«Αυτό που πρέπει να κερδίσουμε είναι την εμπιστοσύνη»

Σημαντικά βήματα στην ενίσχυση της δωρεάς οργάνων και των μεταμοσχεύσεων έχει κάνει τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα, ωστόσο οι ανάγκες των ασθενών που περιμένουν ένα μόσχευμα παραμένουν μεγάλες. Την ανάγκη να ενισχυθεί περαιτέρω η εμπιστοσύνη των πολιτών στο σύστημα δωρεάς οργάνων, μέσα από την ενημέρωση, τη διαφάνεια και τη σωστή οργάνωση, ανέδειξε ο Γιώργος Τσουλφάς, αναπληρωτής καθηγητής Χειρουργικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), μιλώντας στο Cretaone 102,3 και στην Μαρία Ορφανάκη.

Ο καθηγητής αναφέρθηκε στην πρόοδο που έχει καταγραφεί στην Ελλάδα από το 2019, εξηγώντας τον ρόλο των τοπικών συντονιστών μεταμοσχεύσεων, ενώ απάντησε και σε διαδεδομένους φόβους γύρω από τη δωρεά οργάνων. Παράλληλα, περιέγραψε τη δύσκολη καθημερινότητα των ασθενών που βρίσκονται σε λίστες αναμονής, αλλά και την ψυχολογική δοκιμασία που βιώνουν οι οικογένειές τους.

Η πρόοδος της Ελλάδας στη δωρεά οργάνων

Σημαντική αλλαγή στον τρόπο οργάνωσης του συστήματος δωρεάς οργάνων και μεταμοσχεύσεων έχει συντελεστεί στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με τον κ. Τσουλφά. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια διαδραμάτισε η ενίσχυση του συντονισμού στα νοσοκομεία, με την καθιέρωση ειδικά εκπαιδευμένων επαγγελματιών υγείας που αναλαμβάνουν να υποστηρίζουν τη διαδικασία.

Όπως εξήγησε, το μοντέλο αυτό βασίζεται σε πρακτικές που εφαρμόζονται με επιτυχία σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ισπανία. Οι τοπικοί συντονιστές συμβάλλουν στον εντοπισμό πιθανών δοτών, στη συνεργασία μεταξύ των ιατρικών ομάδων και στην επικοινωνία με τις οικογένειες.

Η οργανωμένη αυτή προσέγγιση, σε συνδυασμό με την αναδιοργάνωση του συστήματος μεταμοσχεύσεων, έχει συμβάλει στην αύξηση των δωρεών, όπως σημείωσε ο καθηγητής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε στη συνέντευξη, η Ελλάδα έχει περάσει από ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα δωρεάς οργάνων σε σαφώς υψηλότερες επιδόσεις. Παρότι εξακολουθεί να υπάρχει απόσταση από χώρες με μακρά παράδοση στον συγκεκριμένο τομέα, η πρόοδος αποτελεί ένδειξη ότι η καλύτερη οργάνωση μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την εικόνα.

«Αυτό που πρέπει να κερδίσουμε είναι την εμπιστοσύνη»

Για τον κ. Τσουλφά, η αύξηση των δωρεών δεν εξαρτάται μόνο από τη διάθεση της κοινωνίας να βοηθήσει, αλλά και από το κατά πόσο οι πολίτες εμπιστεύονται το σύστημα.

«Δεν νομίζω ότι είναι θέμα ότι ο κόσμος, η κοινωνία δεν θέλει τη δωρεά ή δεν θέλει να βοηθήσει. Αλλά αυτό που πρέπει να κερδίσουμε είναι την εμπιστοσύνη», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Όπως υπογράμμισε, η σωστή ενημέρωση και η διαφάνεια είναι βασικές προϋποθέσεις για να αισθάνονται οι πολίτες ότι η διαδικασία πραγματοποιείται με σαφείς κανόνες και συγκεκριμένες δικλίδες ασφαλείας.

Η ύπαρξη οργανωμένων διαδικασιών, η ενημέρωση των οικογενειών και η δυνατότητα να απαντώνται με σαφήνεια τα ερωτήματα των πολιτών μπορούν να περιορίσουν την καχυποψία και να ενισχύσουν την κοινωνική αποδοχή της δωρεάς οργάνων.

Ο φόβος ότι η δωρεά μπορεί να επηρεάσει την προσπάθεια διάσωσης της ζωής

Ένα από τα ερωτήματα που εξακολουθούν να απασχολούν τους πολίτες αφορά το ενδεχόμενο η δήλωση πρόθεσης για δωρεά οργάνων να επηρεάσει την προσπάθεια των γιατρών να σώσουν τη ζωή ενός ασθενούς.

Ο καθηγητής χαρακτήρισε τον συγκεκριμένο φόβο αβάσιμο και τόνισε τη σημασία της ενημέρωσης για τις διαδικασίες που ακολουθούνται.

Όπως εξήγησε, η διαπίστωση του εγκεφαλικού θανάτου δεν βασίζεται σε μια υποκειμενική εκτίμηση ή σε μια αμφίβολη αντίδραση του ασθενούς. Ακολουθούνται συγκεκριμένα ιατρικά κριτήρια και προβλεπόμενες εξετάσεις, ώστε να διαπιστωθεί με αντικειμενικό τρόπο η κατάσταση του εγκεφάλου.

Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς η δωρεά οργάνων προϋποθέτει σαφείς διαδικασίες και αυστηρή τήρηση των ιατρικών κανόνων. Η ενημέρωση γύρω από τον εγκεφαλικό θάνατο και τα στάδια της δωρεάς μπορεί να βοηθήσει τους πολίτες να κατανοήσουν καλύτερα πώς λειτουργεί το σύστημα και να αντιμετωπίσουν λανθασμένες αντιλήψεις.

Οι μεγάλες λίστες αναμονής και οι ανάγκες των ασθενών

Πίσω από τους αριθμούς και τα στατιστικά στοιχεία βρίσκονται άνθρωποι που περιμένουν ένα μόσχευμα, συχνά σε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες υγείας.

Ο κ. Τσουλφάς αναφέρθηκε στις μεταμοσχεύσεις οργάνων που πραγματοποιούνται στην Ελλάδα, μεταξύ των οποίων οι μεταμοσχεύσεις καρδιάς, πνευμόνων, ήπατος, νεφρών και παγκρέατος, επισημαίνοντας ότι οι ανάγκες διαφέρουν ανάλογα με το όργανο και την κατάσταση των ασθενών.

Ιδιαίτερα δύσκολη είναι η αναμονή για ασθενείς που χρειάζονται μεταμόσχευση νεφρού, καθώς, όπως ανέφερε, ο χρόνος αναμονής μπορεί να φτάσει ακόμη και τα οκτώ έως δέκα χρόνια.

Η αιμοκάθαρση αποτελεί θεραπεία υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας, ωστόσο συνεπάγεται σημαντική επιβάρυνση στην καθημερινότητα. Οι ασθενείς χρειάζεται να υποβάλλονται σε επαναλαμβανόμενες συνεδρίες, γεγονός που επηρεάζει τον χρόνο, την αυτονομία και την ποιότητα ζωής τους.

Για άλλους ασθενείς, η μεταμόσχευση αποτελεί μια εξαιρετικά επείγουσα ανάγκη, καθώς η επιδείνωση της υγείας τους μπορεί να περιορίσει τα χρονικά περιθώρια αναμονής.

Ο καθηγητής στάθηκε επίσης στην ανάγκη καλύτερης ενημέρωσης για τη μεταμόσχευση ήπατος, υπογραμμίζοντας ότι η θεραπευτική αυτή επιλογή δεν αφορά μόνο την κίρρωση, αλλά μπορεί να σχετίζεται και με συγκεκριμένες περιπτώσεις καρκίνου του ήπατος.

Η αγωνία των ασθενών και των οικογενειών τους

Η αναμονή για ένα μόσχευμα δεν είναι μόνο μια ιατρική διαδικασία. Είναι μια παρατεταμένη περίοδος αβεβαιότητας, κατά την οποία οι ασθενείς και οι οικογένειές τους καλούνται να διαχειριστούν την αγωνία, την ελπίδα και τον φόβο για το μέλλον.

Όπως ανέφερε ο κ. Τσουλφάς, οι ασθενείς συχνά βρίσκονται ήδη σε επιβαρυμένη κατάσταση και καλούνται να συνεχίσουν την καθημερινότητά τους γνωρίζοντας ότι η εξέλιξη της υγείας τους εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από την εξεύρεση ενός κατάλληλου μοσχεύματος.

Η ψυχολογική πίεση επηρεάζει και τους οικείους τους, οι οποίοι βιώνουν μαζί τους την αβεβαιότητα και την αναμονή.

Παράλληλα, ο καθηγητής υπενθύμισε ότι η μεταμόσχευση δεν αποτελεί το τέλος της θεραπευτικής διαδρομής. Αντίθετα, σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας περιόδου, που απαιτεί συστηματική ιατρική παρακολούθηση και ανοσοκατασταλτική αγωγή, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος απόρριψης του μοσχεύματος.

Με άλλα λόγια, η μεταμόσχευση μπορεί να αλλάξει τη ζωή ενός ανθρώπου, αλλά συνοδεύεται από μακροχρόνιες απαιτήσεις και έναν συνεχή αγώνα για τη διατήρηση της υγείας του.

Η δωρεά οργάνων ως πράξη αλληλεγγύης

Κλείνοντας, ο Γιώργος Τσουλφάς έστειλε μήνυμα υπέρ της ενημέρωσης και της ανοιχτής συζήτησης γύρω από τη δωρεά οργάνων. Όπως τόνισε, είναι σημαντικό κάθε άνθρωπος να σκεφτεί τι θα ήθελε να συμβεί και να συζητήσει την απόφασή του με την οικογένειά του, σε μια ήρεμη στιγμή και όχι υπό την πίεση μιας κρίσιμης κατάστασης.

Η συζήτηση αυτή μπορεί να βοηθήσει τους οικείους να γνωρίζουν τη βούληση του ανθρώπου τους και να αντιμετωπίσουν πιο συνειδητά μια εξαιρετικά δύσκολη απόφαση.

Η δωρεά οργάνων, όπως προκύπτει από το μήνυμα του καθηγητή, συνδέεται άμεσα με την κοινωνική αλληλεγγύη και τη δυνατότητα να δοθεί σε άλλους ανθρώπους η ευκαιρία για ζωή.

Η Ελλάδα έχει καταγράψει πρόοδο, όμως η ανάγκη για περισσότερους δότες παραμένει. Η συνέχιση της προσπάθειας προϋποθέτει καλύτερη ενημέρωση, εμπιστοσύνη στους θεσμούς και ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας.

Γιατί, όπως υπογράμμισε ο κ. Τσουλφάς, η δωρεά οργάνων δεν αφορά μόνο την ιατρική κοινότητα, αλλά ολόκληρη την κοινωνία και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται την αλληλεγγύη και την προσφορά προς τον συνάνθρωπο.