«Βόμβα» για τις συντάξεις χηρείας – Κίνδυνος επιστροφών έως 30.000 ευρώ

Το δικαστήριο απέρριψε τα επιχειρήματα των συνταξιούχων ότι η σύνταξη λόγω θανάτου πρέπει να αντιμετωπίζεται διαφορετικά

Νέα δεδομένα στο πεδίο της κοινωνικής ασφάλισης δημιουργεί η υπ’ αριθμόν 699/2026 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο ξεκαθαρίζει το πλαίσιο για τη σώρευση συντάξεων στο ίδιο πρόσωπο.

Η υπόθεση εξετάστηκε από το επταμελές Α’ Τμήμα του ΣτΕ και αφορούσε την εγκύκλιο του πρώην υφυπουργού Κοινωνικών Ασφαλίσεων Πάνου Τσακλόγλου για την εθνική σύνταξη, τα κατώτατα όρια σε περίπτωση σώρευσης και τις συντάξεις χηρείας μετά την πρώτη τριετία.

Με πλειοψηφία, το ΣτΕ έκρινε συνταγματική τη διάταξη του νόμου Κατρούγκαλου, σύμφωνα με την οποία σε περίπτωση που ένα πρόσωπο λαμβάνει περισσότερες από μία συντάξεις, όπως σύνταξη χηρείας και σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος, δικαιούται μόνο μία εθνική σύνταξη.

Σύμφωνα με την ΕΝΥΠΕΚ, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί κίνδυνο για περισσότερους από 200.000 συνταξιούχους λόγω θανάτου, οι οποίοι ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με επιστροφές ποσών που μπορεί να φτάνουν από 15.000 έως 30.000 ευρώ.

Το σκεπτικό της απόφασης

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Πότε χάνεις το δίπλωμά σου για πάντα με τον νέο ΚΟΚ

Το ΣτΕ στήριξε την κρίση του στη γραμματική διατύπωση του νόμου, επισημαίνοντας ότι δεν προβλέπεται εξαίρεση για τις συντάξεις χηρείας. Όπως έκριναν οι δικαστές, αν ο νομοθέτης ήθελε να εξαιρέσει τη συγκεκριμένη κατηγορία συνταξιούχων, θα έπρεπε να το έχει αναφέρει ρητά είτε στη διάταξη είτε στην αιτιολογική έκθεση.

Το δικαστήριο απέρριψε τα επιχειρήματα των συνταξιούχων ότι η σύνταξη λόγω θανάτου πρέπει να αντιμετωπίζεται διαφορετικά. Αντίθετα, έκρινε ότι η σύνταξη χηρείας αποτελεί αυτοτελές δικαίωμα, το οποίο ασκείται ιδίω δικαίω και επομένως υπάγεται στους ίδιους περιορισμούς με τα υπόλοιπα συνταξιοδοτικά δικαιώματα.

Η μείωση, σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, αφορά το συνολικό άθροισμα των εθνικών συντάξεων όταν αυτό υπερβαίνει το θεσμοθετημένο όριο των 384 ευρώ και δεν στρέφεται αποκλειστικά κατά της σύνταξης λόγω θανάτου.

Γιατί ακυρώθηκε η εγκύκλιος

Το ΣτΕ εξέτασε και τη νομιμότητα της εγκυκλίου του 2021, η οποία προέβλεπε ότι ο περιορισμός της μίας εθνικής σύνταξης θα εφαρμοζόταν μόνο για το μέλλον. Για τους συνταξιούχους που ήδη λάμβαναν διπλή εθνική σύνταξη με βάση παλαιότερες οδηγίες των υπηρεσιών, η εγκύκλιος προέβλεπε ότι το επιπλέον ποσό θα διατηρούνταν ως «προσωπική διαφορά», ώστε να αποφευχθεί η επιστροφή αναδρομικών.

Ωστόσο, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι η συγκεκριμένη πράξη δεν ήταν απλή ερμηνευτική εγκύκλιος. Επειδή μετέθετε τον χρόνο εφαρμογής των αποτελεσμάτων του νόμου και εισήγαγε ρύθμιση προσωπικής διαφοράς για παλαιές συντάξεις, κρίθηκε ότι είχε κανονιστικό χαρακτήρα και παρήγαγε νέο δίκαιο.

Με βάση αυτό, το ΣτΕ εντόπισε δύο βασικά προβλήματα: αφενός ότι η εγκύκλιος εκδόθηκε χωρίς την απαιτούμενη νομοθετική εξουσιοδότηση και αφετέρου ότι, ως κανονιστική πράξη, θα έπρεπε να έχει δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Η ανάρτησή της στη «Διαύγεια» δεν κρίθηκε επαρκής, με αποτέλεσμα να ακυρωθεί κατά τα επίμαχα μέρη της.