IRIS: Στο «στόχαστρο» της ΑΑΔΕ με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης οι ύποπτες μεταφορές

Τι ισχύει για τις καθημερινές συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών, τα όρια με επιχειρήσεις και πότε χτυπάει «συναγερμός» για φοροδιαφυγή

Έντονος προβληματισμός και ανησυχία επικρατεί στους πολίτες σχετικά με τους ελέγχους της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) στις μεταφορές χρημάτων μέσω της υπηρεσίας IRIS. Το τοπίο γύρω από το τι επιτρέπεται, τι ελέγχεται και πότε παραμονεύουν πρόστιμα ξεκαθάρισε ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Φοροτεχνικών, Δημήτρης Χριστοφοράκης, μιλώντας στην εκπομπή «Μεταξύ μας» και τη Μαρίνα Μανωλακάκη.

Συναλλαγές ιδιώτη με ιδιώτη: Πότε υπάρχει κίνδυνος και τι ισχύει για τις «παρέες»

Όπως υπογράμμισε ο κ. Χριστοφοράκης, η χρήση του IRIS μεταξύ ιδιωτών για μικροποσά και περιστασιακές εξυπηρετήσεις π.χ. όταν κάποιος πληρώνει τον λογαριασμό μιας παρέας σε έξοδο και οι υπόλοιποι του μεταφέρουν το μερίδιο τους, είναι απόλυτα ασφαλής και δεν γεννά φορολογικές υποχρεώσεις.

Στις μεταφορές μεταξύ ιδιωτών δεν υπάρχει θεσμοθετημένο ανώτατο όριο συναλλαγών. Ακόμα κι αν η μεταφορά χρημάτων από φίλους γίνεται επαναλαμβανόμενα (π.χ. κάθε Σάββατο), τα ψηφιακά συστήματα της ΑΑΔΕ διασταυρώνουν την προηγούμενη πληρωμή με κάρτα από τον λήπτη, αναγνωρίζουν την αλληλουχία και δεν ζητούν δικαιολογητικά. Ωστόσο, αν κάποιος πληρώσει την παρέα με μετρητά και λάβει τα χρήματα μέσω IRIS, η απόδειξη είναι πιο δύσκολη, όμως για μικρά ποσά δεν πρόκειται να κληθεί κανείς για αιτιολογήσεις.

Στο μεταξύ, σε ότι αφορά την συμπλήρωση του πεδίου αιτιολογίας, λειτουργεί βοηθητικά σε περίπτωση ενδεχόμενου ελέγχου, χωρίς να είναι υποχρεωτική.

Η περίπτωση της «δωρεάς» των 700 ευρώ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Από τον Ψηλορείτη στο Καστέλι: Το νέο αεροδρόμιο Ηρακλείου φαίνεται από τον Σκίνακα

Αναφερόμενος στο περιστατικό που προκάλεσε αναστάτωση στους πολίτες, όπου καταβλήθηκε φόρος για μεταφορά 700 ευρώ από παππού σε εγγόνι, ο κ. Χριστοφοράκης εξήγησε ότι εκεί υπήρξε οικειοθελής δήλωση δωρεάς από τους ίδιους τους φορολογούμενους. Αν τα 700 ευρώ αφορούσαν τμηματική/μηνιαία καταβολή, θα έπρεπε απλώς να αιτιολογηθούν.

Πότε χτυπάει «καμπανάκι» για απόκρυψη εισοδημάτων

Το πρόβλημα και οι έλεγχοι εστιάζουν στις περιοδικές και επαναλαμβανόμενες καταβολές παρόμοιων ποσών μεταξύ ιδιωτών, οι οποίες συγκαλύπτουν:

• Εμπορική ή επιχειρηματική δραστηριότητα χωρίς έναρξη
• Υποκρυπτόμενη/ανασφάλιστη εργασία (κρυφά μεροκάματα)
• Μισθώματα/ενοίκια που δεν δηλώνονται

Η καταβολή ενοικίου μέσω IRIS επιτρέπεται κανονικά, αρκεί ο ιδιοκτήτης να δηλώνει το αντίστοιχο εισόδημα στη φορολογική του δήλωση.

Συναλλαγές Ιδιώτη με Επιχείρηση & Επιχειρήσεων μεταξύ τους

Στις επαγγελματικές συναλλαγές ισχύει αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο ορίζεται από τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας:

• Ιδιώτης προς Επιχείρηση: Το ανώτατο ημερήσιο όριο μεταφορών μέσω IRIS ανέρχεται στα 1.000 ευρώ. Παράλληλα, για συναλλαγές άνω των 500 ευρώ, η εξόφληση μέσω τραπεζικού μέσου (όπως το IRIS) είναι υποχρεωτική και πρέπει οπωσδήποτε να εκδίδεται το αντίστοιχο παραστατικό (απόδειξη/τιμολόγιο).
• Επιχείρηση προς Επιχείρηση: Το ημερήσιο όριο μεταφορών διαμορφώνεται στις 5.000 ευρώ.

Σάρωση με ΑΙ και Risk Analysis από την ΑΑΔΕ

Ο κ. Χριστοφοράκης αποκάλυψε ότι οι έλεγχοι δεν γίνονται πλέον με φυσική παρουσία εφοριακών, αλλά μέσω σύγχρονων ψηφιακών συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) και αλγορίθμων Risk Analysis (ανάλυσης κινδύνου).

Οι τράπεζες αποστέλλουν διαρκώς στοιχεία στην ΑΑΔΕ, η οποία εντοπίζει αυτόματα:

• Φυσικά πρόσωπα χωρίς επιχειρηματική δραστηριότητα που μαζεύουν δεκάδες μικροποσά (15, 20, 30 ευρώ), τα οποία αθροιζόμενα σχηματίζουν μεγάλους τζίρους.
• Επιχειρήσεις που εμφανίζουν εμβάσματα στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς μεγαλύτερα από τον δηλωθέντα τζίρο τους.

Όπως σημείωσε, ήδη στην Κρήτη και το Ηράκλειο έχουν αποσταλεί πολλοί «λογαριασμοί» με φόρους, πρόστιμα και προσαυξήσεις σε πολίτες που χρησιμοποιούσαν το IRIS ή τραπεζικές μεταφορές, ακόμα και σε τράπεζες του εξωτερικού, για να εισπράττουν μαύρα εισοδήματα.

«Όποιος δεν παρανομεί, δεν έχει κανένα λόγο να φοβάται»

Κλείνοντας, ο κ. Χριστοφοράκης είπε πως  «Όποιος δεν παρανομεί, δεν έχει κανένα λόγο να φοβάται. Όσοι όμως καταστρατηγούν το IRIS για φοροδιαφυγή, πρέπει να γνωρίζουν ότι η ΑΑΔΕ θα τους εντοπίσει πολύ σύντομα», θέλοντας να τονίσει για ακόμη μία φορά ότι οι πολίτες δεν έχουν κανένα λόγο να φοβούνται για πρόστιμα εξαιτίας του IRIS εφόσον δεν πραγματοποιούν «παράνομες» συναλλαγές.