Ξεκούραση: Γιατί για κάποιους ανθρώπους το διάλειμμα μοιάζει με αποτυχία

Η ψυχολογία της διαρκούς απόδοσης, το ενοχικό σύνδρομο της παύσης και γιατί η ξεκούραση δεν είναι πολυτέλεια αλλά προϋπόθεση επιτυχίας

Η ξεκούραση είναι «κάυσιμο» για την απόδοση. Και όμως οι άνθρωποι σήμερα δεν το αντιλαμβάνονται. Σύμφωνα με αμερικανική έρευνα, περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες δεν χρησιμοποιούν όλες τις ημέρες άδειάς τους κάθε χρόνο. Στατιστικά, το 23% των εργαζομένων στις ΗΠΑ δεν πήρε καμία ημέρα άδειας πέρσι. Και σαν να μην έφτανε αυτό, ακόμη κι όταν οι Αμερικανοί παίρνουν άδεια, πολλές μελέτες δείχνουν ότι συχνά συνεχίζουν να δουλεύουν έως και μία ώρα την ημέρα κατά τη διάρκειά της.

Τι είναι η «δυσανεξία στην ξεκούραση»;

Πολλοί άνθρωποι βρίσκουν τον χρόνο μακριά από τη δουλειά αγχωτικό, παρότι η υπερβολική εργασία βλάπτει την ευεξία και την παραγωγικότητα που προσπαθούν να πετύχουν. Οι ερευνητές αποκαλούν αυτή την αποφυγή της χαλάρωσης «δυσανεξία στην ξεκούραση» ή «αντίσταση στην ξεκούραση». Όταν χαλαρώνουμε, μπορεί να νιώθουμε ενοχή, ντροπή και αρνητικά συναισθήματα.

Αν έχετε νιώσει ποτέ χειρότερα ξαπλωμένοι στον καναπέ απ’ ό,τι δουλεύοντας εξαντλητικά για μια προθεσμία, ξέρετε ακριβώς τι σημαίνει αυτό. Αν ξυπνάτε τη νύχτα και αμέσως αρχίζετε να σκέφτεστε τι έχετε να κάνετε, τότε μάλλον είστε «θύματα» της «δυσανεξίας στην ξεκούραση». Με λίγα λόγια, κάποιοι από εμάς απλώς δεν μπορούμε να χαλαρώσουμε!

Γιατί κάποιοι άνθρωποι δεν μπορούν να χαλαρώσουν

Το βασικό εμπόδιο είναι ότι μερικοί συνδέουν την αυτοαξία τους με τη διαρκή παραγωγικότητα. Όταν η ταυτότητά μας ταυτίζεται με την παραγωγή, η χαλάρωση μοιάζει λάθος αντί για αναζωογονητική. Η ξεκούραση συχνά πυροδοτεί ενοχές, ντροπή, άγχος και φόβο ότι μένουμε πίσω από τους άλλους, ειδικά σε ανταγωνιστικά περιβάλλοντα όπως η δουλειά ή το σχολείο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Οι διακοπές ρεύματος σε περιοχές της Κρήτης σήμερα Τετάρτη 20 Μαΐου

Τα άτομα με «δυσανεξία στην ξεκούραση» τείνουν να συγκρίνονται με συνομηλίκους, να εμμένουν σε ανολοκλήρωτες εργασίες και να πιστεύουν παράλογα πράγματα, όπως ότι η ξεκούραση πρέπει να «κερδίζεται» ή να είναι πολύ σύντομη. Αυτές οι παρεμβατικές σκέψεις δυσκολεύουν τη διακοπή της παραγωγικής ορμής, αυξάνουν το στρες και επηρεάζουν τον ύπνο. Με τον καιρό, η ξεκούραση μοιάζει υποχρέωση κι όχι επιλογή.

Για παράδειγμα, ένας φοιτητής ξαπλώνει μετά από έξι ώρες μελέτης, αλλά συνεχίζει να σκέφτεται ότι κάτι έχασε ή ότι πρέπει να κάνει κι άλλο, παρότι γνωρίζει την ύλη. Αντί να μας επαναφορτίζει, ο ύπνος γίνεται αγχωτικός, ενισχύοντας τον κύκλο της εξάντλησης.

Ο φαύλος κύκλος

Οι άνθρωποι παγιδεύονται στο σύνδρομο της «δυσανεξίας στην ξεκούραση», επειδή δεν συνειδητοποιούν ότι, βιολογικά, το κίνητρο για απόδοση είναι κυκλικό. Τι εννοούμε με αυτό; Όπως χρειάζεται διάλειμμα μετά από 50 επαναλήψεις στο γυμναστήριο, έτσι χρειαζόμαστε και «διαλείμματα παρακίνησης».

Αυτό που υποστηρίζουν μερικοί, ότι η παρακίνηση πρέπει να είναι συνεχής, δεν είναι βιώσιμο, λόγω των αναπόφευκτων κορυφώσεων και υφέσεων της προσπάθειας. Από βιολογική σκοπιά, το ανθρώπινο σώμα και ο νους διέπονται από την ομοιόσταση, την έννοια της ισορροπίας που μάθαμε στη βιολογία. Το ίδιο ισχύει και για την παρακίνηση. Σύμφωνα με σχετική μελέτη, χρειαζόμαστε ψυχολογική ισορροπία για βέλτιστη λειτουργία και αυτή δεν επιτυγχάνεται χωρίς συνειδητή ξεκούραση.

Μακροπρόθεσμα, η ξεκούραση δεν είναι προαιρετική. Είναι απαραίτητη για να αποδίδουμε καλύτερα και να παραμένουμε παραγωγικοί με τον χρόνο. Πώς, λοιπόν, ξεπερνάμε την ψευδαίσθηση της ανάγκης για ασταμάτητη δουλειά;

Πώς να βάλετε την ξεκούραση στο πρόγραμμά σας

Το ζητούμενο είναι ότι η παύση είναι παραγωγική στρατηγική, όχι λόγος για ενοχή ή τεμπελιά. Δείτε πώς να το εφαρμόσετε:

• Ορίστε το δικό σας πρόγραμμα. Αν αυτό είναι εφικτό με τη δουλειά που κάνετε, μην αφήνετε τους άλλους να σας υπαγορεύουν πότε δουλεύετε και πότε ξεκουράζεστε Εσείς ξέρετε πότε αποδίδετε καλύτερα. Το όριο του καθενός μπορεί να είναι διαφορετικό.
• Αποδεχτείτε ότι η παύση είναι στρατηγική. Το διάλειμμα δεν δείχνει αδυναμία κινήτρου. Συνήθως, όταν σταματάμε και τρώμε ή ξαπλώνουμε για μισή ώρα, όποτε εξαντλούμαστε, αποδίδουμε καλύτερα μετά.
• Αγνοήστε τους «κήρυκες παραγωγικότητας». Όσοι λένε ότι δεν πρέπει ποτέ να χαλαρώνετε ή ότι πρέπει πάντα να δίνετε το 100% κάνουν λάθος. Ούτε η επιστήμη, ούτε η ζωή στηρίζουν την ιδέα ότι η παρακίνηση είναι συνεχής και χωρίς υφέσεις.
• Αναγνωρίστε το πραγματικό πρόβλημα. Αν νιώθετε ενοχές, τόσο όταν ξεκουράζεστε, όσο και όταν δουλεύετε, το ζήτημα δεν είναι το πρόγραμμά σας, είναι ο τρόπος σκέψης σας.  Ίσως σας οδηγούν η κοινωνική σύγκριση και το άγχος κύρους, όχι το ρολόι.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η νομιμοποίηση της σκληρής δουλειάς δημιουργεί ψυχολογικό εμπόδιο σε μια καλή ζωή, κάνοντας τους ανθρώπους να νιώθουν ενοχές για τις καθημερινές στιγμές ξεκούρασης. Κρίμα δεν είναι να ζούμε έτσι;

Πηγή: vita.gr