες, αλλά από τουρίστες», ήταν η αιχμηρή απάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη αναφορικά με την κατάσταση που επικρατεί στο νησί και την εικόνα που παρουσιάζεται για τις μεταναστευτικές πιέσεις. Η φράση αυτή προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων, καθώς το μεταναστευτικό συνιστά ένα από τα σημαντικότερα θέματα που απασχολούν την Κρήτη και κατ’ επέκταση ολόκληρη την Ελλάδα, την ώρα που ο τουρισμός αποτελεί τον βασικό πυλώνα ανάπτυξης της χώρας.

Οι επισημάνσεις και οι προειδοποιήσεις του Μιχάλη Βλατάκη για τον τουρισμό

Με την πολυετή εμπειρία του, ο κ. Βλατάκης παρέθεσε τη δική του οπτική για το πώς αναμένεται να διαμορφωθεί το τουριστικό τοπίο τα επόμενα χρόνια, εφόσον δεν υπάρξουν άμεσες λύσεις για τις αυξημένες μεταναστευτικές ροές. Αναφέρθηκε στη μεταβλητότητα του τουριστικού τομέα και στη λεπτή γραμμή που διαχωρίζει την εικόνα ενός τόπου όταν λέγεται ότι «βουλιάζει» από τουρίστες ή από μετανάστες.

Το παράδειγμα της Μυτιλήνης

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Κρήτη: Ποιες περιοχές θα μείνουν χωρίς ρεύμα σήμερα Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου

Για να θεμελιώσει τη θέση του, έφερε ως παράδειγμα τη Μυτιλήνη: «Το είδαμε και στη Μυτιλήνη. Μια χαρά ήταν η Μυτιλήνη τότε, εκείνη την εποχή και μια στιγμή από εκεί που βούλιαζε από τουρίστες, μια στιγμή βούλιαξε από μετανάστες και τώρα πληρώνει αυτά που έγιναν τότε και ενώ όλοι οι προορισμοί αυτή τη στιγμή παρουσιάζουν αύξηση, ο μόνος προορισμός που παρουσιάζει μείωση, εάν δείτε τα στοιχεία, είναι η Μυτιλήνη. Η Μυτιλήνη πληρώνει τα κακώς κείμενα και τις αποφάσεις και αυτά που έγιναν εκείνη την περίοδο».

Η πραγματική εικόνα των αριθμών και τα όρια της Πολιτείας

Αναφορικά με την τρέχουσα κατάσταση στην Κρήτη, σημείωσε: «Προς το παρόν, έχουμε αύξηση. Δεν βουλιάξαμε, είμαστε εδώ, μια χαρά είμαστε. Επιπλέουμε και καταλαβαίνετε ότι οι αριθμοί δεν είναι ούτε τζίροι και προπάντων δεν είναι κέρδη. Αυτό θα πρέπει να το καταλάβουν όλοι όταν κάνουν δηλώσεις. “Ταμείο κάνουμε στο τέλος”».

Παράλληλα, απηύθυνε έκκληση προς το κράτος: «Πρέπει να καταλάβει η Πολιτεία ότι υπάρχουν όρια και δεν πρέπει να τα ξεπεράσουμε. Αν αυτά που ακούμε για εκατομμύρια που περιμένουν για να πάρουν σειρά να έρθουν εδώ και αν αυτή η δομή που λέγεται από προσωρινή γίνει μόνιμη και ισχύσει το ουδέν μονιμότερο του προσωρινού, αν συμβούν πράγματα και θαύματα τα οποία απευχόμαστε όλοι, καταλαβαίνετε ότι το “βουλιάζουμε από τουρίστες” μπορεί να μετατραπεί σε κάτι άλλο».

Ο φοβικός επηρεασμός των ξένων επισκεπτών

Ο κ. Βλατάκης στάθηκε ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται το θέμα στο εξωτερικό: «Υπάρχει και έχει καλλιεργηθεί αυτή η ομοφοβία γενικά σε όλον τον κόσμο, ειδικά στη Βόρειο Ευρώπη, και είναι κάτι το οποίο εμείς τουλάχιστον προσπαθούμε να το προστατεύσουμε μέχρι τώρα και να μην το σπουδαιολογήσουμε. Αλλά μην νομίζετε, αυτό που γίνεται στη Βόρειο Ευρώπη και έτσι όπως προσπαθούν τα ΜΜΕ να φοβίσουν τον κόσμο για τους μετανάστες και κάποια συμβάντα που γίνονται δυστυχώς και παίρνουν πολύ μεγάλη έκταση, καταλαβαίνετε ότι φοβίζουν και δεν είναι κάτι που είναι και το καλύτερο προκειμένου να προσελκύσουμε επισκέπτες».

Η χωροθέτηση στο ακίνητο Σκουλούδη και η προστασία του προϊόντος

Σχετικά με τη συζήτηση για τη δημιουργία προσωρινής δομής στο Ηράκλειο, ο πρόεδρος των τουριστικών πρακτόρων σχολίασε την τοποθεσία του ακινήτου Σκουλούδη: «Μπορούμε να πούμε ότι δεν είναι αμιγώς τουριστική περιοχή, αλλά είναι κομβικό πέρασμα για τους τουριστικούς προορισμούς», εξηγώντας ότι βρίσκεται σε οδικό άξονα που οδηγεί σε κορυφαίες διαδρομές αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, όπως η Φαιστός.

Συμπλήρωσε δε ότι: «Το κυριότερο είναι να προστατεύεται το τουριστικό προϊόν της Κρήτης, διότι είναι ο στρατηγικός πυλώνας της ελληνικής οικονομίας και αποκλειστικά ο οικονομικός πυλώνας της Κρήτης. Είναι κάτι το οποίο έχει ήδη ξεκινήσει να επηρεάζει τον ξένο επισκέπτη να σκέφτεται πώς θα κλείσει τις διακοπές του στην Κρήτη, όταν κάθε τρεις και λίγο εκεί που κάθεται σε μια παραλία, μπορεί μπροστά του να βγουν 40 άνθρωποι μέσα από μια λέμβο».

Οι θέσεις και οι προτάσεις του Γιώργου Σφακιανάκη για τη διαχείριση των ροών

Έντονο προβληματισμό για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών στην Κρήτη, αλλά και συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπιση του ζητήματος, εξέφρασε ο πρόεδρος της Ένωσης Προσωπικού Λιμενικού Σώματος Ανατολικής Κρήτης, Γιώργος Σφακιανάκης.

Προσωρινές λύσεις, διαβούλευση και η κατάσταση στα Χανιά

Ο κ. Σφακιανάκης έθεσε καίρια ερωτήματα για τις υφιστάμενες υποδομές: «Από τη στιγμή που ο κύριος πρωθυπουργός πρόσφατα αναφέρθηκε ότι η Κρήτη βουλιάζει από τουρίστες και όχι από μετανάστες και είπε ότι υπάρχει αυτή τη στιγμή οργανωμένη δομή φιλοξενίας στα Χανιά, και ότι λειτουργεί δομή η οποία επίσημα από το Υπουργείο Μετανάστευσης δεν έχει ενεργοποιηθεί –και ο λόγος είναι ότι αν δεν λειτουργήσει επίσημα μία δομή στο Ηράκλειο δεν θα λειτουργήσει επίσημα δομή και στα Χανιά, σύμφωνα με τις πληροφορίες που λαμβάνουμε– γιατί να μην πηγαίνουν οι μετανάστες στα Χανιά και να φεύγουν άμεσα μέχρι να βρεθεί η λύση της δομής εδώ στο Ηράκλειο;».

Διερωτήθηκε γιατί, από τη στιγμή που η κατάσταση χαρακτηρίζεται διαχειρίσιμη, να μην μεταφέρονται εκεί άμεσα οι μετανάστες μέχρι να βρεθεί μια οριστική λύση. Παράλληλα, ξεκαθάρισε την πρόθεση των τοπικών φορέων: «Κανένας δεν είπε να μην γίνει δομή, αλλά να γίνει μέσα από μία σωστή διαβούλευση», με προτάσεις και σε χώρους στους οποίους θα υπάρχει σύμπνοια και χημεία όλων των εμπλεκομένων, ώστε να αποφεύγονται οι εντάσεις στην τοπική κοινωνία.

Η εξέλιξη των ροών και η πολιτική διαδοχή

Ανατρέχοντας στο ιστορικό του προβλήματος, σημείωσε ότι οι ροές άρχισαν να καταγράφονται δειλά-δειλά στα τέλη του 2023 και αυξήθηκαν αισθητά το 2024. Τότε ενεργοποιήθηκαν τα αντανακλαστικά της κυβέρνησης με την επίσκεψη του τότε υπουργού Μετανάστευσης, κ. Καιρίδη, στην Περιφέρεια Κρήτης και τη διεξαγωγή ευρείας σύσκεψης με όλους τους φορείς, καθώς υπήρχαν πληροφορίες για περαιτέρω αύξηση. Ωστόσο, παρά τη διαδοχή των υπουργών Μετανάστευσης -με τη θητεία των κ. Παναγιωτόπουλου, κ. Βορίδη και κ. Πλεύρη- το ζήτημα της φιλοξενίας στο Ηράκλειο αφέθηκε στην τύχη του και παραμένει εκκρεμές μέχρι σήμερα.

Το παράδειγμα του Ανατολικού Αιγαίου και το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο

Ο πρόεδρος των λιμενικών υπενθύμισε τη ρήση ότι «ουδέν μονιμότερο του προσωρινού», φέρνοντας ως παράδειγμα τη Μυτιλήνη και τα υπόλοιπα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Όπως εξήγησε, όταν δημιουργήθηκαν οι δομές στα νησιά εκείνα, οι ροές διπλασιάστηκαν και τριπλασιάστηκαν, καθώς στάλθηκε το μήνυμα ότι η πύλη εισόδου είναι ανοικτή.

Παράλληλα, παρατήρησε ότι οι ροές στο Ανατολικό Αιγαίο έχουν διακοπεί και έχουν μετατοπιστεί νότια της Κρήτης, κάτι που σχετίζεται άμεσα με το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο. Όπως υπογράμμισε, τα επιχειρησιακά μέσα που αντιμετωπίζουν τώρα οι αρχές νότια της Κρήτης -οι βάρκες, οι μηχανές και τα σωσίβια- είναι ακριβώς τα ίδια με αυτά που χρησιμοποιούνταν στο Ανατολικό Αιγαίο, αποδεικνύοντας ότι υπάρχει η ίδια τεχνογνωσία και τα ίδια υλικά.

Η μεταφορά προς Πειραιά και η αναζήτηση κατάλληλου χώρου

Απαντώντας σε ερώτημα για το αν θα μπορούσαν οι διασωθέντες μετανάστες από τα ανατολικά της Κρήτης να μεταφέρονται προς τα δυτικά και από εκεί ακτοπλοϊκώς προς τον Πειραιά και τις δομές της ηπειρωτικής χώρας, ο κ. Σφακιανάκης ανέφερε ότι αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει μια εφικτή προσωρινή λύση όσο δεν υπάρχει τοπική δομή.

Παράλληλα, τόνισε ότι θα πρέπει να προχωρήσει η διαβούλευση για την εύρεση ενός κατάλληλου χώρου, ο οποίος θα βρίσκεται μακριά από τον αστικό ιστό, σε απομονωμένες ή απόκρημνες περιοχές και εκτός τουριστικών ζωνών, θυμίζοντας πως αρχικά η αναζήτηση αφορούσε εγκαταλελειμμένα στρατόπεδα.

Η στάση της τοπικής αυτοδιοίκησης και η αντιμετώπιση στην πηγή

Με την ιδιότητα του Δημοτικού Συμβούλου, ο κ. Σφακιανάκης αναφέρθηκε στο πρόσφατο Δημοτικό Συμβούλιο Ηρακλείου, σημειώνοντας πως η πρόταση του Υπουργείου Μετανάστευσης προς τον Δήμο είναι να υποδειχθεί ένας χώρος εντός των ορίων του Δήμου Ηρακλείου ώστε να σταματήσουν οι εργασίες στο σημείο που γίνονται τώρα. Αυτό, κατά τον ίδιο, δείχνει μια αποδοχή από πλευράς του Δήμου για τη δημιουργία της δομής στο Ηράκλειο, αν και θα μπορούσε με σωστά επιχειρήματα και διαβούλευση να επιλεγεί μια άλλη λύση.

Τέλος, υπογράμμισε ότι το πλέον σημαντικό είναι η συνολική διαχείριση του προβλήματος στην πηγή του, μέσα από διακρατικές συμφωνίες, ώστε οι μετανάστες να μην ξεκινούν καν το επικίνδυνο αυτό ταξίδι.

Η αναγνώριση του έργου των Λιμενικών

Κλείνοντας, ο κ. Βλατάκης έκανε ειδική αναφορά στα στελέχη του Λιμενικού Σώματος, τονίζοντας πως κάνουν πάρα πολύ καλή δουλειά και έχουν κουραστεί πολύ τα τελευταία χρόνια εξαιτίας των αδιάκοπων μεταναστευτικών ροών.