Η μυστική στρατιωτική «Επιχείρηση» των ελληνικών μουσείων λίγο πριν τον πόλεμο

Πώς αρχαιολόγοι και φύλακες έθαψαν στα κρυφά τους ανεκτίμητους θησαυρούς της Αρχαίας Ελλάδας για να μη πέσουν στα χέρια των κατακτητών

Λίγους μήνες πριν από το ξέσπασμα του πολέμου το 1940, η ελληνική κυβέρνηση και οι κορυφαίοι αρχαιολόγοι της χώρας αντιλήφθηκαν ότι η απειλή της εισβολής ήταν πλέον ορατή. Μπροστά στον κίνδυνο να λεηλατηθούν ή να καταστραφούν οι ανεκτίμητοι θησαυροί της Εθνικής Αρχαιολογικής Συλλογής, σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε στα μουλωχτά μια από τις πιο αγωνιώδεις επιχειρήσεις διάσωσης στην ιστορία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Μέσα σε καθεστώς απόλυτης μυστικότητας, επιστήμονες, εργάτες και στρατιώτες ξεκίνησαν να ξηλώνουν από τις προθήκες αγάλματα, χρυσά κοσμήματα, αγγεία και αρχαία κειμήλια ανυπολόγιστης αξίας. Αντί να τα μεταφέρουν στο εξωτερικό, αποφάσισαν να τα θάψουν βαθιά κάτω από τα θεμέλια των μουσείων, σε ειδικά κατασκευασμένα υπόγεια θωρακισμένα καταφύγια, αλλά και κάτω από τα πατώματα εκκλησιών και φυσικών σπηλαίων σε ολόκληρη την Αττική.

Το πιο σουρεαλιστικό κομμάτι της επιχείρησης ήταν ότι πολλοί από τους αρχαιολόγους που συμμετείχαν ορκίστηκαν να πάρουν το μυστικό στον τάφο τους, καθώς σε περίπτωση που η χώρα έπεφτε στα χέρια του εχθρού και βασανίζονταν, δεν έπρεπε να αποκαλύψουν πού βρίσκονταν κρυμμένα τα «ιερά» της φυλής. Για χρόνια μετά την κατοχή, τα μουσεία παρέμεναν άδεια, με τους ξένους κατακτητές να ψάχνουν μάταια τους θησαυρούς που είχαν εξαφανιστεί «ως δια μαγείας».