Οι προβλέψεις για «σπαστή» απουσία από την εργασία

«Είμαι εκτός, έχω υπόλοιπο αδείας» είναι μια απάντηση που ίσως λάβατε από αρκετούς συνεργάτες σας αυτό το μήνα όταν τους αναζητήσατε για δουλειά.

Δεν θα μπορούσε άλλωστε να γίνει διαφορετικά, αφού οι εργοδότες είναι υποχρεωμένοι να χορηγήσουν στους μισθωτούς το υπόλοιπο αδείας αναψυχής έως το τέλος Μαρτίου, καθώς το 2026 θα αλλάξει το τοπίο με την εφαρμογή του δικαιώματος της «σπαστής» άδειας.

Έτσι, μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2026, δηλαδή έως 31 Μαρτίου, οι μισθωτοί θα πρέπει να έχουν λάβει το υπόλοιπο της άδειάς τους του προηγούμενου έτους, σύμφωνα με το νόμο.

Διαφορετικά, ο εργοδότης οφείλει να καταβάλλει στον εργαζόμενο τις αντίστοιχες αποδοχές των ημερών της άδειας αυξημένες κατά 100%, δηλαδή στο διπλάσιο.

Κάθε συμφωνία, ακόμη και γραπτή, που προβλέπει παραίτηση του εργαζομένου από το δικαίωμα της άδειας (χωρίς την καταβολή αποζημίωσης) θεωρείται άκυρη.

Σημειώνουμε ότι από το 2026 καταργείται η υποχρέωση προαναγγελίας της ετήσιας άδειας των εργαζομένων στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ II», απλοποιώντας τη διαδικασία.

Το σημερινό καθεστώς για την ετήσια άδεια

Σήμερα, η κατάτμηση του χρόνου αδείας επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση σε δύο περιόδους, από τις οποίες η μία πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον 12 εργάσιμες ημέρες επί εξαήμερου εβδομαδιαίας εργασίας και 10 εργάσιμες ημέρες επί πενθημέρου, μετά από έγγραφη αίτηση του εργαζομένου προς τον εργοδότη.

Ωστόσο, πρακτικά στις περισσότερες επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα η άδεια δίνεται για τρεις εβδομάδες τον Αύγουστο, που παραδοσιακά είναι μήνας διακοπών.

Με βάση το ισχύον καθεστώς για τις θερινές (ετήσιες) άδειες στον ιδιωτικό τομέα, οι εργαζόμενοι δικαιούνται τα εξής:

Πενθήμερη απασχόληση

Α’ έτος: 20 ημέρες άδεια
Β’ έτος (συμπληρωμένο 12μηνο): 21 ημέρες άδεια
Γ’ έτος και μετά: 22 ημέρες άδεια
Με 10 και άνω χρόνια στον ίδιο εργοδότη ή 12 έτη συνολικά: 25 ημέρες άδεια
Με 25ετή προϋπηρεσία: 26 ημέρες άδεια
Εξαήμερη απασχόληση
Α’ έτος: 24 μέρες άδεια
Β’ έτος: 25 μέρες άδεια
Γ’ έτος και μετά: 26 μέρες άδεια
Μετά 10 έτη: 30 ημέρες άδεια
Μετά 25 έτη: 31 ημέρες άδεια

Η «σπαστή» άδεια από το 2026

Από δω και στο εξής, όπως ορίζει ο πρόσφατος εργασιακός νόμος, θα ισχύει η «σπαστή» άδεια κατ’ ελάχιστον 5 ημέρες, η οποία παρέχει περισσότερη αυτονομία και ελευθερία στον εργαζόμενο να κατανείμει την ετήσια άδεια αναψυχής του όπως ο ίδιος επιθυμεί, ύστερα από συνεννόηση με τον εργοδότη.

Με τη νέα διάταξη, αυτό που γίνεται σήμερα κατόπιν άτυπης συνεννόησης μεταξύ των εργαζόμενων και των λογιστηρίων των επιχειρήσεων, έρχεται να ρυθμιστεί με νόμο, που θα δίδει το δικαίωμα στον εργαζόμενο να κάνει αίτηση για το διάστημα που επιθυμεί να πάρει την άδειά του, ερχόμενος κατόπιν διαπραγμάτευσης με τον εργοδότη του.

Αν ο εργαζόμενος δεν υποβάλλει το αίτημα για να πάρει την άδειά του, τότε θα ισχύσει η κατάτμηση σε δύο διαστήματα που προβλέπει ο νόμος.

Υπάρχει όμως και η γκρίζα ζώνη, που δεν είναι άλλη από το γεγονός ότι η υποβολή αιτήματος σχετικά με το διάστημα της ετήσιας άδειας των εργαζομένων αποτελεί εκ προοιμίου και αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

Αυτό μπορεί και να σημαίνει ότι πλέον η ετήσια άδεια, είτε αν πρόκειται να σπάσει σε τρία ή τέσσερα κομμάτια, είτε αν ο εργαζόμενος θέλει να την πάρει μια κι έξω, θα συμφωνείται με τον εργοδότη και στο τέλος θα τελεί υπό την έγκρισή του.

Σύμφωνα με τους εργατολόγους, αν ο εργοδότης απορρίψει την τμηματική άδεια για πέραν των δύο διαστημάτων που ισχύει σήμερα, ή για ολόκληρη την άδεια, τότε ο εργαζόμενος θα πρέπει να προσαρμόσει το αίτημά του, ώστε να διευκολυνθούν και οι δύο πλευρές