Ηράκλειο: Γιατί πολλά παλιά σπίτια είχαν υπόγεια και αποθήκες;

Οι αποθηκευτικοί χώροι αποτελούσαν σημαντικό κομμάτι της παραδοσιακής κατοικίας – Πώς εξυπηρετούσαν την οικογενειακή οικονομία και τις ανάγκες μιας διαφορετικής εποχής

Περπατώντας σε παλιές γειτονιές του Ηρακλείου ή επισκεπτόμενοι παραδοσιακές κατοικίες σε οικισμούς της ευρύτερης περιοχής, μπορούμε να συναντήσουμε σπίτια με χαμηλούς βοηθητικούς χώρους, αποθήκες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, υπόγεια.

Οι χώροι αυτοί δεν δημιουργούνταν αποκλειστικά για να αυξήσουν την επιφάνεια της κατοικίας.

Συχνά εξυπηρετούσαν πρακτικές ανάγκες που συνδέονταν με τον τρόπο ζωής και την οικονομική δραστηριότητα των κατοίκων.

Σε προηγούμενες εποχές, πολλά νοικοκυριά βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στην παραγωγή και στην αποθήκευση τροφίμων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ντόρα Μπακογιάννη: «Έκανα λάθος, ζητώ συγγνώμη» είπε για την αντιπαράθεση στο Νοσοκομείο Χανίων και τη φράση «κλείστο, πουλάκι μου το στόμα σου»

Το ελαιόλαδο, το κρασί, τα δημητριακά και άλλα προϊόντα χρειάζονταν κατάλληλους χώρους φύλαξης.

Η ύπαρξη αποθήκης επέτρεπε τη συγκέντρωση αποθεμάτων, εργαλείων και αντικειμένων που δεν χρησιμοποιούνταν καθημερινά.

Η σημασία αυτών των χώρων ήταν ιδιαίτερα μεγάλη για οικογένειες που είχαν σχέση με τη γεωργία, το εμπόριο ή τη μεταποίηση προϊόντων.

Ωστόσο, η χρήση των αποθηκών δεν ήταν ίδια σε όλες τις κατοικίες.

Σε ένα αστικό σπίτι μπορούσαν να εξυπηρετούν διαφορετικές ανάγκες από εκείνες μιας αγροτικής οικογένειας.

Ένας ακόμη παράγοντας ήταν η θερμοκρασία.

Οι χώροι που βρίσκονται χαμηλότερα από το επίπεδο του εδάφους παρουσιάζουν συχνά διαφορετική θερμική συμπεριφορά από τους χώρους που εκτίθενται άμεσα στην ηλιακή ακτινοβολία.

Υπό κατάλληλες συνθήκες, μπορούσαν να προσφέρουν πιο σταθερό περιβάλλον για την αποθήκευση ορισμένων προϊόντων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα υπόγεια ήταν ξηρά ή κατάλληλα για τρόφιμα.

Η υγρασία, ο αερισμός και η κατασκευή επηρέαζαν σημαντικά τις πραγματικές συνθήκες.

Σε ορισμένες περιοχές, η κλίση του εδάφους επέτρεπε τη δημιουργία χώρων σε διαφορετικά επίπεδα.

Ένα κτίριο μπορούσε να διαθέτει χαμηλότερο όροφο που ήταν εν μέρει υπόγειος από τη μία πλευρά και προσβάσιμος από το έδαφος στην άλλη.

Η διαμόρφωση αυτή εξαρτιόταν από τη μορφολογία του οικοπέδου και τον τρόπο κατασκευής.

Η ιστορική εξέλιξη του Ηρακλείου, με τις διαφορετικές φάσεις ανάπτυξης της πόλης, επηρέασε επίσης την οικιστική αρχιτεκτονική.

Δεν είναι σωστό να θεωρούμε ότι όλα τα παλιά σπίτια της πόλης είχαν υπόγεια ή ότι οι χώροι αυτοί εξυπηρετούσαν πάντοτε τον ίδιο σκοπό.

Κάθε κτίριο έχει τη δική του ιστορία, η οποία μπορεί να συνδέεται με τη χρήση, την εποχή κατασκευής και τις οικονομικές δυνατότητες των ιδιοκτητών.

Σήμερα, αρκετοί τέτοιοι χώροι έχουν μετατραπεί σε βοηθητικά δωμάτια ή έχουν ενσωματωθεί σε ανακαινισμένες κατοικίες.

Η αλλαγή χρήσης τους απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για παλιά λιθόκτιστα κτίρια.

Η υγρασία, ο αερισμός, η στατική επάρκεια και οι ισχύουσες πολεοδομικές απαιτήσεις αποτελούν σημαντικά ζητήματα.

Οι αποθήκες και τα υπόγεια των παλιών σπιτιών του Ηρακλείου θυμίζουν μια εποχή όπου η κατοικία δεν ήταν μόνο χώρος διαμονής, αλλά και βασικό μέρος της οργάνωσης της οικογενειακής οικονομίας.