Λίγες ώρες πριν από την κυκλοφορία του πολυαναμενόμενου GTA 6, ο καθηγητής του Ιονίου Πανεπιστημίου και διευθυντής του Ερευνητικού Ινστιτούτου Παιχνιδιών εξηγεί στο CRETAONE γιατί εκατομμύρια παίκτες περιμένουν τον νέο τίτλο, πώς η Rockstar διαχειρίστηκε 13 χρόνια προσμονής και τι δείχνει η επιστήμη για τη βία στα βιντεοπαιχνίδια
Η αντίστροφη μέτρηση για ένα από τα πιο πολυαναμενόμενα γεγονότα στην ιστορία των βιντεοπαιχνιδιών φτάνει στο τέλος της. Το Grand Theft Auto VI (GTA 6) κυκλοφορεί τα μεσάνυχτα της Πέμπτης 19 Νοεμβρίου, βάζοντας τέλος σε μια αναμονή που ξεπερνά τα 13 χρόνια από την κυκλοφορία του GTA V.
Η Rockstar Games ετοιμάζεται να παρουσιάσει στο κοινό τον νέο κόσμο της σειράς, με επίκεντρο τη Vice City και την πολιτεία Leonida, όπου οι πρωταγωνιστές Jason και Lucia βρίσκονται μπλεγμένοι σε μια εγκληματική συνωμοσία. Ο τίτλος θα διατεθεί αρχικά για PlayStation 5 και Xbox Series X|S.
Πέρα όμως από τα γραφικά, την ιστορία και τις τεχνολογικές προσδοκίες, το GTA 6 έχει ήδη καταφέρει κάτι να προκαλέσει παγκόσμια συζήτηση πριν ακόμη κυκλοφορήσει.
Τι είναι αυτό που κάνει εκατομμύρια ανθρώπους να περιμένουν ένα βιντεοπαιχνίδι με τέτοια ανυπομονησία; Μπορεί η Rockstar να ανταποκριθεί στις προσδοκίες που η ίδια δημιούργησε; Και τελικά, πόσο βάσιμες είναι οι ανησυχίες για τη βία που παρουσιάζει η σειρά;
Απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά δίνει, μιλώντας αποκλειστικά στο Cretaone.gr, ο Γιάννης Δεληγιάννης, καθηγητής στο Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας του Ιονίου Πανεπιστημίου και διευθυντής του Ερευνητικού Ινστιτούτου Παιχνιδιών (Institute for Games Research – IGR).

Από ένα απρόσμενο σφάλμα σε ένα παγκόσμιο φαινόμενο
Για να εξηγήσει τη διαχρονική επιτυχία του GTA, ο καθηγητής γυρίζει τον χρόνο πίσω, στα μέσα της δεκαετίας του 1990, όταν η σειρά βρισκόταν ακόμη στα πρώτα στάδια της δημιουργίας της.
Όπως περιγράφει, η αρχική ιδέα του παιχνιδιού ήταν διαφορετική από αυτή που τελικά καθιερώθηκε καθώς, «στα μέσα της δεκαετίας του ’90, σε ένα μικρό στούντιο στη Σκωτία, το πρώτο GTA σχεδιαζόταν ως παιχνίδι όπου ο παίκτης ήταν αστυνομικός. Ένα σφάλμα έκανε τα περιπολικά παράλογα επιθετικά, και οι δοκιμαστές ανακάλυψαν ότι ήταν πολύ πιο διασκεδαστικό να τους ξεφεύγουν».
Σύμφωνα με την αφήγησή του, η απρόσμενη αυτή εξέλιξη οδήγησε τους δημιουργούς στην αντιστροφή των ρόλων και στη διαμόρφωση της ιδιαίτερης ταυτότητας της σειράς.
Ο ίδιος συνοψίζει τη φιλοσοφία του GTA λέγοντας πως «από τότε το GTA δεν σου δίνει μια ιστορία να ακολουθήσεις, αλλά μια πόλη να κατοικήσεις».
Η δυνατότητα του παίκτη να κινηθεί ελεύθερα σε έναν ψηφιακό κόσμο, να εξερευνήσει το περιβάλλον και να δημιουργήσει τις δικές του εμπειρίες αποτελεί, σύμφωνα με τον καθηγητή, έναν από τους σημαντικότερους λόγους που η σειρά εξακολουθεί να προσελκύει το ενδιαφέρον διαφορετικών γενεών.

Το μυστικό της Rockstar: Η δύναμη της σιωπής
Η τεράστια προσμονή γύρω από το GTA 6 δεν είναι τυχαία.
Ο Γιάννης Δεληγιάννης εξηγεί ότι η Rockstar ακολούθησε μια ιδιαίτερη στρατηγική επικοινωνίας, αφήνοντας μεγάλα χρονικά διαστήματα ανάμεσα στις επίσημες αποκαλύψεις για το παιχνίδι.
Για να περιγράψει αυτή την προσέγγιση, αναφέρεται στον Claude Shannon, θεμελιωτή της θεωρίας της πληροφορίας, και στη σχέση ανάμεσα στην πληροφορία και την έκπληξη.
«Η Rockstar την εφάρμοσε κατά γράμμα: επί μια δεκαετία σχεδόν τίποτα και ύστερα λιγοστά τρέιλερ, με μεγάλες σιωπές ανάμεσά τους. Το κενό το γέμισε η φαντασία μας».
Η απήχηση αυτής της στρατηγικής αποτυπώθηκε και στο ενδιαφέρον για το πρώτο επίσημο τρέιλερ, το οποίο, όπως επισημαίνει ο καθηγητής, ξεπέρασε τα 90 εκατομμύρια προβολές μέσα σε ένα 24ωρο.
«Δεν βλέπαμε απλώς μάρκετινγκ· βλέπαμε τη δύναμη του ανείπωτου».
Η περιορισμένη πληροφόρηση, οι διαδικτυακές θεωρίες και η συνεχής αναζήτηση νέων στοιχείων συνέβαλαν στη δημιουργία μιας προσμονής που διατηρήθηκε για χρόνια.
Δεκατρία χρόνια μετά το GTA V – Ένας πήχης που μοιάζει εξωπραγματικός
Η προηγούμενη μεγάλη κυκλοφορία της σειράς, το GTA V, πραγματοποιήθηκε το 2013 και σημείωσε εντυπωσιακή εμπορική επιτυχία.
Όπως υπενθυμίζει ο καθηγητής, το παιχνίδι έφτασε το ένα δισεκατομμύριο δολάρια σε πωλήσεις μέσα σε μόλις τρεις ημέρες, γεγονός που ανέβασε κατακόρυφα τις απαιτήσεις για τον διάδοχό του.
Ωστόσο, η αναμονή των 13 ετών δεν αφορά μόνο την εξέλιξη της τεχνολογίας. Αφορά και την αλλαγή των ίδιων των παικτών.
«Το παιδί που έπαιξε το GTA V το 2013 είναι σήμερα ενήλικας, με άλλες δεξιότητες και απαιτήσεις, κι ο πήχης είναι εξωπραγματικός».
Ο Γιάννης Δεληγιάννης συνδέει αυτή την εξέλιξη με την έννοια της «ροής» (flow), την οποία ανέπτυξε ο ψυχολόγος Mihaly Csikszentmihalyi.
Πρόκειται για την κατάσταση κατά την οποία η δυσκολία μιας δραστηριότητας βρίσκεται σε ισορροπία με τις ικανότητες του ατόμου, επιτρέποντας την πλήρη απορρόφησή του σε αυτήν.
Όταν η πρόκληση είναι πολύ μικρή, δημιουργείται πλήξη. Όταν είναι υπερβολικά μεγάλη, προκαλεί άγχος.
Στην περίπτωση του GTA 6, η πρόκληση για τους δημιουργούς είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς καλούνται να ανταποκριθούν στις προσδοκίες ενός κοινού που έχει μεγαλώσει μαζί με τη σειρά.

Ο κίνδυνος της απογοήτευσης – Το παράδειγμα του Cyberpunk 2077
Παρά την τεράστια προσμονή, η επιτυχία ενός παιχνιδιού δεν είναι δεδομένη.
Ο καθηγητής προειδοποιεί ότι οι υψηλές προσδοκίες μπορούν να λειτουργήσουν αντίστροφα, ιδιαίτερα όταν ένα παιχνίδι δεν ανταποκρίνεται στην εικόνα που έχει διαμορφωθεί πριν από την κυκλοφορία του.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει το Cyberpunk 2077, το οποίο κυκλοφόρησε το 2020 αντιμετωπίζοντας σοβαρά τεχνικά προβλήματα, κυρίως στις κονσόλες προηγούμενης γενιάς.
Η κατάσταση οδήγησε στην προσωρινή απόσυρσή του από το ψηφιακό κατάστημα της Sony, ενώ οι δημιουργοί του χρειάστηκαν μεγάλο χρονικό διάστημα για να βελτιώσουν το παιχνίδι και να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη του κοινού.
«Οι δημιουργοί του όμως δεν το εγκατέλειψαν: το ξανάγραψαν επί τρία χρόνια, η σειρά Edgerunners του Netflix έφερε πίσω τους παίκτες, και σήμερα η πορεία του θεωρείται μία από τις πιο χαρακτηριστικές ιστορίες “επιστροφής” στα παιχνίδια».
Το δίδαγμα, σύμφωνα με τον καθηγητή, είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη Rockstar.
«Ένα παιχνίδι είναι πια ζωντανός οργανισμός, αλλά η εμπιστοσύνη χάνεται σε μια μέρα και ξανακερδίζεται σε χρόνια».
Όπως εκτιμά, οι αναβολές της κυκλοφορίας του GTA 6 δείχνουν ότι η εταιρεία αντιλαμβάνεται τη σημασία της τελικής ποιότητας και το βάρος των προσδοκιών.
Η βία στο GTA και όσα πραγματικά γνωρίζουμε
Η σειρά Grand Theft Auto έχει βρεθεί πολλές φορές στο επίκεντρο αντιπαραθέσεων εξαιτίας του βίαιου περιεχομένου της.
Το ερώτημα κατά πόσο τέτοιου είδους παιχνίδια επηρεάζουν τη συμπεριφορά των παικτών εξακολουθεί να απασχολεί γονείς, επιστήμονες και την κοινή γνώμη.
Ο Γιάννης Δεληγιάννης τοποθετεί τη συζήτηση σε ένα ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο, υπενθυμίζοντας ότι ανάλογες αντιδράσεις έχουν προκαλέσει στο παρελθόν και άλλες μορφές ψυχαγωγίας.
Από τις ανησυχίες για την ανάγνωση βιβλίων τον 18ο αιώνα μέχρι τις κατηγορίες εναντίον των κόμικς τον 20ό αιώνα, νέα μέσα έκφρασης έχουν επανειλημμένα αντιμετωπιστεί με καχυποψία.
Ο κοινωνιολόγος Stanley Cohen περιέγραψε αυτό το φαινόμενο με τον όρο «ηθικός πανικός».
Σύμφωνα με τον καθηγητή, τα επιστημονικά δεδομένα δεν δικαιολογούν την απλουστευτική σύνδεση των βίαιων βιντεοπαιχνιδιών με την πραγματική βία.
«Οι μεγάλες μετα-αναλύσεις βρίσκουν πολύ μικρή σχέση ανάμεσα στα βίαια παιχνίδια και στην επιθετικότητα, και όσο πιο αυστηρή είναι η μεθοδολογία μιας μελέτης, τόσο το αποτέλεσμα πλησιάζει το μηδέν».
Παράλληλα, αναφέρεται στη θέση της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας, σύμφωνα με την οποία δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία για να τεκμηριωθεί αιτιώδης σύνδεση ανάμεσα στα βίαια βιντεοπαιχνίδια και στη σοβαρή βίαιη συμπεριφορά.
Ο ίδιος, πάντως, διευκρινίζει ότι η απουσία μιας τέτοιας τεκμηριωμένης σύνδεσης δεν σημαίνει ότι όλα τα παιχνίδια είναι κατάλληλα για κάθε ηλικία.
«Το GTA έχει σήμανση 18+ για καλό λόγο. Η λύση όμως δεν είναι η απαγόρευση αλλά ο γραμματισμός: να μάθουν τα παιδιά να “διαβάζουν” ένα παιχνίδι όπως διαβάζουν ένα βιβλίο».

Το GTA 6 ως ένα νέο στοίχημα για τη Rockstar
Η κυκλοφορία του GTA 6 αποτελεί ένα σημαντικό στοίχημα για τη Rockstar Games, όχι μόνο λόγω των εμπορικών προσδοκιών, αλλά και επειδή η εταιρεία καλείται να παρουσιάσει έναν ψηφιακό κόσμο ικανό να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις μιας νέας εποχής.
Η εξέλιξη των γραφικών, η αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη βιομηχανία και οι αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι παίκτες αλληλεπιδρούν με τα παιχνίδια έχουν μεταμορφώσει το τοπίο από το 2013 μέχρι σήμερα.
Ωστόσο, η τελική απάντηση για την επιτυχία του νέου τίτλου δεν μπορεί να δοθεί πριν το κοινό αποκτήσει τη δυνατότητα να τον δοκιμάσει.
Όπως επισημαίνει ο Γιάννης Δεληγιάννης, η εμπειρία των πρώτων λεπτών είναι συχνά καθοριστική για το αν ένας παίκτης θα συνεχίσει να ασχολείται με έναν τίτλο.
Η Rockstar έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα πρωτοφανές επίπεδο προσμονής. Από τα μεσάνυχτα της 19ης Νοεμβρίου, όμως, η προσοχή μετατοπίζεται από τις υποσχέσεις στην ίδια την εμπειρία.
Και τότε θα αρχίσει να φαίνεται αν το GTA 6 μπορεί να ανταποκριθεί στον τεράστιο πήχη που έχει θέσει η ιστορία του.
- Η κυκλοφορία του GTA 6 αναμένεται με ανυπομονησία μετά από 13 χρόνια αναμονής, παρουσιάζοντας νέους κόσμους και χαρακτήρες.
- Η Rockstar έχει δημιουργήσει προσδοκίες με στρατηγική επικοινωνίας, αφήνοντας μεγάλα χρονικά κενά για να τροφοδοτήσει τη φαντασία των παικτών.
- Η επιτυχία του GTA 6 θα εξαρτηθεί από την ικανότητα της Rockstar να ανταποκριθεί στις αυξημένες απαιτήσεις ενός κοινού που έχει μεγαλώσει με τη σειρά.
- Οι ανησυχίες για τη βία στα παιχνίδια είναι υπερβολικές, καθώς δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να συνδέουν τα βίαια βιντεοπαιχνίδια με πραγματική βία.


Δημοφιλή
Τάσος Ποτσέπης για τη σύλληψή του σε strip club στο Χαϊδάρι: «Με πλάκωσαν στο ξύλο, μου έσπασαν δύο δόντια»
Καιρός: Βροχές αύριο 18/11 στην Κρήτη - Μέχρι 23 βαθμούς η θερμοκρασία
Οι γυναίκες του Πολυτεχνείου: Οι φοιτήτριες που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της εξέγερσης
Θλίψη στο Γάζι για τον θάνατο του Εμμανουήλ Πιτσούλη –Αύριο η κηδεία του
Πέθανε 58χρονος μετά από καβγά – Χειροπέδες σε δύο άτομα στη Θεσσαλονίκη
Γήπεδο Παναθηναϊκού: Ομάδες Ρομά στο εργοτάξιο του Βοτανικού - Καταγγελίες από πολίτες
Ηράκλειο: Σπαραγμός για την 37χρονη μουσικό και εκπαιδευτικό Χριστίνα Καλαμπόκη – Αύριο το «τελευταίο αντίο»
Κρήτη: Πού θα σημειωθούν διακοπές ρεύματος αύριο Τετάρτη 18 Νοεμβρίου
Στα Τρίκαλα ο μεγάλος τυχερός από την Ελλάδα που κέρδισε €38 εκατ. στο Eurojackpot