Ένα εξαιρετικά σπάνιο παλαιοντολογικό εύρημα που επανακαθορίζει την εικόνα της Κρήτης κατά το μακρινό παρελθόν ήρθε στο φως στην περιοχή της Σητείας

Πρόκειται για απολίθωμα ρινόκερου ηλικίας περίπου 8 έως 8,5 εκατομμυρίων ετών, το οποίο επιβεβαιώνει τη μοναδική φυσική κληρονομιά και τον τεράστιο πλούτο που φιλοξενεί το Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO Σητείας.

Σε δηλώσεις του στην εκπομπή «Μαζί» του CRETAONE 102,3 με τη Μαρία Ορφανάκη και τον Δημήτρη Κανάκη, ο καθηγητής Γεωλογίας και υπεύθυνος προγραμμάτων για τις φυσικές καταστροφές στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, Χαράλαμπος Φασουλάς, ανέλυσε τη σημασία της ανακάλυψης αλλά και τις συνθήκες που επικρατούσαν στο νησί πριν από εκατομμύρια χρόνια.

Μια απομονωμένη νησίδα με τροπική βλάστηση

Όπως εξήγησε ο κ. Φασουλάς, το απολίθωμα ανακαλύφθηκε ανατολικά της πόλης της Σητείας από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Πατρών και πρώην στέλεχος του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, Γιώργο Ηλιόπουλο, στο πλαίσιο μιας σταθερής και εποικοδομητικής συνεργασίας με το Γεωπάρκο Σητείας.

Η ανακάλυψη αυτή είναι μοναδική για τα χρονικά της Κρήτης, καθώς είναι η πρώτη φορά που εντοπίζεται απολίθωμα ρινόκερου της συγκεκριμένης χρονικής περιόδου στο νησί. Το εύρημα τοποθετείται χρονικά στην ίδια περίπου εποχή με το περίφημο Δεινοθήριο της Σητείας, συνθέτοντας ένα εντελώς διαφορετικό σκηνικό από το σημερινό.

Εκείνη την περίοδο, η μορφολογία της περιοχής δεν θύμιζε σε τίποτα το σύγχρονο τοπίο. Δεν υπήρχαν τα υψηλά ορεινά συγκροτήματα, ενώ η ανατολική Κρήτη, από το Καλαμάκι και την Ιεράπετρα έως τη Σητεία, ήταν πιθανότατα αποκομμένη από το υπόλοιπο νησί. Παράλληλα, υπήρχαν χερσαίες γέφυρες που συνέδεαν κατά περιόδους την περιοχή με τη Μικρά Ασία, μέσων των νησιών Κάσου και Καρπάθου, επιτρέποντας τη μετακίνηση μεγάλων θηλαστικών.

Το περιβάλλον της εποχής χαρακτήριζε η πλούσια βλάστηση με πυκνά δάση και δέντρα, ενώ η πανίδα προσέγγιζε περισσότερο τα σημερινά οικοσυστήματα της Ινδίας και της Αφρικής παρά της Ευρώπης.

Η επιστημονική χρονολόγηση του ευρήματος

Απαντώντας στο πώς προσδιορίζεται η ηλικία τέτοιων απολιθωμάτων, ο καθηγητής Γεωλογίας σημείωσε ότι η χρονολόγηση συνάγεται κυρίως από τα στρώματα των πετρωμάτων μέσα στα οποία εγκλωβίζονται τα ευρήματα.

Καθώς ορισμένα είδη ζώων έζησαν σε συγκεκριμένα γεωλογικά παράθυρα, ο προσδιορισμός της ηλικίας του πετρώματος επιτρέπει στους επιστήμονες να εξάγουν με ακρίβεια την περίοδο στην οποία έζησε το ζώο.

Οι επιπτώσεις της παρατεταμένης ξηρασίας στην άγρια πανίδα

Με αφορμή τη συζήτηση για το φυσικό περιβάλλον της Κρήτης, ο κ. Φασουλάς αναφέρθηκε και στο φαινόμενο που παρατηρήθηκε κατά τους θερινούς μήνες, με γύπες να κατεβαίνουν εξαντλημένοι σε δρόμους, οικισμούς και παραλίες του νησιού.

Όπως σημείωσε, βάσει των στοιχείων που διαθέτει το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, το οποίο περιθάλπει δεκάδες πουλιά κάθε χρόνο, το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στα νεαρά άτομα. Τα νεαρά πουλιά, κάνοντας τις πρώτες τους πτήσεις, στερούνται την εμπειρία των γηραιότερων στο να εντοπίζουν πηγές νερού στα βουνά.

Η κατάσταση αυτή επιδεινώθηκε δραματικά τα τελευταία δύο χρόνια λόγω της έντονης ξηρασίας. Πολλές ορεινές πηγές στέρεψαν, με αποτέλεσμα τα πουλιά να διανύουν μεγάλες αποστάσεις αναζητώντας νερό, να υποστηρίζουν σοβαρή αφυδάτωση και να καθηλώνονται στο έδαφος αδυνατώντας να πετάξουν. Ο καθηγητής διευκρίνισε πάντως ότι τα φαινόμενα αυτά δεν οφείλονται σε δηλητηριάσεις, όπως συνέβαινε συχνά στο παρελθόν, αλλά καθαρά σε περιβαλλοντική καταπόνηση λόγω των κλιματικών συνθηκών.