F-35 & Πολεμική Αεροπορία: Το αμερικανικό «σχολείο» και η μεγάλη αλλαγή σελίδας για τους Έλληνες πιλότους

Η αντίστροφη μέτρηση για την ένταξη των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35 στην Πολεμική Αεροπορία έχει ουσιαστικά ξεκινήσει, με τον σχεδιασμό να εισέρχεται σε μία από τις πιο κρίσιμες φάσεις του. Η εκπαίδευση των πρώτων Ελλήνων χειριστών στις Ηνωμένες Πολιτείες, η αναβάθμιση της 117 Πτέρυγας Μάχης στην Ανδραβίδα και η πιθανότητα επίσπευσης της παράδοσης των πρώτων αεροσκαφών συνθέτουν το πλαίσιο ενός προγράμματος που αναμένεται να αλλάξει ριζικά τις δυνατότητες της ελληνικής αεροπορικής ισχύος.

Παράλληλα, το πρόγραμμα εξελίσσεται σε μία περίοδο αυξημένου γεωπολιτικού ενδιαφέροντος στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Αθήνα να επιδιώκει τη διατήρηση του τεχνολογικού της πλεονεκτήματος, ενώ συνεχίζεται η διεθνής συζήτηση για την προοπτική πώλησης F-35 στην Τουρκία.

Το πρώτο βήμα: Εκπαίδευση στις ΗΠΑ το 2027

Το πρώτο επίσημο χρονοδιάγραμμα για την έναρξη της εκπαίδευσης ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, επιβεβαιώνοντας ότι μέσα στο 2027 οι πρώτοι Έλληνες πιλότοι θα ξεκινήσουν την εκπαίδευσή τους στα ελληνικά F-35.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Συντάξεις Αυγούστου 2026: Πότε θα δουν λεφτά οι συνταξιούχοι

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οκτώ χειριστές της Πολεμικής Αεροπορίας θα μεταβούν στις Ηνωμένες Πολιτείες, συνοδευόμενοι από ομάδα εξειδικευμένων τεχνικών. Η εκπαίδευση θα πραγματοποιηθεί σύμφωνα με το πρότυπο που εφαρμόζεται σε όλες τις χώρες που εντάσσονται στο πρόγραμμα των F-35, με τα πρώτα αεροσκάφη να παραμένουν αρχικά στις αμερικανικές εγκαταστάσεις πριν μεταφερθούν στη χώρα χρήσης.

Κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης, τα ίδια αεροσκάφη θα χρησιμοποιούνται από Έλληνες πιλότους, προσωπικό της Αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας αλλά και δοκιμαστές της Lockheed Martin, ώστε να ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες ώρες πτήσης και η διαδικασία επιχειρησιακής πιστοποίησης πριν από την τελική παράδοση στην Ελλάδα.

Τα πρώτα F-35 ίσως φτάσουν το 2029

Βασική προϋπόθεση αποτελεί η έγκαιρη ολοκλήρωση των έργων υποδομής στην Ανδραβίδα, καθώς η βάση θα πρέπει να λάβει την απαραίτητη πιστοποίηση από τις αμερικανικές αρχές πριν υποδεχθεί τα stealth αεροσκάφη.

Με βάση τον τρέχοντα σχεδιασμό, η κατασκευή των ελληνικών F-35 πρόκειται να ξεκινήσει στις εγκαταστάσεις της Lockheed Martin στο Φορτ Γουόρθ του Τέξας στις αρχές του 2027. Τα πρώτα μαχητικά αναμένεται να αποκτήσουν τα ελληνικά διακριτικά μέσα στο 2028, ενώ η αρχική πρόβλεψη έκανε λόγο για την παράδοση και των οκτώ πρώτων αεροσκαφών το 2030.

Παράλληλα, βρίσκεται υπό εξέταση ένα εναλλακτικό σχέδιο, σύμφωνα με το οποίο η πρώτη παρτίδα των οκτώ F-35 να παραδοθεί σε δύο φάσεις, από τέσσερα αεροσκάφη η καθεμία.

Αν τελικά υιοθετηθεί αυτό το σενάριο, τα τέσσερα πρώτα ελληνικά F-35 ενδέχεται να αφιχθούν στην 117 Πτέρυγα Μάχης ήδη από το 2029, δίνοντας τη δυνατότητα στην Πολεμική Αεροπορία να ξεκινήσει νωρίτερα τη διαδικασία ενσωμάτωσης του νέου τύπου μαχητικού.

Καθοριστικό παράγοντα για την υλοποίηση του σχεδίου αποτελεί η έγκαιρη ολοκλήρωση των απαιτούμενων υποδομών στην Ανδραβίδα. Η αεροπορική βάση θα πρέπει να εξασφαλίσει την απαραίτητη πιστοποίηση από τις αρμόδιες αμερικανικές αρχές πριν φιλοξενήσει τα stealth αεροσκάφη.

Η 117 Πτέρυγα Μάχης θα αποτελέσει το μόνιμο επιχειρησιακό κέντρο των ελληνικών F-35 και γι’ αυτό απαιτούνται υποδομές που πληρούν τα αυστηρά πρότυπα του προγράμματος.

Το έργο περιλαμβάνει νέες εγκαταστάσεις συντήρησης, ειδικά υπόστεγα και καταφύγια για τα stealth αεροσκάφη, σύγχρονα συστήματα ασφάλειας και κυβερνοασφάλειας, χώρους διαχείρισης διαβαθμισμένων πληροφοριών, καθώς και εξειδικευμένες εγκαταστάσεις για τη συντήρηση της χαμηλής παρατηρησιμότητας των μαχητικών.

Τα F-35 ως «ιπτάμενα στρατηγεία»

Η ένταξη των F-35 δεν σηματοδοτεί απλώς την απόκτηση ενός νέου μαχητικού αεροσκάφους, αλλά την είσοδο της Ελλάδας στην εποχή των δικτυοκεντρικών επιχειρήσεων.

Οι προηγμένοι αισθητήρες, η δυνατότητα σύντηξης πληροφοριών από πολλαπλές πηγές και η συνεχής ανταλλαγή δεδομένων με άλλες πλατφόρμες μετατρέπουν το F-35 σε έναν κόμβο διοίκησης και ελέγχου στον αέρα. Χάρη στη χαμηλή παρατηρησιμότητα (stealth), το αεροσκάφος μπορεί να επιχειρεί σε περιοχές με ισχυρή εχθρική αεράμυνα, συλλέγοντας και διαμοιράζοντας κρίσιμες πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο.

Μέσω του συστήματος Link 16, τα F-35 θα συνεργάζονται με τα Rafale, τα αναβαθμισμένα F-16 Viper, τις νέες φρεγάτες FDI του Πολεμικού Ναυτικού, τα αντιαεροπορικά συστήματα Patriot και τα αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης Erieye, δημιουργώντας ένα ενιαίο δίκτυο επιχειρησιακής εικόνας.

Η γεωπολιτική διάσταση

Παράλληλα είναι σε εξέλιξη οι συζητήσεις ΗΠΑ – Τουρκίας για την πιθανότητα πώλησης αντίστοιχων μαχητικών στην γείτονα.

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει υπογραμμίσει ότι η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στον πυρήνα των σημαντικότερων δυτικών εξοπλιστικών προγραμμάτων, επισημαίνοντας ότι η χώρα συμμετέχει ήδη στο πρόγραμμα των F-35, ενώ παράλληλα ολοκληρώνεται η αναβάθμιση του στόλου των F-16 σε έκδοση Viper.

Από την πλευρά του, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σχολιάζοντας τις ελληνικές και ισραηλινές αντιδράσεις για το ενδεχόμενο πώλησης F-35 στην Άγκυρα, δήλωσε ότι οι σχετικές τοποθετήσεις «δεν έχουν θέση στον δικό του κόσμο».

Παρά τις διπλωματικές τοποθετήσεις, η Αθήνα εμφανίζεται προσηλωμένη στην υλοποίηση του προγράμματος, θεωρώντας ότι η ένταξη των F-35, σε συνδυασμό με τα Rafale, τα F-16 Viper και τις νέες φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού, δημιουργεί ένα νέο αποτρεπτικό πλαίσιο για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις και ενισχύει σημαντικά τον ρόλο της χώρας στο ΝΑΤΟ και στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.