28η Οκτωβρίου: Η Σοφία Βέμπο και η φωνή που έγινε σύμβολο του Έπους του ’40

Τα τραγούδια που ακούγονταν στα θέατρα, στο ραδιόφωνο και έφταναν μέχρι το μέτωπο – Η ιστορία πίσω από τη γυναίκα που έμεινε γνωστή ως η «Τραγουδίστρια της Νίκης»

Η 28η Οκτωβρίου είναι συνδεδεμένη με εικόνες από τα βουνά της Πίνδου, τους Έλληνες στρατιώτες στο μέτωπο και τη γενική επιστράτευση που ακολούθησε την ιταλική επίθεση.

Υπάρχει, όμως, και μια φωνή που συνδέθηκε όσο λίγες με εκείνη την περίοδο.

Η φωνή της Σοφίας Βέμπο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Τραγωδία στον Πειραιά: Τρεις νεκροί από την πτώση οχήματος στο λιμάνι

Μέσα σε λίγες εβδομάδες από την έναρξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, τα τραγούδια που ερμήνευε ακούγονταν στα θέατρα και στο ραδιόφωνο, περνούσαν από στόμα σε στόμα και έφταναν μέχρι τους στρατιώτες που πολεμούσαν στο μέτωπο.

Έτσι, η Βέμπο έμελλε να μείνει στην ιστορία με έναν χαρακτηρισμό που τη συνόδευσε για πάντα:

«Η Τραγουδίστρια της Νίκης».

Όταν τα θέατρα άλλαξαν μέσα σε μία νύχτα

Η 28η Οκτωβρίου 1940 άλλαξε απότομα την καθημερινότητα της χώρας.

Η είδηση της ιταλικής επίθεσης και η έναρξη του πολέμου επηρέασαν άμεσα και τον χώρο του θεάματος.

Οι θεατρικές επιθεωρήσεις προσαρμόστηκαν γρήγορα στη νέα πραγματικότητα.

Τα σατιρικά και ερωτικά τραγούδια έδωσαν τη θέση τους σε νέα κείμενα με αναφορές στον πόλεμο, στους στρατιώτες και στην κατάσταση που αντιμετώπιζε η Ελλάδα.

Σε αυτό το περιβάλλον η φωνή της Σοφίας Βέμπο απέκτησε μια εντελώς διαφορετική διάσταση.

Το τραγούδι που πέρασε στην ιστορία

Ανάμεσα στα τραγούδια της εποχής, ένα έμελλε να συνδεθεί περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο με τον πόλεμο του 1940.

Το «Παιδιά, της Ελλάδος παιδιά».

Τη μουσική είχε γράψει ο Μιχάλης Σουγιούλ και τους στίχους ο Μίμης Τραϊφόρος, ενώ η ερμηνεία της Σοφίας Βέμπο το μετέτρεψε σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τραγούδια της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Το τραγούδι ακούστηκε σε πολεμική επιθεώρηση και πολύ γρήγορα απέκτησε μεγάλη απήχηση.

Δεν ήταν, όμως, το μοναδικό.

Τραγούδια όπως το «Βάζει ο Ντούτσε τη στολή του» και άλλα σατιρικά ή πατριωτικά κομμάτια της περιόδου χρησιμοποιήθηκαν για να σχολιάσουν τις εξελίξεις και να ενισχύσουν το ηθικό του πληθυσμού.

Η φωνή που έφτανε μέχρι το μέτωπο

Σήμερα είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς τη δύναμη που μπορούσε να έχει ένα τραγούδι σε συνθήκες πολέμου.

Το 1940, όμως, το ραδιόφωνο αποτελούσε ένα από τα βασικά μέσα ενημέρωσης και επικοινωνίας.

Οι φωνές που μεταδίδονταν από αυτό αποκτούσαν ιδιαίτερη σημασία.

Τα τραγούδια της Βέμπο δεν περιορίζονταν στις θεατρικές σκηνές της Αθήνας.

Έφταναν στους στρατιώτες και στις οικογένειές τους, συνδέοντας με έναν τρόπο το μέτωπο με τα μετόπισθεν.

Μαρτυρίες ανθρώπων που πολέμησαν στο αλβανικό μέτωπο έχουν αναδείξει τη σημασία που είχαν τα συγκεκριμένα τραγούδια στη διατήρηση του ηθικού των στρατιωτών.

Δεν τραγουδούσε μόνο για τον πόλεμο

Η Σοφία Βέμπο είχε ήδη σημαντική καλλιτεχνική πορεία πριν από το 1940.

Η έναρξη του πολέμου, όμως, άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο θα έμενε στη συλλογική μνήμη.

Η ιδιαίτερη φωνή της και η παρουσία της στις πολεμικές επιθεωρήσεις την ταύτισαν σταδιακά με την προσπάθεια μιας ολόκληρης χώρας.

Η ίδια δεν βρέθηκε στα χαρακώματα.

Η φωνή της, όμως, έγινε μέρος της καθημερινότητας εκείνων που βρίσκονταν εκεί.

Γιατί ονομάστηκε «Τραγουδίστρια της Νίκης»

Ο χαρακτηρισμός δεν προέκυψε από έναν επίσημο τίτλο.

Γεννήθηκε μέσα από τη σχέση που δημιουργήθηκε ανάμεσα στη Βέμπο και την ελληνική κοινωνία εκείνη την περίοδο.

Οι ερμηνείες της συνδέθηκαν τόσο στενά με τις ελληνικές επιτυχίες στο μέτωπο, ώστε το όνομά της έγινε σχεδόν συνώνυμο των τραγουδιών του 1940.

Η μουσική δεν μπορούσε να αλλάξει την εξέλιξη μιας μάχης.

Μπορούσε, όμως, να δώσει κουράγιο σε έναν στρατιώτη, να κρατήσει το ηθικό μιας οικογένειας και να δημιουργήσει την αίσθηση ότι ολόκληρη η κοινωνία συμμετείχε σε μια κοινή προσπάθεια.

Μια φωνή που ακούγεται ακόμη κάθε 28η Οκτωβρίου

Περισσότερες από οκτώ δεκαετίες αργότερα, τα τραγούδια της Σοφίας Βέμπο εξακολουθούν να ακούγονται στις σχολικές γιορτές και στα αφιερώματα για την 28η Οκτωβρίου.

Για τις νεότερες γενιές αποτελούν κομμάτι μιας άλλης εποχής.

Για εκείνους, όμως, που έζησαν τον πόλεμο, ήταν κάτι περισσότερο.

Ήταν ήχοι που συνδέθηκαν με την επιστράτευση, την αναχώρηση των στρατιωτών, τις ειδήσεις από το μέτωπο, την αγωνία και την ελπίδα.

Και ίσως γι’ αυτό, όταν η Ελλάδα θυμάται την 28η Οκτωβρίου του 1940, μαζί με τις εικόνες των στρατιωτών στα χιονισμένα βουνά επιστρέφει σχεδόν πάντα και μία συγκεκριμένη φωνή.

Η φωνή της Σοφίας Βέμπο.