Δεν είναι μόνο το πετρέλαιο: Ο πραγματικός λόγος που οι ΗΠΑ «βλέπουν» τη Βενεζουέλα

Στρατηγικά μέταλλα, γεωπολιτική επιρροή και ο ανταγωνισμός με Κίνα–Ρωσία πίσω από το αμερικανικό ενδιαφέρον

Πίσω από το έντονο ενδιαφέρον των Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής για τη Βενεζουέλα δεν κρύβεται μόνο το πετρέλαιο – αν και παραμένει κομβικό. Ο πραγματικός πυρήνας της αμερικανικής στρατηγικής αφορά τον έλεγχο κρίσιμων πρώτων υλών, τη γεωπολιτική σταθερότητα στη Λατινική Αμερική και τον περιορισμό της επιρροής που έχουν ήδη αποκτήσει η Κίνα και η Ρωσία στην περιοχή.

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ότι οι αμερικανικές εταιρείες θα έχουν πλέον πρόσβαση στα τεράστια πετρελαϊκά αποθέματα της Βενεζουέλας. Ωστόσο, κι άλλα αγαθά της χώρας έχουν τραβήξει την προσοχή της κυβέρνησής του.

Σύμφωνα με ειδικούς, η Βενεζουέλα διαθέτει ανεξακρίβωτες ποσότητες ορυκτών, μετάλλων και πιθανώς σπάνιων γαιών. Αυτές οι πρώτες ύλες είναι απαραίτητες για βιομηχανίες από την άμυνα έως την τεχνολογία, και η κυβέρνηση έχει επανειλημμένα τονίσει τη σημασία τους για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.

Ωστόσο, ενώ η Ουάσιγκτον μπορεί να επιδιώκει να εξασφαλίσει τα κρίσιμα στοιχεία της Βενεζουέλας, αυτό είναι ένα δύσκολο εγχείρημα, σύμφωνα με τους ειδικούς, και δεν θα συμβάλει ιδιαίτερα στην ενίσχυση της εφοδιαστικής αλυσίδας των ΗΠΑ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Συναγερμός στην Αττική για φωτιά σε επιχείρηση στο Κορωπί

Η ποσότητα και η οικονομική βιωσιμότητα των ορυκτών πόρων της Βενεζουέλας είναι αβέβαιες. Οι εταιρείες αντιμετωπίζουν επίσης σημαντικούς κινδύνους κατά την εξόρυξη στη Βενεζουέλα χωρίς διαρκείς εγγυήσεις ασφάλειας.

Πολλές από αυτές τις περιοχές έχουν αντάρτες και ένοπλες ομάδες που ασχολούνται με την παράνομη εξόρυξη χρυσού, σύμφωνα με τους ειδικούς. Η ενεργοβόρα εξόρυξη σπάνιων γαιών μπορεί επίσης να βλάψει το περιβάλλον.

«Υπάρχει η συνειδητοποίηση εντός της κυβέρνησης ότι, πέρα από το πετρέλαιο, η χώρα διαθέτει ευρύτερη αξία φυσικών πόρων», δήλωσε ο Ριντ Μπλέικμορ, διευθυντής έρευνας στο Atlantic Council Global Energy Center.

«Ωστόσο, αν μιλάμε για τις συνθήκες υπό τις οποίες μπορούμε να εκμεταλλευτούμε αυτούς τους ορυκτούς πόρους και να τους διαθέσουμε στην αγορά, η κατάσταση είναι πολύ πιο δύσκολη», δήλωσε ο Μπλέικμορ. «Και, ειλικρινά, ακόμη πιο δύσκολη από την περίπτωση του πετρελαίου».

Ο ρόλος της Κίνας στην αλυσίδα εφοδιασμού

Ακόμα και αν οι αμερικανικές εταιρείες προσπαθούσαν να εξορύξουν τις σπάνιες γαίες της Βενεζουέλας, η εξόρυξή τους από το έδαφος είναι μόνο ένα μέρος της διαδικασίας. Αυτά τα υλικά συνήθως αποστέλλονται στην Κίνα για εξευγενισμό.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, στην Κίνα εξευγενιζόταν πάνω από το 90% των σπάνιων γαιών το 2024. Η χώρα διατηρεί ένα μονοπώλιο σχεδόν στην επεξεργασία και τον εξευγενισμό των υλικών, χάρη σε δεκαετίες κρατικών επιδοτήσεων, επέκτασης της βιομηχανίας και χαλαρών περιβαλλοντικών κανονισμών.

Οι σπάνιες γαίες έχουν καταστεί σημαντικό σημείο τριβής στις εμπορικές εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Πέρυσι, το Πεκίνο εφάρμοσε ορισμένους ελέγχους εξαγωγών για τα σπάνια μέταλλα κατά τη διάρκεια εμπορικών διαμαχών, προκαλώντας ανησυχίες σχετικά με την έλλειψη ασφαλών αλυσίδων εφοδιασμού για αυτά τα κρίσιμα υλικά στις ΗΠΑ.

«Η Κίνα εξακολουθεί να διαθέτει σχεδόν μοναδική ικανότητα επεξεργασίας σπάνιων μετάλλων, και αυτό το βιομηχανικό και γεωπολιτικό πλεονέκτημα δεν μπορεί να ξεπεραστεί από τη μία μέρα στην άλλη», δήλωσε ο Τζόελ Ντοτζ, διευθυντής βιομηχανικής πολιτικής και οικονομικής ασφάλειας στο Vanderbilt Policy Accelerator.

Κρίσιμα ορυκτά και σπάνιες γαίες

Η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USGS) ορίζει 60 «κρίσιμα ορυκτά» που είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομική και εθνική ασφάλεια.

Αυτά τα κρίσιμα ορυκτά περιλαμβάνουν ένα μείγμα πρώτων υλών, όπως αλουμίνιο, κοβάλτιο, χαλκό, μόλυβδο και νικέλιο. Ο κατάλογος περιλαμβάνει επίσης 15 σπάνιες γαίες, όπως το δημήτριο, το δυσπρόσιο, το νεοδύμιο και το σαμάριο. Οι σπάνιες γαίες αναφέρονται σε μια κατηγορία 17 συγκεκριμένων μεταλλικών στοιχείων.

Αυτά τα στοιχεία είναι απαραίτητα για τις καθημερινές τεχνολογίες, όπως τηλέφωνα, μπαταρίες και οθόνες τηλεόρασης, καθώς και για στρατιωτικό και αμυντικό εξοπλισμό, όπως λέιζερ, μαχητικά αεροσκάφη και πυραύλους.

Ο όρος «σπάνια γη» είναι λανθασμένος, καθώς τα στοιχεία αυτά είναι σχετικά πανταχού παρόντα στον φλοιό της Γης, σύμφωνα με την Τζούλι Κλίνγκερ, γεωγράφο και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν-Μάντισον. Ωστόσο, η εξόρυξη και η επεξεργασία τους είναι το δύσκολο κομμάτι.

Τα τελευταία χρόνια, οι νομοθέτες των ΗΠΑ ανησυχούν για την εξάρτηση της χώρας από τις εισαγωγές αυτών των κρίσιμων στοιχείων. Έχουν γίνει προσπάθειες για την ανάπτυξη της εξόρυξης και του εξευγενισμού σπάνιων γαιών στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά το χρονοδιάγραμμα για τα έργα μπορεί να διαρκέσει χρόνια, αν όχι δεκαετίες.

Κρίσιμα ορυκτά στη Βενεζουέλα

Η USGS δεν περιλαμβάνει τη Βενεζουέλα στον κατάλογό της με τις χώρες που διαθέτουν σπάνιες γαίες (οι χώρες στον κατάλογο περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την Κίνα, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βραζιλία και τη Γροιλανδία).

Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα 25 χρόνια διακυβέρνησης των προέδρων Ούγκο Τσάβες και Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα δημιούργησαν ένα κενό στις πληροφορίες σχετικά με την έκταση των πόρων της χώρας.

Ωστόσο, οι ειδικοί πιστεύουν ότι η Βενεζουέλα διαθέτει κοιτάσματα ορισμένων ορυκτών, όπως το κολοτάνιο — από το οποίο προέρχονται τα μέταλλα ταντάλιο και νιόβιο — και το βωξίτη, το οποίο μπορεί να περιέχει αλουμίνιο και γάλλιο. Το ταντάλιο, το νιόβιο, το αλουμίνιο και το γάλλιο θεωρούνται όλα κρίσιμα ορυκτά από την USGS.

Το 2009, ο Τσάβες διαφήμισε τους φυσικούς πόρους της χώρας, συμπεριλαμβανομένου του «μπλε χρυσού», όπως αποκαλείται το κολτάν. Σύμφωνα με το Reuters, ο Τσάβες δήλωσε εκείνη τη χρονιά ότι ανακαλύφθηκε ένα μεγάλο απόθεμα κολτάν στη χώρα.

Το 2016, ο Μαδούρο ίδρυσε το Orinoco Mining Arc, μια περιοχή της Βενεζουέλας που προορίζεται για την εξερεύνηση και παραγωγή ορυκτών. Ωστόσο, η περιοχή μαστίζεται από παράνομη εξόρυξη.

«Αν και η χώρα διαθέτει μεγάλα αποθέματα ορυκτών πόρων, παραλύεται από έναν συνδυασμό ανεπαρκών γεωλογικών δεδομένων, χαμηλής ειδίκευσης εργατικού δυναμικού, οργανωμένου εγκλήματος, έλλειψης επενδύσεων και ασταθούς πολιτικού περιβάλλοντος», ανέφερε σε σημείωμά του ο Σουνγκ Τσόι, αναλυτής μετάλλων και εξόρυξης της BloombergNEF.

«Παρά το τρέχον γεωλογικό δυναμικό της, η Βενεζουέλα δεν είναι πιθανό να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον τομέα των κρίσιμων ορυκτών, τουλάχιστον για την επόμενη δεκαετία», πρόσθεσε ο Τσόι.

Πηγή: CNN