Δημήτρης Ξενάκης: «Η τεχνητή νοημοσύνη διαβάζεται από την κανονική νοημοσύνη»

Προβληματισμός στο Πανεπιστήμιο Κρήτης για χρήση AI στις εξετάσεις – Στη Σύγκλητο το θέμα, στο τραπέζι μέτρα θωράκισης

«Η τεχνητή νοημοσύνη διαβάζεται από την κανονική νοημοσύνη», υπογράμμισε ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης, Δημήτρης Ξενάκης, δίνοντας το στίγμα μιας συζήτησης που πλέον δεν γίνεται χαμηλόφωνα: η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει ήδη μπει στις πανεπιστημιακές αίθουσες.

Μιλώντας στην εκπομπή «Live με την Αντιγόνη» στον ραδιοφωνικό σταθμό Cretaone 102,3 και τη δημοσιογράφο Αντιγόνη Ανδρεάκη, έθεσε ανοιχτά το ζήτημα της θεσμικής θωράκισης των Πανεπιστημίων απέναντι σε μια τεχνολογία που «τρέχει» με ταχύτητες που η ακαδημαϊκή κοινότητα δυσκολεύεται να παρακολουθήσει.

«Περίπου 40 γραπτά με το ίδιο λάθος»

Αφορμή στάθηκε η διόρθωση γραπτών κατά την εξεταστική περίοδο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Σήμερα το τελευταίο αντίο στην αδικοχαμένη Αναστασία, θύμα του θανατηφόρου δυστυχήματος στον ΒΟΑΚ

«Εντόπισα σε έναν αριθμό περίπου 40 και παραπάνω γραπτών τα οποία δεν είχαν ακριβώς το ίδιο λάθος… αλλά είχαν το ίδιο λάθος σε μία συγκεκριμένη ερώτηση. Και εκεί άρχισα να θεωρώ ότι κάτι δεν πάει καλά».
Το λάθος αφορούσε τη θεωρία του μερκαντιλισμού, η οποία όπως ανέφερε τοποθετούνταν χρονικά δύο αιώνες πίσω.

«Ή όλοι διάβασαν λάθος σημειώσεις ή κάτι άλλο συμβαίνει. Μου δώσανε την ιδέα ότι μπορεί να είναι και το AI. Και όντως, βάζοντας την ίδια ερώτηση στο AI, έκανε αυτό το λάθος το οποίο βρήκα επαναλαμβανόμενο στα κείμενα των παιδιών».

Όπως εξήγησε, η ανίχνευση δεν είναι απλή: «Η τεχνητή νοημοσύνη προς το παρόν κάνει και λάθη. Συνθέτει πληροφορίες από όλο το διαδίκτυο, αλλά δεν τις “σκαρτάρει” όλες πλήρως ώστε να είναι απολύτως αξιόπιστο το αποτέλεσμα».

Από τα «σκονάκια» στα smart γυαλιά

Ο κ. Ξενάκης περιέγραψε μια νέα, πολύ πιο σύνθετη πραγματικότητα μέσα στις αίθουσες: «Παλιά ήταν πιο πρωτόγονα τα σκονάκια και οι αντιγραφές. Τώρα όμως έχουμε να αντιμετωπίσουμε μια δύσκολη τεχνολογία».
Έκανε λόγο για κινητά τηλέφωνα, «έξυπνα» γυαλιά που σκανάρουν κείμενα και προβάλλουν απαντήσεις, καθώς και άλλες τεχνολογικές εφαρμογές που καθιστούν την επιτήρηση εξαιρετικά δύσκολη.
«Η τεχνολογία όπως τρέχει δεν μπορούμε ούτε να την παρακολουθήσουμε ούτε έχουμε εκπαιδευτεί για να κάνουμε επιτήρηση με τους σύγχρονους όρους», ανέφερε, προσθέτοντας: «Δεν μπορούμε να βγάλουμε τα γυαλιά από ένα παιδί που τα φοράει».

Παράλληλα, επεσήμανε και το ύφος των κειμένων: «Έχουν μια γλώσσα στεγνή, συγκεκριμένη και σίγουρα δεν ανταποκρίνεται στον τρόπο γραφής ενός κανονικού ανθρώπου».

Στη Σύγκλητο το ζήτημα – Σκέψεις για «κλωβό»

Το θέμα, όπως αποκάλυψε, δεν θα μείνει σε επίπεδο διαπίστωσης.

«Αυτό που συζητάμε θεσμικά είναι να μπει κάποιο είδους “κλωβός” ή ένα wi-fi jammer, το οποίο θα προστατεύει τις αίθουσες ώστε να μην αναμεταδίδονται δεδομένα». Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι το Πανεπιστήμιο Κρήτης θα εξετάσει το φαινόμενο στην επόμενη συνεδρίαση της Συγκλήτου, με στόχο να διαμορφωθούν καλές πρακτικές και να χαραχθούν νέες πολιτικές αντιμετώπισης.

«Περιμένουμε στην επόμενη Σύγκλητο ο πρόεδρος του τμήματος να μας φέρει μια ολοκληρωμένη εισήγηση για τους τρόπους που θα μπορούσαμε να αντιμετωπίσουμε αυτό το πρόβλημα».
Ο ίδιος αναγνώρισε ότι οι λύσεις δεν είναι εύκολες – ούτε οικονομικά ούτε νομικά.

«Δεν πρέπει να δαιμονοποιηθεί»

Παρά τον έντονο προβληματισμό, ο καθηγητής δεν τάσσεται υπέρ της απαγόρευσης.

«Δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να δαιμονοποιηθεί. Θα πρέπει να είναι άλλο ένα εργαλείο για τον άνθρωπο, όχι να τον υποκαταστήσει». Όπως είπε, η χρήση της θα έπρεπε να είναι συμβουλευτική και υποστηρικτική – όχι μηχανιστική.

«Θα θέλαμε να κάνουν μια συμβουλευτική χρήση του AI, να πάρουν πληροφορίες και να κάνουν μια καλύτερη εργασία. Αυτό που στην πράξη συμβαίνει όμως είναι copy-paste».

«Θα πρέπει να βρεθεί μια άλλη λύση ώστε να μπορέσουμε κάπως να διαφυλάξουμε την αξιοπιστία των εξετάσεων. Με βάση αυτές απονέμονται πτυχία και επαγγελματικά δικαιώματα».

Και έθεσε μια κρίσιμη διάσταση: «Μπορεί ένας πολιτικός επιστήμονας να πει κάτι λάθος και να μην έχει μεγάλη σημασία. Όμως υπάρχουν άλλες ειδικότητες όπου είναι εξαιρετικά επικίνδυνο να βγάλουμε φοιτητές που δεν έχουν ιδέα».

«Δεν πρέπει να δαιμονοποιηθεί – αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον άνθρωπο»

Το Πανεπιστήμιο και η ακεραιότητα

Ο Δημήτρης Ξενάκης συνέδεσε το θέμα με μια ευρύτερη κουλτούρα βαθμολαγνείας που, όπως υποστήριξε, ξεκινά ήδη από το σχολείο.
«Τα παιδιά έχουν μάθει στη βαθμολαγνεία, στο διαγώνισμα, στο τεστ. Πώς θα απομακρυνθεί αυτό όταν έρχονται στο Πανεπιστήμιο;»

Και κατέληξε με μια ευρύτερη επισήμανση: «Ο ρόλος του Πανεπιστημίου δεν είναι μόνο να διδάξει γνώσεις. Η ακεραιότητα είναι στοιχείο που αν δεν το μάθουν στο Πανεπιστήμιο, δεν ξέρω από πού θα το μάθουν. Εκεί διαμορφώνονται οι χαρακτήρες».

Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει ήδη μπει στις αίθουσες. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα χρησιμοποιείται, αλλά με ποιους όρους, με ποια όρια και με ποια θεσμική θωράκιση.