Εκλογές στο Ισραήλ: Η 7η Οκτωβρίου και το κόστος ζωής στην κορυφή της ατζέντας

Η πιο αιματηρή ημέρα στην ιστορία του Ισραήλ κατέχει κεντρική θέση στην προεκλογική εκστρατεία, αλλά όχι με τον τρόπο που θα περίμεναν ίσως πολλοί παρατηρητές από το εξωτερικό.

Δεν έχει υπάρξει ουσιαστικά καμία συζήτηση σχετικά με τη συμπεριφορά του Ισραήλ κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα – η οποία οδήγησε στην έκδοση διεθνούς εντάλματος σύλληψης κατά του Νετανιάχου – την κατοχή μεγάλου μέρους του νότιου Λιβάνου και τμημάτων της Συρίας, ή τους δύο πολέμους που εξαπέλυσε το Ισραήλ κατά του Ιράν, ζητήματα που τυγχάνουν ευρείας υποστήριξης, όπως αναφέρει το Associated Press.

Αντ’ αυτού, οι υποψήφιοι έχουν επικεντρωθεί στην ηγεσία και τον ηθικό χαρακτήρα του Νετανιάχου, στον ρόλο του στην απώλεια του αισθήματος ασφάλειας στις 7 Οκτωβρίου, στις προσπάθειές του να εξαιρέσει τους υπερορθόδοξους Εβραίους από τη στρατιωτική θητεία, καθώς και στη δικαστική μεταρρύθμιση του 2023.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Τραγωδία στον Πειραιά: Τρεις νεκροί από την πτώση οχήματος στο λιμάνι

Και τα δύο κύρια εκλογικά μπλοκ κυριαρχούνται από κόμματα που υποστηρίζουν τον εβραϊκό εποικισμό στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη και αντιτίθενται στην ίδρυση παλαιστινιακού κράτους, ενώ κανένας σημαντικός υποψήφιος δεν τάσσεται υπέρ της επιστροφής στην ειρηνευτική διαδικασία, η οποία παραμένει εδώ και καιρό «νεκρή».

Τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου 2023

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Δημοκρατίας του Ισραήλ, μια δεξαμενή σκέψης με έδρα την Ιερουσαλήμ, περίπου το 68% των Εβραίων Ισραηλινών δηλώνει ότι η στάση τους απέναντι στα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επιλογή του κόμματος που θα στηρίξουν.

Στην αραβική μειονότητα, το αντίστοιχο ποσοστό είναι μόλις 32%, με τους περισσότερους να αναφέρουν την εγκληματικότητα ως το κύριο ζήτημα που τους απασχολεί.

Ο Νετανιάχου, ο πρωθυπουργός με τη μακροβιότερη θητεία στο Ισραήλ, επιχείρησε να μεταθέσει την ευθύνη για τις αποτυχίες που σχετίζονται με την 7η Οκτωβρίου στους αξιωματούχους ασφαλείας, προβάλλοντας παράλληλα τα στρατιωτικά επιτεύγματα που έλαβαν χώρα επί των ημερών του εναντίον της Χαμάς στη Γάζα, της Χεζμπολάχ στον Λίβανο και του προστάτη τους, του Ιράν.

Οι επικριτές του τον κατηγορούν ότι αποφεύγει να αναλάβει τις ευθύνες του εμποδίζοντας τη διεξαγωγή επίσημης έρευνας για την επίθεση, ότι δεν πέτυχε συμφωνία για την ταχύτερη επιστροφή των ομήρων, καθώς και ότι απέτυχε να επιτύχει μια αποφασιστική νίκη εναντίον οποιουδήποτε από τους εχθρούς του Ισραήλ.

Οργή για τις απαλλαγές από τη στρατιωτική θητεία

Οι κυβερνητικοί συνασπισμοί του Νετανιάχου βασίζονται εδώ και καιρό σε υπερορθόδοξα κόμματα, τα οποία αξιώνουν την απαλλαγή από τη στρατιωτική θητεία για τους νεαρούς άνδρες που επιδίδονται σε θρησκευτικές σπουδές. Αυτή η πολιτική έχει εξοργίσει την κοσμική πλειοψηφία του Ισραήλ, καθώς οι έφεδροι καλούνται επανειλημμένα να υπηρετήσουν στους διάφορους πολέμους.

Η στρατιωτική θητεία είναι υποχρεωτική για τους περισσότερους Εβραίους άνδρες και γυναίκες, ενώ περίπου το ένα τέταρτο των Εβραίων ψηφοφόρων, σε έρευνα του Ινστιτούτου Δημοκρατίας του Ισραήλ, ανέδειξε το ζήτημα αυτό ως καθοριστικό παράγοντα για την επιλογή του κόμματος που θα στηρίξουν.

Η χώρα αντιμετωπίζει έλλειψη στρατιωτών. Κάθε χρόνο, περίπου 13.000 υπερορθόδοξοι άνδρες φτάνουν στην ηλικία στράτευσης των 18 ετών, ωστόσο λιγότεροι από το 10% κατατάσσονται.

«Υπάρχει η αντίληψη ότι η στρατιωτική θητεία αποτελεί ένα είδος “διαβατηρίου” για την ιδιότητα του πολίτη», δήλωσε η Ταμάρ Χέρμανν, ειδική σε θέματα ισραηλινής κοινής γνώμης στο Ινστιτούτο Δημοκρατίας του Ισραήλ. Πρόσθεσε ότι η θητεία καθιστά το άτομο «νόμιμο κομμάτι» της ισραηλινής εβραϊκής κοινωνίας.

Ο βασικός αντίπαλος του Νετανιάχου, Γκάντι Άιζενκοτ, έχει δεσμευτεί να βάλει τέλος σε αυτές τις de facto απαλλαγές. Ο πρώην αρχηγός του στρατού, ο οποίος τοποθετείται πολιτικά στον κεντρώο χώρο, έχασε τον γιο του και δύο ανιψιούς του σε μάχες στη Γάζα.

Σύμφωνα με τον Γιοχανάν Πλέσνερ, πρόεδρος του Ινστιτούτου Δημοκρατίας του Ισραήλ, δήλωσε ότι οι απαλλαγές από τη στρατιωτική θητεία αποτελούν «πιθανότατα το νούμερο ένα ζήτημα» για τον συνασπισμό που αντιτίθεται στον Νετανιάχου.

Η δικαστική μεταρρύθμιση Νετανιάχου παραμένει ζήτημα που προκαλεί διχασμό

Το σχέδιο του Νετανιάχου για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και την αποδυνάμωση του Ανωτάτου Δικαστηρίου πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις στο Ισραήλ το 2023, προκαλώντας έντονη πόλωση με το κλίμα να φορτίζεται ακόμη περισσότερο με την επίθεση της Χαμάς.

Ο Νετανιάχου παρουσίασε το σχέδιο ως μια προσπάθεια περιορισμού της εξουσίας μη εκλεγμένων δικαστών, ενώ οι επικριτές του το εξέλαβαν ως απόπειρα σφετερισμού εξουσίας από έναν πρωθυπουργό εναντίον του οποίου έχουν απαγγελθεί κατηγορίες για διαφθορά.

Μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, η προσοχή της κοινής γνώμης στράφηκε στη Γάζα, και πολλοί από εκείνους που είχαν κινητοποιηθεί κατά των δικαστικών αλλαγών αναπροσανατόλισαν τις προσπάθειές τους, απαιτώντας μια συμφωνία για την απελευθέρωση των ομήρων.

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Δημοκρατίας του Ισραήλ, μόλις το 18% των Εβραίων Ισραηλινών ανέφερε ότι η δικαστική μεταρρύθμιση αποτέλεσε βασικό παράγοντα για την επιλογή του κόμματος που θα υποστήριζαν. «Υπάρχει μια κόπωση στην κοινή γνώμη», δήλωσε η Χέρμανν.

Στον χώρο της Αριστεράς, οι δικαστικές μεταρρυθμίσεις προκάλεσαν μεγαλύτερη ανησυχία, με το 22,5% των ψηφοφόρων να δηλώνει ότι το ζήτημα αυτό θα επηρεάσει την απόφασή του στην κάλπη. Μεταξύ των κεντρώων και δεξιών ψηφοφόρων, το θέμα δεν συγκαταλέχθηκε στα τέσσερα σημαντικότερα ζητήματα.

Πέρυσι, το ισραηλινό κοινοβούλιο ψήφισε νόμο που παρέχει στην κυβέρνηση μεγαλύτερο ρόλο στον διορισμό δικαστών. Ωστόσο, ο νόμος δεν θα τεθεί σε ισχύ παρά μόνο μετά την ορκωμοσία της επόμενης κοινοβουλευτικής σύνθεσης, ενώ το στρατόπεδο που αντιτίθεται στον Νετανιάχου έχει δεσμευτεί να τον καταργήσει.

Στο επίκεντρο η ηγεσία του αύριο

Οι Ισραηλινοί ψηφίζουν κόμματα και όχι συγκεκριμένους υποψηφίους, ενώ δεν αναμένεται κανένα κόμμα να εξασφαλίσει πλειοψηφία που να πλησιάζει τις 61 έδρες στο κοινοβούλιο, γνωστό ως Κνεσέτ. Όποιος καταφέρει να συγκροτήσει έναν κυβερνητικό συνασπισμό που θα διαθέτει την πλειοψηφία, θα αναλάβει τη θέση του επόμενου πρωθυπουργού.

Εάν κανείς δεν τα καταφέρει, η κυβέρνηση του Νετανιάχου θα συνεχίσει να ασκεί υπηρεσιακά καθήκοντα έως ότου διεξαχθεί ένας νέος γύρος εκλογών τους επόμενους μήνες.

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Δημοκρατίας του Ισραήλ, περισσότερο από το ένα τέταρτο των Εβραίων Ισραηλινών θεωρούν τον επικεφαλής του κόμματος ως καθοριστικό παράγοντα για την απόφασή τους σχετικά με το πώς θα ψηφίσουν.

Οι υποστηρικτές του Νετανιάχου τον βλέπουν ως έναν έμπειρο πολιτικό ηγέτη, ο οποίος έχει σταθεί ισότιμα ​​απέναντι σε Αμερικανούς προέδρους και άλλους ηγέτες ανά τον κόσμο, αντιστεκόμενος σε πιέσεις για τερματισμό του πολέμου στη Γάζα ή για άλλες παραχωρήσεις που θα μπορούσαν να βλάψουν την ασφάλεια του Ισραήλ. Οι αντίπαλοί του, από την άλλη, τον θεωρούν απατεώνα.

Με τη σειρά τους οι υποστηρικτές του Άιζενκοτ αναδεικνύουν τη μακρά στρατιωτική του θητεία, καθώς και τις προσωπικές απώλειες που έχει βιώσει στους συνεχιζόμενους πολέμους. Ο γιος Μαροκινών Εβραίων μεταναστών θα γινόταν, επίσης, ο πρώτος Ισραηλινός πρωθυπουργός μη ευρωπαϊκής καταγωγής, αν και ο ίδιος δεν έχει καταστήσει αυτό το στοιχείο κεντρικό άξονα της προεκλογικής του εκστρατείας.

Η οικονομία και το κόστος ζωής

Το Ισραήλ δεν είναι άτρωτο απέναντι στις ανησυχίες για το κόστος διαβίωσης ζητήματα που έχουν κυριαρχήσει στις εκλογικές αναμετρήσεις ανά τον κόσμο τα τελευταία χρόνια.

Το κόστος ζωής έχει εκτοξευθεί και είναι υψηλότερο από ό,τι σε πολλές πλούσιες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Αυστρία, η Δανία και η Σουηδία, σύμφωνα με έρευνα της Σαρίτ Μεναχέμ-Κάρμι από το Ινστιτούτο Άαρον για την Οικονομική Πολιτική του Πανεπιστημίου Ράιχμαν.

Ο Νετανιάχου υποστηρίζει ότι οι πολιτικές του πυροδότησαν την ανάπτυξη και συνέβαλαν στην ανάδειξη ενός τεχνολογικού τομέα παγκόσμιας κλάσης, ενώ οι επικριτές του επισημαίνουν ότι πολλοί Ισραηλινοί έχουν μείνει πίσω.

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Δημοκρατίας του Ισραήλ το 38% των Εβραίων Ισραηλινών ανέφερε την οικονομία και το κόστος ζωής ως το σημαντικότερο ή το δεύτερο σημαντικότερο ζήτημα των εκλογών, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό μεταξύ των Αράβων πολιτών ανέρχεται στο 46%.

Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν διαφαίνεται στην προεκλογική εκστρατεία.

Κανείς από τους βασικούς υποψηφίους δεν κατέστησε την οικονομία κεντρικό ζήτημα, ούτε έστρεψε την προσοχή στο κόστος των διαφόρων πολέμων. Ο Γιόσεφ Ζεϊρά, καθηγητής Οικονομικών στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, τόνισε ότι τα υψηλά επίπεδα των στρατιωτικών δαπανών δεν μπορούν να αγνοηθούν.

«Το κόστος της σύγκρουσης είναι τεράστιο», δήλωσε ο Ζεϊρά.