Γιατί η Κρήτη «κουνιέται» τόσο συχνά; Τι συμβαίνει κάτω από το νησί

Η γεωγραφική θέση της Κρήτης την τοποθετεί σε μία από τις σημαντικότερες σεισμογενείς ζώνες της Μεσογείου – Ο ρόλος του Ελληνικού Τόξου, η κίνηση των τεκτονικών πλακών και όσα εξηγούν οι επιστήμονες για τους σεισμούς στο νησί

Οι σεισμικές δονήσεις αποτελούν ένα γνώριμο φαινόμενο για τους κατοίκους της Κρήτης. Άλλοτε γίνονται μόλις αισθητές και άλλοτε προκαλούν ανησυχία, επαναφέροντας το ίδιο ερώτημα: γιατί το νησί παρουσιάζει τόσο έντονη σεισμική δραστηριότητα και τι ακριβώς συμβαίνει κάτω από το έδαφός του;

Η απάντηση βρίσκεται εκατομμύρια χρόνια πίσω και συνδέεται με τις γεωλογικές διεργασίες που διαμόρφωσαν όχι μόνο την Κρήτη, αλλά και μεγάλο μέρος της ανατολικής Μεσογείου.

Το νησί βρίσκεται κοντά σε μια περιοχή όπου τεράστιες λιθοσφαιρικές πλάκες κινούνται διαρκώς, δημιουργώντας δυνάμεις που απελευθερώνονται κατά τη διάρκεια σεισμών.

Το Ελληνικό Τόξο και η θέση της Κρήτης

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Βαθιά θλίψη για την γιατρό Ειρήνη Στεφανάκη που «έφυγε» νωρίς μετά από γενναία μάχη!

Η Κρήτη αποτελεί μέρος του λεγόμενου Ελληνικού Τόξου, μιας μεγάλης γεωλογικής ζώνης που εκτείνεται από τη δυτική Ελλάδα έως τη νότια και ανατολική πλευρά του Αιγαίου.

Στην περιοχή αυτή, η Αφρικανική λιθοσφαιρική πλάκα κινείται προς την περιοχή του Αιγαίου και βυθίζεται σταδιακά κάτω από αυτήν.

Σύμφωνα με τον Οργανισμό Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ), οι δύο πλάκες συγκλίνουν με σχετική ταχύτητα περίπου 2,5 εκατοστών τον χρόνο.

Η κίνηση αυτή μπορεί να μοιάζει ανεπαίσθητη για τον άνθρωπο. Ωστόσο, σε γεωλογική κλίμακα είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς δημιουργεί συνεχώς παραμορφώσεις και συσσώρευση τάσεων στα πετρώματα.

Όταν οι τάσεις αυτές απελευθερώνονται απότομα, προκαλούνται σεισμικές δονήσεις.

Γιατί υπάρχουν σεισμοί και στο εσωτερικό του νησιού;

Η σεισμική δραστηριότητα της Κρήτης δεν περιορίζεται αποκλειστικά στις θαλάσσιες περιοχές γύρω από το νησί.

Το υπέδαφός της διασχίζεται από γεωλογικά ρήγματα, τα οποία συνδέονται με τη σύνθετη τεκτονική εξέλιξη της περιοχής.

Η Κρήτη δεν συμπεριφέρεται γεωλογικά ως ένα απολύτως ενιαίο και άκαμπτο σώμα. Διαφορετικά τμήματά της υπόκεινται σε τεκτονικές κινήσεις, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν σεισμούς.

Αυτό εξηγεί γιατί σεισμικές δονήσεις μπορούν να εκδηλωθούν τόσο στη θάλασσα όσο και σε χερσαίες περιοχές του νησιού.

Μπορεί ένας μικρός σεισμός να προειδοποιεί για μεγαλύτερο;

Ένα από τα συνηθέστερα ερωτήματα που προκύπτουν μετά από μια σεισμική δόνηση είναι εάν πρόκειται για προειδοποίηση μεγαλύτερου σεισμού.

Η επιστήμη, ωστόσο, δεν διαθέτει σήμερα αξιόπιστη μέθοδο που να μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια πότε, πού και με ποιο μέγεθος θα εκδηλωθεί ένας σεισμός.

Ακόμη και όταν παρατηρείται μια ακολουθία μικρών σεισμικών δονήσεων, δεν είναι δυνατόν να συμπεράνουμε με βεβαιότητα ότι θα ακολουθήσει μεγαλύτερος σεισμός.

Οι σεισμολόγοι αξιολογούν τη δραστηριότητα με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε μεταβολή συνιστά προειδοποιητικό σημάδι.

Γιατί δεν έχουν όλοι οι σεισμοί τις ίδιες συνέπειες;

Το μέγεθος ενός σεισμού είναι σημαντικό, αλλά δεν αποτελεί τον μοναδικό παράγοντα που καθορίζει τις επιπτώσεις του.

Το εστιακό βάθος, η απόσταση από κατοικημένες περιοχές, οι τοπικές εδαφικές συνθήκες και η αντοχή των κτιρίων επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο γίνεται αισθητή μια δόνηση.

Έτσι, δύο σεισμοί με παρόμοιο μέγεθος μπορούν να έχουν πολύ διαφορετικές συνέπειες.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αντισεισμική προστασία των κτιρίων, καθώς και η προετοιμασία των πολιτών για το ενδεχόμενο μιας ισχυρής δόνησης.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους κατοίκους της Κρήτης;

Η έντονη σεισμικότητα της περιοχής αποτελεί ένα φυσικό χαρακτηριστικό που συνδέεται με τη γεωλογική ιστορία του νησιού.

Δεν σημαίνει, όμως, ότι ένας καταστροφικός σεισμός είναι αναπόφευκτος στο άμεσο μέλλον ή ότι κάθε μικρή δόνηση πρέπει να προκαλεί ανησυχία.

Η γνώση των βασικών κανόνων προστασίας, η στερέωση βαριών αντικειμένων μέσα στο σπίτι και η καλή κατάσταση των κτιρίων αποτελούν ουσιαστικά μέτρα πρόληψης.

Η Κρήτη θα συνεχίσει να αποτελεί μια γεωλογικά ενεργή περιοχή. Το ζητούμενο δεν είναι να προβλέψουμε κάτι που σήμερα η επιστήμη δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια, αλλά να γνωρίζουμε το φυσικό περιβάλλον στο οποίο ζούμε και να είμαστε κατάλληλα προετοιμασμένοι.