IRIS: Πότε χτυπά «καμπανάκι» στην Εφορία – Τι ισχύει για μεταφορές σε παιδιά, φίλους και συγγενείς

Η απάντηση εξαρτάται κυρίως από τον πραγματικό λόγο για τον οποίο μεταφέρονται τα χρήματα και όχι από το γεγονός ότι η συναλλαγή πραγματοποιείται μέσω IRIS

Οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS έχουν μπει για τα καλά στην καθημερινότητα των πολιτών. Πότε, όμως, μια απλή συναλλαγή μπορεί να προκαλέσει το ενδιαφέρον της εφορίας και σε ποιες περιπτώσεις προκύπτει φορολογική υποχρέωση;

Το IRIS έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο εκατομμύρια πολίτες στέλνουν και λαμβάνουν χρήματα. Από το χαρτζιλίκι των παιδιών και τα έξοδα των φοιτητών μέχρι την επιστροφή χρημάτων σε φίλους, οι άμεσες ηλεκτρονικές μεταφορές αποτελούν πλέον καθημερινή συνήθεια.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2025 πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 126 εκατομμύρια συναλλαγές μέσω IRIS, συνολικής αξίας 11 δισ. ευρώ.

Ωστόσο, μαζί με την αύξηση των συναλλαγών πληθαίνουν και τα ερωτήματα για τη φορολογική τους αντιμετώπιση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Πέθανε στα 42 της η δασκάλα Μαρία Παναγιώτου – Μία ημέρα μετά τον γάμο της αδελφής της

Μπορεί η εφορία να θεωρήσει εισόδημα τα χρήματα που στέλνει ένας φίλος; Τι συμβαίνει όταν οι γονείς καταθέτουν κάθε μήνα χρήματα στα παιδιά τους; Υπάρχει συγκεκριμένο ποσό που ενεργοποιεί φορολογικό έλεγχο;

Η απάντηση εξαρτάται κυρίως από τον πραγματικό λόγο για τον οποίο μεταφέρονται τα χρήματα και όχι από το γεγονός ότι η συναλλαγή πραγματοποιείται μέσω IRIS.

IRIS: Πότε μια μεταφορά χρημάτων μπορεί να απασχολήσει την εφορία

Η χρήση του IRIS δεν μετατρέπει αυτομάτως μια χρηματική μεταφορά σε φορολογητέο εισόδημα.

Αντίθετα, η φορολογική αντιμετώπιση συνδέεται με την πραγματική φύση της συναλλαγής.

Για παράδειγμα, δύο φίλοι πηγαίνουν για φαγητό και ο ένας πληρώνει ολόκληρο τον λογαριασμό των 70 ευρώ. Στη συνέχεια, ο δεύτερος του στέλνει 35 ευρώ μέσω IRIS, προκειμένου να καλύψει το μερίδιό του.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα 35 ευρώ δεν αποτελούν εισόδημα, καθώς πρόκειται για επιστροφή χρημάτων που αντιστοιχούν σε κοινή δαπάνη.

Το ίδιο μπορεί να ισχύει για χρήματα που μεταφέρονται μεταξύ φίλων για κοινές αγορές, λογαριασμούς ή άλλες πραγματικές υποχρεώσεις.

Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια: Η αιτιολογία της μεταφοράς πρέπει να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Έτσι, περιγραφές όπως «συμμετοχή σε κοινά έξοδα» ή «επιστροφή χρημάτων για φαγητό» μπορούν να βοηθήσουν στην τεκμηρίωση της συναλλαγής.

Από την άλλη πλευρά, εάν κάποιος εισπράττει συστηματικά χρήματα για υπηρεσίες που παρέχει ή προϊόντα που πουλά, οι συγκεκριμένες εισπράξεις ενδέχεται να αποτελούν έσοδα από επαγγελματική δραστηριότητα.

IRIS και χαρτζιλίκι: Τι ισχύει για παιδιά και φοιτητές

Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα αφορά τα χρήματα που στέλνουν οι γονείς στα παιδιά τους.

Χιλιάδες οικογένειες χρησιμοποιούν το IRIS για να καλύπτουν καθημερινές ανάγκες, όπως ενοίκια, τρόφιμα, λογαριασμούς και έξοδα σπουδών.

Τι συμβαίνει, λοιπόν, όταν ένας γονέας στέλνει κάθε μήνα 300, 500 ή ακόμη και 800 ευρώ στο παιδί του που σπουδάζει σε άλλη πόλη;

Η τακτική μεταφορά χρημάτων δεν σημαίνει από μόνη της ότι το παιδί αποκτά φορολογητέο εισόδημα.

Η εφορία εξετάζει την πραγματική αιτία της χρηματικής ενίσχυσης και το κατά πόσο αυτή συνδέεται με την κάλυψη αναγκών διαβίωσης ή αποτελεί χρηματική δωρεά ή γονική παροχή.

Επομένως, η συχνότητα των μεταφορών δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί μια συναλλαγή φορολογητέα.

Παράλληλα, όταν πρόκειται για χρηματική γονική παροχή, εφαρμόζονται ειδικοί φορολογικοί κανόνες.

Γονικές παροχές: Πότε ισχύει το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ

Ιδιαίτερη σημασία έχει το αφορολόγητο όριο που προβλέπεται για δωρεές και γονικές παροχές προς συγγενείς της Α΄ κατηγορίας, στην οποία περιλαμβάνονται τα παιδιά.

Συγκεκριμένα, το αφορολόγητο μπορεί να φτάσει τις 800.000 ευρώ, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Για τις χρηματικές παροχές, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν ο τρόπος μεταφοράς των χρημάτων, η συγγενική σχέση και η τήρηση της προβλεπόμενης διαδικασίας.

Αυτό σημαίνει ότι το συγκεκριμένο όριο δεν λειτουργεί ως γενική απαλλαγή για οποιαδήποτε μεταφορά πραγματοποιείται μεταξύ γονέα και παιδιού.

Επιπλέον, όπου απαιτείται δήλωση γονικής παροχής, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να ακολουθούν τη νόμιμη διαδικασία.

Συνεπώς, πριν από μια σημαντική χρηματική μεταφορά, οι γονείς χρειάζεται να γνωρίζουν εάν προκύπτει υποχρέωση δήλωσης και ποια δικαιολογητικά πρέπει να διατηρήσουν.

IRIS μεταξύ συγγενών: Πού χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή

Διαφορετική είναι η εικόνα όταν τα χρήματα μεταφέρονται μεταξύ αδελφών ή άλλων συγγενών.

Η συγγένεια δεν εξασφαλίζει αυτομάτως φορολογική απαλλαγή.

Για παράδειγμα, εάν ένας αδελφός μεταφέρει σημαντικό χρηματικό ποσό στον άλλο, πρέπει να μπορεί να αποδειχθεί εάν πρόκειται για επιστροφή δανείου, εξόφληση πραγματικής οφειλής ή δωρεά.

Μάλιστα, οι χρηματικές δωρεές μεταξύ αδελφών υπάγονται σε διαφορετικό φορολογικό καθεστώς από τις γονικές παροχές προς παιδιά.

Επομένως, η μεταφορά μεγάλων ποσών απαιτεί προσοχή, καθώς μπορεί να δημιουργήσει υποχρεώσεις που δεν ισχύουν για άλλες συγγενικές σχέσεις.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η περίπτωση κατά την οποία τα χρήματα περνούν από περισσότερους τραπεζικούς λογαριασμούς.

Εάν, για παράδειγμα, ένας αδελφός στείλει χρήματα στη μητέρα του και εκείνη τα μεταφέρει στον άλλο αδελφό, η διαδρομή των χρημάτων δεν αρκεί για να αλλάξει τη φορολογική φύση της συναλλαγής.

Η πραγματική προέλευση και ο σκοπός της μεταφοράς εξακολουθούν να έχουν καθοριστική σημασία.

IRIS: Υπάρχει ποσό που ενεργοποιεί αυτόματα έλεγχο από την ΑΑΔΕ;

Πολλοί πολίτες αναρωτιούνται εάν μια μεταφορά 1.000 ή 3.000 ευρώ μέσω IRIS μπορεί να προκαλέσει αυτόματα έλεγχο από την εφορία.

Δεν υπάρχει ένα ενιαίο όριο αυτού του είδους, πάνω από το οποίο κάθε συναλλαγή θεωρείται αυτομάτως ύποπτη ή φορολογητέα.

Αντίθετα, κατά την αξιολόγηση μιας συναλλαγής μπορούν να συνεκτιμηθούν διαφορετικά στοιχεία, όπως:

• Η προέλευση των χρημάτων
• Η συχνότητα των μεταφορών
• Η σχέση μεταξύ αποστολέα και παραλήπτη
• Ο πραγματικός σκοπός της πληρωμής
• Η ύπαρξη αποδεικτικών στοιχείων
• Η πιθανή σύνδεση με επαγγελματική δραστηριότητα

Έτσι, μια περιστασιακή μεταφορά 50 ευρώ για κοινά έξοδα δεν έχει την ίδια φορολογική σημασία με επαναλαμβανόμενες εισπράξεις για παροχή υπηρεσιών.

Αντίστοιχα, μια σημαντική χρηματική δωρεά μπορεί να απαιτεί διαφορετική φορολογική αντιμετώπιση, ακόμη και όταν πραγματοποιείται μεταξύ στενών συγγενών.

Τι να γράφετε στην αιτιολογία όταν στέλνετε χρήματα μέσω IRIS

Η σωστή περιγραφή μιας μεταφοράς μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη εάν χρειαστεί να εξηγηθεί η συναλλαγή.

Για παράδειγμα, ανάλογα με τον πραγματικό σκοπό της πληρωμής, μπορούν να χρησιμοποιηθούν αιτιολογίες όπως:

• «Επιστροφή χρημάτων για κοινά έξοδα»
• «Συμμετοχή σε λογαριασμό»
• «Επιστροφή χρημάτων για αγορά»
• «Έξοδα διαβίωσης φοιτητή»

Ωστόσο, η αιτιολογία δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι μια συναλλαγή απαλλάσσεται από φορολογικές υποχρεώσεις.

Εφόσον απαιτούνται δικαιολογητικά ή δήλωση δωρεάς ή γονικής παροχής, η απλή περιγραφή της μεταφοράς δεν υποκαθιστά τις νόμιμες διαδικασίες.

Τι πρέπει να προσέχουν όσοι χρησιμοποιούν IRIS

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS δεν φορολογούνται όλες με τον ίδιο τρόπο.

Η επιστροφή κοινών εξόδων, η οικονομική ενίσχυση ενός παιδιού, η χρηματική δωρεά και η αμοιβή για επαγγελματική υπηρεσία αποτελούν διαφορετικές περιπτώσεις.

Γι’ αυτό, όσοι χρησιμοποιούν συχνά το IRIS καλό είναι να διατηρούν τα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία, να καταγράφουν με ακρίβεια τον σκοπό κάθε μεταφοράς και να εξετάζουν τις σχετικές φορολογικές υποχρεώσεις όταν πρόκειται για σημαντικά ποσά.

Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο πόσα χρήματα μεταφέρονται, αλλά κυρίως γιατί μεταφέρονται και εάν μπορεί να τεκμηριωθεί η πραγματική αιτία της συναλλαγής.