Η βία πίσω από τις κλειστές πόρτες: «Όλο και περισσότερες γυναίκες βρίσκουν το θάρρος να μιλήσουν» – Το μήνυμα του Κ.Ε.Θ.Ι.

«Δεν χρειάζεται να ξέρει το επόμενο βήμα – αρκεί να μιλήσει»

Πίσω από τις κλειστές πόρτες η ενδοοικογενειακή βία εξακολουθεί να αφήνει βαθιά σημάδια σε γυναίκες και οικογένειες που τη βιώνουν, όμως όλο και περισσότερες γυναίκες βρίσκουν τη δύναμη να μιλήσουν και να αναζητήσουν βοήθεια, κάτι που φαίνεται από την αύξηση των καταγγελιών τα τελευταία χρόνια.

Με αφορμή τα δεκάδες περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας που βλέπουν το φως της δημοσιότητας τα τελευταία χρόνια, η κοινωνική λειτουργός του Συμβουλευτικού Κέντρου Ηρακλείου του Κ.Ε.Θ.Ι., Μαρία Δανδουλάκη, μιλάει στο Cretaone για την ενδοοικογενειακή και έμφυλη βία, την αύξηση των καταγγελιών, το Panic Button, τις γυναίκες που επιστρέφουν σε κακοποιητικά περιβάλλοντα αλλά και τις δομές υποστήριξης που βρίσκονται δίπλα τους.

Σύμφωνα με την ίδια, «η αύξηση των καταγγελιών δεν σημαίνει απαραίτητα αύξηση της βίας, πιθανότατα συνδέεται με το γεγονός ότι περισσότερες γυναίκες βρίσκουν πλέον το θάρρος να μιλήσουν».

Όπως εξηγεί, πίσω από κάθε καταγγελία υπάρχει ένας άνθρωπος, μία γυναίκα, αλλά συχνά και μία ολόκληρη οικογένεια και παιδιά που επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα.

«Η εξωτερίκευση του φαινομένου, τα ασφαλή πλαίσια και η κινητικότητα που παρατηρούνται μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται πως δίνουν σε πολλές γυναίκες το θάρρος να αναγνωρίσουν αυτό που τους συμβαίνει και να ζητήσουν στήριξη», τονίζει χαρακτηριστικά.

«Η βία είναι ζήτημα εξουσίας και ελέγχου»

Η κ. Δανδουλάκη χαρακτήρισε την ενδοοικογενειακή βία ως ένα σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο που συνδέεται κυρίως με σχέσεις εξουσίας και ελέγχου, αλλά και με έμφυλα στερεότυπα.

Η ίδια ανέφερε πως το αλκοόλ, οι οικονομικές δυσκολίες ή η ψυχολογική πίεση μπορεί να επιβαρύνουν μία κατάσταση, όμως δεν αποτελούν την αιτία ούτε μπορούν να δικαιολογήσουν τη βία.

«Η αντίληψη που επικρατεί ότι η βία «ξεκινάει σιγά-σιγά και μετά γίνεται σοβαρή» είναι λανθασμένη», σημειώνει η κοινωνική λειτουργός.

Πρόκειται, όπως σημειώνει, για μία στερεοτυπική αντίληψη που μπορεί να οδηγήσει μία γυναίκα στο να μην αποκαλύψει το βίαιο περιβάλλον όπου ζει. «Δεν έγινε κάτι πολύ σοβαρό, ίσως αλλάξει», μπορεί να σκεφτεί. Ένα σοβαρό περιστατικό όμως μπορεί να συμβεί ακόμη και χωρίς να έχει προηγηθεί εμφανής κλιμάκωση.

Γι’ αυτό το λόγο, όπως λέει, είναι κρίσιμο οι γυναίκες να αισθάνονται ασφαλείς ώστε να επικοινωνούν αυτό που συμβαίνει, χωρίς να περιμένουν να επιδεινωθεί η κατάσταση για να ζητήσουν βοήθεια.

magnific.com

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Αποκάλυψη για τη νεκρή διασώστρια στη Σύρο: Το παιδί της φοβόταν τον άνδρα που τη σκότωσε

Το έργο του Συμβουλευτικού Κέντρου Ηρακλείου (Κ.ΕΘ.Ι.)

Το Συμβουλευτικό Κέντρο Ηρακλείου αποτελεί υπηρεσία πρώτης γραμμής για γυναίκες που βιώνουν έμφυλη βία ή πολλαπλές διακρίσεις.

Ειδικότερα, λειτουργεί εδώ και 14 χρόνια και μέχρι σήμερα έχει εξυπηρετήσει περίπου 2.500 γυναίκες.

Παρέχει δωρεάν κοινωνική συμβουλευτική, ψυχολογική στήριξη, εργασιακή συμβουλευτική, νομική συμβουλευτική, εκτίμηση κινδύνου, σχεδιασμό εξατομικευμένου σχεδίου ασφάλειας, καθώς και διασύνδεση με άλλες αρμόδιες υπηρεσίες.

Παράλληλα, μέσω συνεργασιών με δικηγορικούς συλλόγους, μπορεί να παρέχεται και δωρεάν νομική εκπροσώπηση σε γυναίκες που χρειάζονται νομική στήριξη αλλά δεν έχουν τη δυνατότητα να την καλύψουν οικονομικά.

Στο Συμβουλευτικό Κέντρο Ηρακλείου, όπως είπε, αντιμετωπίζονται περιστατικά σωματικής, ψυχολογικής και άλλων μορφών κακοποίησης.

«Δεν μπορεί να υπάρξει διαχωρισμός ως προς το ποια μορφή είναι «πιο σοβαρή», καθώς κάθε μορφή βίας μπορεί να έχει βαθιές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία, στην αυτοεκτίμηση και στην καθημερινότητα μιας γυναίκας». «Η ευθύνη για τη βία άλλωστε ανήκει αποκλειστικά στον δράστη και ποτέ στο θύμα».

Στόχος του ΚΕΘΙ δεν είναι να δοθεί μία «μεμονωμένη συμβουλή», αλλά να σταθεί η δομή δίπλα στη γυναίκα σε μία διαδικασία ενδυνάμωσης και αποκατάστασης, διότι το αρχικό αίτημα μιας γυναίκας μπορεί στην πορεία να αλλάξει. Οι ανάγκες της μπορεί να διαφοροποιηθούν και το Συμβουλευτικό Κέντρο καλείται να προσαρμοστεί σε αυτές.

Το Συμβουλευτικό Κέντρο Ηρακλείου καλείται πολύ συχνά να καλύψει ανάγκες ολόκληρης της Περιφέρειας Κρήτης.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει η κ. Δανδουλάκη, γυναίκες από το Λασίθι, τα Χανιά, τη νότια πλευρά του Ηρακλείου αλλά και άλλες απομακρυσμένες περιοχές που μπορεί να αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες μετακίνησης αναζητούν βοήθεια. Για τον λόγο αυτό υπάρχει και η δυνατότητα εξ αποστάσεως συμβουλευτικής στήριξης, ωστόσο η δια ζώσης επαφή, όπως αναγνωρίζει η κοινωνική λειτουργός, έχει ιδιαίτερη αξία, καθώς επιτρέπει την ανάπτυξη μίας άμεσης διαπροσωπικής σχέσης.

«Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι πίσω από τις κλειστές πόρτες»

Εκεί που δεν μπορούν να παρέμβουν εύκολα και να παρέχουν βοήθεια είναι όταν η βία παραμένει κρυφή,  όταν δηλαδή οι γυναίκες δεν αποκαλύπτουν ότι ζουν σε ένα κακοποιητικό περιβάλλον.

Επεξηγηματικά αναφέρει πως όταν μία γυναίκα δεν μιλά, δεν επικοινωνεί τι βιώνει και όταν δεν έχει αποφασίσει η ίδια να ζητήσει βοήθεια, οι δυνατότητες παρέμβασης είναι περιορισμένες.

«Δεν είναι δουλειά των επαγγελματιών του Κ.Ε.Θ.Ι. να αποφασίσουν για εκείνη ή να την πιέσουν να κάνει ένα συγκεκριμένο βήμα, όπως λέει η κοινωνική λειτουργός, καθώς η αυτονομία της γυναίκας είναι θεμελιώδης».

Ο ρόλος του Συμβουλευτικού Κέντρου Ηρακλείου είναι να την ενημερώσουν, να εκτιμήσουν μαζί της τον κίνδυνο, να ενισχύσουν την αυτονομία της και να τη βοηθήσουν να πάρει ενημερωμένες αποφάσεις με ασφάλεια.

Η κοινωνική πίεση εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο, ιδιαίτερα σε μικρότερες και πιο κλειστές κοινωνίες.

Η κουλτούρα, οι κοινωνικές αντιλήψεις και ο φόβος για το «τι θα πει η γειτονιά» εξακολουθούν να επηρεάζουν τις αποφάσεις των γυναικών.

«Όταν κλείνει μία πόρτα, το πρόβλημα μένει μέσα», είναι η πραγματικότητα που πολλές φορές καλούνται να αντιμετωπίσουν οι επαγγελματίες των δομών.

Δεν ευθύνονται για την κοινότητα στην οποία ζουν. Δεν ευθύνονται για αυτό που βιώνουν. Και δεν είναι μόνες τους.

Γιατί μια γυναίκα επιστρέφει σε ένα κακοποιητικό περιβάλλον;

H γυναίκα μπορεί να επιστρέψει σε μία κακοποιητική σχέση, ωστόσο η κ. Δανδουλάκη ξεκαθαρίζει ότι αυτή η επιστροφή δεν σημαίνει ότι η βία που υπέστη η γυναίκα δεν ήταν πραγματική.

Η ίδια εξηγεί πως πίσω από μία επιστροφή μπορεί να βρίσκονται ο φόβος, η απειλή, η οικονομική εξάρτηση, η έλλειψη ασφαλούς πλαισίου, η αγωνία για τα παιδιά, αλλά και η κοινωνική πίεση, δηλαδή από το μυαλό ενός θύματος συχνά περνάνε ερωτήσεις όπως, τι θα πει η γειτονιά, τι θα πει η οικογένεια, θα με πιστέψουν και τι θα γίνει με τα παιδιά;»

«Η καταγγελία δεν είναι μία εύκολη απόφαση, καθώς μπορεί να χρειαστεί μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι μία γυναίκα να αναγνωρίσει και να αποδεχτεί ότι αυτό που βιώνει είναι κακοποίηση και να αισθανθεί έτοιμη να μιλήσει».

Παράλληλα, η ίδια αναφέρει πως υπάρχει και ο φόβος των αντιποίνων, ότι δηλαδή ο δράστης μπορεί να γίνει ακόμη πιο βίαιος εάν εκείνη καταγγείλει το περιστατικό.

«Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει μια πολύ σημαντική προσπάθεια ενίσχυσης και αντιμετώπισης ενδοοικογενειακής βίας από όλες τις αρμόδιες Αρχές, καθώς υπάρχουν εξειδικευμένες υπηρεσίες της Ελληνικής Αστυνομίας και διαδικασίες άμεσης παρέμβασης και εργαλεία για την αντιμετώπιση, όπως είναι το panic button.

Παρ’ όλα αυτά, όπως συμπληρώνει η ίδια,  δεν πρέπει να βλέπουμε την προστασία μόνο σαν αστυνομική παρέμβαση, γιατί η αντιμετώπιση της βίας είναι αλυσίδα που λειτουργεί αδιάκοπα και απαιτεί συνεργασία της αστυνομίας, της δικαιοσύνης, των κοινωνικών υπηρεσιών, των δομών υγείας, των συμβουλευτικών κέντρων, των ξενών.

«Για μια γυναίκα που βρίσκεται σε κίνδυνο, η ταχύτητα είναι πραγματικά κρίσιμη», τονίζει χαρακτηριστικά.

Το panic button έχει δημιουργηθεί σαν εργαλείο προστασίας των γυναικών, το οποίο μπορεί να χορηγηθεί από την αστυνομία όταν η γυναίκα κάνει αναφορά του περιστατικού ή από τα συμβουλευτικά κέντρα.

«Η διαφορά είναι ότι αν η γυναίκα πάει στο αστυνομικό τμήμα θα πρέπει να γίνει καταγγελία και μηνυτήρια αγωγή για να μπορέσει να της χορηγηθεί το panic button, ενώ από το συμβουλευτικό κέντρο χορηγείται απευθείας μόλις αξιολογηθεί το περιστατικό και αποδειχθεί ότι κινδυνεύει η σωματική ακεραιότητα της γυναίκας», αναφέρει.

«Δεν χρειάζεται να ξέρει ποιο είναι το επόμενο βήμα»

Στην ερώτηση τι συμβουλεύει μια γυναίκα που βιώνει βία αλλά φοβάται να μιλήσει η κ.  Δανδουλάκη απάντησε στο Cretaone τα εξής:

«Μια γυναίκα δεν χρειάζεται να γνωρίζει από την πρώτη στιγμή ποιο θα είναι το επόμενο βήμα, διότι αυτό είναι που συχνά τρομοκρατεί, η σκέψη για το μέλλον».

«Το πρώτο βήμα είναι απλά να μιλήσει και να αποδεχτεί αυτό που συμβαίνει. Να μιλήσει σε ένα ασφαλές και μη επικριτικό περιβάλλον. Να ενημερωθεί. Να καταλάβει τι επιλογές έχει. Να αξιολογήσει μαζί με έναν επαγγελματία τον κίνδυνο». «Δεν χρειάζεται να διαχειριστεί ολόκληρη την κατάσταση μόνη της».

Σύμφωνα με την ίδια, αυτό που πρέπει να αλλάξει για να σταματήσει η βία είναι η νοοτροπία των ανθρώπων για το πώς αντιλαμβάνονται τη βία.

Η ίδια συνεχίζει λέγοντας πως οι γυναίκες πρέπει να γνωρίζουν ότι υπάρχουν άνθρωποι και υπηρεσίες που μπορούν να τις στηρίξουν.

«Όσο υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να κρατήσουν το χέρι, η βία θα φαίνεται όλο και μικρότερη, ενώ η ελπίδα όλο και μεγαλύτερη».

«Η γυναίκα χρειάζεται μόνο να ξέρει ότι μπορεί να μιλήσει και ότι, όταν το κάνει, δεν είναι μόνη της», καταλήγει.