Εφορία και πρόστιμα: Ποιοι απαλλάσσονται για εκπρόθεσμες δηλώσεις και δικαιούνται αναδρομικά

Η κυβέρνηση μειώνει ή καταργεί πρόστιμα εκπρόθεσμων δηλώσεων χωρίς ουσιαστική φορολογική επιβάρυνση, θεσπίζοντας αναδρομικές επιστροφές χρημάτων και ευνοϊκότερους κανόνες

Νέο πλαίσιο για τα πρόστιμα της ΑΑΔΕ εφαρμόζεται πλέον σε χιλιάδες πολίτες και επιχειρήσεις που έχουν ήδη καταθέσει ή πρόκειται να καταθέσουν εκπρόθεσμες φορολογικές δηλώσεις. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά στη διόρθωση μιας διαχρονικής δυσλειτουργίας του Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών, μειώνοντας σημαντικά τις περιπτώσεις όπου επιβαλλόταν διοικητικό πρόστιμο ύψους 100, 250 ή 500 ευρώ για κάθε εκπρόθεσμη δήλωση.

Η απαλλαγή αφορά φορολογούμενους που, όπως συχνά εντοπίζεται μέσα από διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ, παραλείπουν να καταθέσουν δήλωση ή την υποβάλλουν καθυστερημένα, εφόσον δεν προκύπτει φόρος προς πληρωμή ή το ποσό είναι ιδιαίτερα χαμηλό.

Τέλος στα υψηλά πρόστιμα για τυπικές παραλείψεις

Η βασική αλλαγή που εισάγεται μέσω του άρθρου 37 του νόμου είναι ότι η φορολογική διοίκηση δεν θα επιβάλλει πλέον οριζόντια πρόστιμα σε όσους καθυστερούν ή παραλείπουν την υποβολή δηλώσεων. Η νέα ρύθμιση δεν καταργεί συνολικά τις κυρώσεις για τις εκπρόθεσμες δηλώσεις, όμως περιορίζει ή διαγράφει πρόστιμα που αφορούν καθαρά τυπικές παραβάσεις χωρίς δημοσιονομική επίπτωση.

Οι αλλαγές τίθενται άμεσα σε εφαρμογή με τη δημοσίευση του νόμου 5301 από τις 15 Μαΐου 2026. Παράλληλα, για όσους έχουν ήδη πληρώσει αντίστοιχα πρόστιμα, προβλέπεται επιστροφή των ποσών με αναδρομική ισχύ από το 2024.

Ποιοι απαλλάσσονται από τα πρόστιμα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Θεσσαλονίκη: Τροχαίο με ανατροπή οχήματος – Σοβαρά τραυματίας ο οδηγός

Με βάση το νέο καθεστώς και το άρθρο 37 του νόμου, δεν θα επιβάλλεται πλέον πρόστιμο στις παρακάτω βασικές περιπτώσεις:

• Εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος όταν προκύπτει μηδενικό ή πιστωτικό εκκαθαριστικό ή όταν ο φόρος προς πληρωμή δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.
• Εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα που δεν συνεπάγονται φορολογική επιβάρυνση.
• Εκπρόθεσμες αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις έμμεσων φόρων, τελών ή εισφορών, πλην ΦΠΑ και ΦΜΑ, όταν ο οφειλόμενος φόρος δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
• Εκπρόθεσμες δηλώσεις παρακράτησης φόρου, εκτός από τις δηλώσεις φόρου τυχερών παιγνίων, όταν το ποσό απόδοσης δεν ξεπερνά επίσης τα 100 ευρώ.

Επιπλέον, καταργούνται τα πρόστιμα για εκπρόθεσμες δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκου ή από ενήλικο για υποχρεώσεις που αφορούν περίοδο κατά την οποία ήταν ανήλικος. Η απαλλαγή επεκτείνεται και στη δήλωση εισοδήματος γονέα για το τμήμα που αφορά εισόδημα ανήλικου παιδιού.

Στις εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις ΦΠΑ το πρόστιμο εξακολουθεί να υφίσταται, όμως όταν δεν υπάρχει φόρος προς καταβολή περιορίζεται στα 100 ευρώ αντί για 250 ή 500 ευρώ, ανάλογα με την κατηγορία επαγγελματία ή επιχείρησης. Παράλληλα, καταργείται το πρόστιμο των 100 ευρώ για ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.

Απαλλαγή προβλέπεται επίσης και για τροποποιητικές δηλώσεις που κατατίθενται ώστε να διορθωθούν σφάλματα στις αρχικές δηλώσεις. Ειδικότερα, δεν επιβάλλονται πρόστιμα σε:

α) εκπρόθεσμες τροποποιητικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος φυσικών ή νομικών προσώπων όταν ο επιπλέον φόρος που προκύπτει δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ,

β) εκπρόθεσμες τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ ή παρακρατούμενου φόρου, εφόσον η αρχική δήλωση είχε κατατεθεί εμπρόθεσμα.

Επιστροφές χρημάτων και αναδρομική εφαρμογή

Οι νέες διατάξεις θα έχουν αναδρομική ισχύ από τις 19 Απριλίου 2024. Όσοι έχουν ήδη χρεωθεί και εξοφλήσει πρόστιμα θα δικαιούνται επιστροφή χρημάτων. Για τον σκοπό αυτό αναμένονται διευκρινιστικές οδηγίες από την ΑΑΔΕ σχετικά με τη διαδικασία ακύρωσης ή μείωσης προστίμων που επιβλήθηκαν τα δύο τελευταία χρόνια, καθώς και για τον συμψηφισμό ή την επιστροφή των ποσών στους φορολογούμενους.

Στην πράξη, εάν κατά την έναρξη εφαρμογής του νόμου δεν έχει ακόμη επιβληθεί ή εισπραχθεί πρόστιμο για αντίστοιχες παραβάσεις, η διαδικασία θα παγώνει και τα ποσά δεν θα αναζητούνται. Αντίστοιχη διαδικασία θα εφαρμόζεται και στις περιπτώσεις όπου το πρόστιμο μειώνεται αντί να διαγράφεται πλήρως, όπως στις δηλώσεις ΦΠΑ όπου περιορίζεται στα 100 ευρώ. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η πράξη επιβολής τροποποιείται, η οφειλή επανυπολογίζεται και τα επιπλέον ποσά επιστρέφονται ή συμψηφίζονται.