Γαστρεντερίτιδα ή τροφική δηλητηρίαση; Πώς διαφέρουν τα συμπτώματα;

Εμετός, διάρροια, πόνος στην κοιλιά και ξαφνική αδιαθεσία – Τα συμπτώματα μοιάζουν, όμως η αιτία δεν είναι πάντα η ίδια. Ποια σημάδια μπορούν να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε τι συμβαίνει και πότε χρειάζεται ιατρική βοήθεια;

Ένα ξαφνικό επεισόδιο με ναυτία, εμετό ή διάρροια μπορεί να προκαλέσει έντονη ανησυχία, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται μέσα σε λίγες ώρες.

Η πρώτη σκέψη πολλών ανθρώπων είναι ότι πρόκειται για γαστρεντερίτιδα.

Άλλοι υποψιάζονται ότι κάτι που έφαγαν τους πείραξε και κάνουν λόγο για τροφική δηλητηρίαση.

Πώς μπορούμε όμως να καταλάβουμε τη διαφορά;

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Πολιτική «θύελλα» για τις δηλώσεις Ρούμπιο στην Αθήνα

Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή όσο φαίνεται, καθώς οι δύο καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν σχεδόν τα ίδια συμπτώματα.

Μάλιστα, σε αρκετές περιπτώσεις οι έννοιες αλληλοκαλύπτονται, αφού μια τροφιμογενής λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερίτιδα.

Τι είναι η γαστρεντερίτιδα

Η γαστρεντερίτιδα είναι μια κατάσταση κατά την οποία προκαλείται φλεγμονή στο στομάχι ή στο έντερο, συνήθως εξαιτίας κάποιας λοίμωξης.

Μία από τις συχνότερες αιτίες είναι οι ιοί, όπως ο νοροϊός, ο οποίος μπορεί να μεταδοθεί ιδιαίτερα εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Τα συνηθέστερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Διάρροια.
• Ναυτία και εμετό.
• Πόνο ή κράμπες στην κοιλιά.
• Αίσθημα αδυναμίας και κόπωσης.
• Ορισμένες φορές πυρετό, πονοκέφαλο ή μυϊκούς πόνους.

Στην περίπτωση του νοροϊού, τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως 12 έως 48 ώρες μετά την έκθεση.

Οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν μέσα σε μία έως τρεις ημέρες, αν και η διάρκεια μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τον μικροοργανισμό και την κατάσταση της υγείας τους.

Τι είναι η τροφική δηλητηρίαση

Η τροφική δηλητηρίαση προκαλείται από την κατανάλωση τροφίμων ή ποτών που έχουν μολυνθεί με παθογόνους μικροοργανισμούς ή περιέχουν βλαβερές τοξίνες.

Συχνές αιτίες αποτελούν βακτήρια όπως η σαλμονέλα, το καμπυλοβακτηρίδιο και ορισμένα στελέχη του Escherichia coli.

Ωστόσο, και ένας ιός, όπως ο νοροϊός, μπορεί να μεταδοθεί μέσω μολυσμένων τροφίμων.

Αυτό σημαίνει ότι δεν πρόκειται πάντα για δύο εντελώς διαφορετικές ασθένειες.

Τα συμπτώματα της τροφικής δηλητηρίασης μπορεί να περιλαμβάνουν διάρροια, εμετό, κοιλιακό πόνο, πυρετό και έντονη αδιαθεσία.

Η βασική διαφορά βρίσκεται συχνά στον τρόπο μετάδοσης

Μία ιογενής γαστρεντερίτιδα μπορεί να μεταδοθεί μέσω στενής επαφής με άρρωστο άτομο ή μέσω μολυσμένων επιφανειών.

Αντίθετα, στην τροφική δηλητηρίαση η έκθεση συνδέεται με την κατανάλωση μολυσμένου τροφίμου ή ποτού.

Για παράδειγμα, όταν ένα παιδί εμφανίζει εμετό και έπειτα από μία ή δύο ημέρες αρρωσταίνουν και άλλα μέλη της οικογένειας, μπορεί να υπάρχει υποψία μεταδοτικής ιογενούς λοίμωξης.

Αντίστοιχα, όταν αρκετοί άνθρωποι που κατανάλωσαν το ίδιο γεύμα εμφανίζουν παρόμοια συμπτώματα, δημιουργείται υποψία κοινής τροφιμογενούς έκθεσης.

Κανένα από τα δύο παραδείγματα, όμως, δεν αρκεί από μόνο του για να επιβεβαιώσει τη διάγνωση.

Σε πόσες ώρες εμφανίζονται τα συμπτώματα;

Ο χρόνος εμφάνισης αποτελεί ένα χρήσιμο στοιχείο, αλλά δεν είναι απόλυτος.

Ορισμένες μορφές τροφικής δηλητηρίασης μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα πολύ γρήγορα.

Για παράδειγμα, η τροφική δηλητηρίαση από σταφυλοκοκκική τοξίνη μπορεί να προκαλέσει ναυτία και εμετό μέσα σε 30 λεπτά έως 8 ώρες.

Σε άλλες λοιμώξεις, όπως η σαλμονέλωση, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν από 6 ώρες έως και 6 ημέρες μετά την έκθεση.

Στην περίπτωση του νοροϊού, το συνηθισμένο διάστημα είναι 12 έως 48 ώρες.

Επομένως, το γεγονός ότι κάποιος αισθάνθηκε άσχημα αμέσως μετά το φαγητό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ευθύνεται το τελευταίο γεύμα που κατανάλωσε.

Ποια συμπτώματα χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή

Τόσο η γαστρεντερίτιδα όσο και η τροφική δηλητηρίαση μπορεί να έχουν ήπια πορεία.

Υπάρχουν, όμως, συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν εμφανίζονται:

• Αίμα στα κόπρανα.
• Πολύ έντονος ή ξαφνικός κοιλιακός πόνος.
• Υψηλός πυρετός.
• Συνεχείς εμετοί που δεν επιτρέπουν την κατανάλωση υγρών.
• Ελάχιστη ούρηση, έντονη ζάλη ή ξηροστομία.
• Διάρροια που επιμένει για περισσότερες από τρεις ημέρες.

Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Σοβαρός ξαφνικός πόνος, σύγχυση, λιποθυμία ή έντονα σημάδια αφυδάτωσης μπορεί να απαιτούν επείγουσα αντιμετώπιση.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι συχνά η αφυδάτωση

Όταν κάποιος παρουσιάζει επαναλαμβανόμενους εμετούς ή διάρροια, ο οργανισμός χάνει νερό και ηλεκτρολύτες.

Η απώλεια αυτή μπορεί να γίνει ιδιαίτερα επικίνδυνη για τα μικρά παιδιά, τους ηλικιωμένους και τους ανθρώπους με χρόνια προβλήματα υγείας.

Τα πρώτα σημάδια αφυδάτωσης μπορεί να περιλαμβάνουν έντονη δίψα, ξηροστομία, σκουρόχρωμα ούρα, μειωμένη ούρηση και ζάλη.

Στα βρέφη, οι λιγότερες βρεγμένες πάνες, η ασυνήθιστη υπνηλία και η απουσία δακρύων αποτελούν σημάδια που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.

Τι μπορούμε να κάνουμε στο σπίτι

Σε ήπιες περιπτώσεις, η βασικότερη προτεραιότητα είναι η επαρκής ενυδάτωση.

Η κατανάλωση υγρών σε μικρές και συχνές γουλιές μπορεί να βοηθήσει όταν υπάρχει ναυτία.

Σε περιπτώσεις αυξημένων απωλειών, τα ειδικά διαλύματα ενυδάτωσης από το φαρμακείο μπορούν να αναπληρώσουν νερό και ηλεκτρολύτες.

Το φαγητό μπορεί να επανέλθει σταδιακά, ανάλογα με την όρεξη και την ανοχή του οργανισμού.

Τα πολύ λιπαρά γεύματα, το αλκοόλ και ορισμένα ροφήματα με πολλή ζάχαρη μπορεί να επιδεινώσουν τη δυσφορία ή τη διάρροια.

Η λήψη αντιβιοτικών δεν πρέπει να γίνεται χωρίς ιατρική οδηγία, καθώς πολλές γαστρεντερίτιδες είναι ιογενείς και δεν αντιμετωπίζονται με αντιβίωση.

Πώς μπορούμε να περιορίσουμε τη μετάδοση

Εφόσον υπάρχει πιθανότητα μεταδοτικής λοίμωξης, είναι σημαντικό να πλένουμε σχολαστικά τα χέρια μας με σαπούνι και νερό.

Οι επιφάνειες του μπάνιου και της κουζίνας χρειάζονται σωστό καθαρισμό και κατάλληλη απολύμανση.

Άτομα με εμετό ή διάρροια καλό είναι να αποφεύγουν την προετοιμασία φαγητού για άλλους.

Σε περίπτωση πιθανής λοίμωξης από νοροϊό, συνιστάται να μην προετοιμάζουν τρόφιμα για άλλους για τουλάχιστον 48 ώρες μετά την υποχώρηση των συμπτωμάτων.

Τελικά, πώς ξεχωρίζουμε τις δύο καταστάσεις;

Η γαστρεντερίτιδα περιγράφει τη φλεγμονή του στομάχου ή του εντέρου, ενώ η τροφική δηλητηρίαση περιγράφει μια ασθένεια που προκύπτει από την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων ή ποτών.

Οι δύο καταστάσεις μπορούν να συνυπάρχουν.

Ο χρόνος εμφάνισης, το ιστορικό κατανάλωσης τροφίμων, η παρουσία άλλων ασθενών και η εξέλιξη των συμπτωμάτων μπορούν να προσφέρουν σημαντικές ενδείξεις.

Ωστόσο, μόνο από τα συμπτώματα δεν είναι πάντα δυνατό να διαπιστωθεί η πραγματική αιτία.

Το σημαντικότερο είναι να αναγνωρίζονται έγκαιρα τα σημάδια αφυδάτωσης και τα συμπτώματα που απαιτούν ιατρική εκτίμηση, αντί να θεωρείται κάθε επεισόδιο εμετού ή διάρροιας μια απλή ενόχληση που θα περάσει από μόνη της.