Ισραήλ: Ο Νετανιάχου κέρδισε, αλλά δεν εξασφάλισε την εξουσία – Οι μετεκλογικές συμμαχίες, τα σενάρια & η επόμενη μέρα στη Μέση Ανατολή

Ο Θεόδωρος Τσίκας αναλύει στο CretaOne 102,3 το πολιτικό αδιέξοδο στο Ισραήλ, τα σενάρια σχηματισμού κυβέρνησης, τον ρόλο των αραβικών κομμάτων και τις πιθανές επιπτώσεις στις σχέσεις Ισραήλ – Τουρκίας, στην Ελλάδα και στη Μέση Ανατολή

Η εκλογική νίκη του Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν του εξασφαλίζει τη δυνατότητα να κυβερνήσει το Ισραήλ, ενώ το ενδεχόμενο νέων εκλογών παραμένει ανοιχτό. Ο συνασπισμός του εμφανίζεται αποδυναμωμένος σε σχέση με την προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο, χωρίς να συγκεντρώνει τις έδρες που απαιτούνται για αυτοδυναμία. Την ίδια ώρα, ο ρόλος των αραβικών κομμάτων, οι εσωτερικές πολιτικές αντιπαραθέσεις και η πορεία των πολεμικών μετώπων καθιστούν την επόμενη μέρα ιδιαίτερα σύνθετη.

«Όταν είσαι στις 60 τόσες έδρες και είσαι τώρα στις 50 τόσες, προφανώς έχεις μια πολύ σοβαρή μείωση», επισημαίνει ο πολιτικός επιστήμονας Θεόδωρος Τσίκας, μιλώντας στο CretaOne 102,3. Όπως εξηγεί, ο συνασπισμός του Νετανιάχου προηγείται με μικρή διαφορά από τον συνασπισμό της αντιπολίτευσης, ωστόσο η αδυναμία συγκέντρωσης των απαιτούμενων εδρών δημιουργεί σοβαρές δυσκολίες στον σχηματισμό κυβέρνησης.

Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τον κ. Τσίκα, δεν συνιστά καθαρή πολιτική επικράτηση για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, καθώς η σημαντική μείωση της κοινοβουλευτικής του δύναμης αποτυπώνει την αποδοκιμασία ενός μέρους της κοινωνίας.

Ο ρόλος των αραβικών κομμάτων και το δύσκολο παζλ της κυβέρνησης

Το βασικό πρόβλημα για τον Νετανιάχου είναι ότι δεν διαθέτει εύκολους κοινοβουλευτικούς συμμάχους. Ο συνασπισμός της αντιπολίτευσης συγκροτήθηκε με κοινό στόχο την απομάκρυνσή του από την εξουσία, ενώ τα δύο αραβικά κόμματα που εξασφάλισαν σημαντικό αριθμό εδρών δύσκολα θα μπορούσαν να συνεργαστούν με τον σημερινό πρωθυπουργό. «Είναι ασύμβατα με τη συνεργασία ή τη στήριξη του Νετανιάχου», σημειώνει ο κ. Τσίκας, προσθέτοντας ότι είναι πιθανότερο να στηρίξουν τον συνασπισμό της αντιπολίτευσης, χωρίς όμως να θεωρείται εύκολη μια τέτοια εξέλιξη.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Γιώργος Θεοφάνους για Άννα Βίσση: Ακούγονται πολλά για το αν θα της γράψω τραγούδια, δεν έχει σημασία

Ένα από τα πιθανά σενάρια είναι ο Νετανιάχου να λάβει πρώτος την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, αλλά να μην καταφέρει να εξασφαλίσει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική στήριξη. Στη συνέχεια, η εντολή θα μπορούσε να περάσει στον επικεφαλής του κεντρώου συνασπισμού της αντιπολίτευσης, Άιζενκοτ, ο οποίος θα αναζητούσε στήριξη και από τα αραβικά κόμματα. Ωστόσο, η διαδικασία δεν αναμένεται να ολοκληρωθεί γρήγορα. Όπως εκτιμά ο κ. Τσίκας στο CretaOne 102,3, η περίοδος μέχρι τον σχηματισμό κυβέρνησης μπορεί να φτάσει ακόμη και τους δύο μήνες.

Στο μεταξύ, ο Νετανιάχου θα εξακολουθήσει να ασκεί τα καθήκοντα του πρωθυπουργού. Ο κ. Τσίκας υπογραμμίζει ότι στο Ισραήλ ένας υπηρεσιακός πρωθυπουργός δεν έχει τους ίδιους περιορισμούς που ισχύουν στην Ελλάδα, αλλά διατηρεί πλήρεις αρμοδιότητες, ακόμη και σε ζητήματα πολέμου. «Είσαι κανονικός υπηρεσιακός πρωθυπουργός, ακόμα και να κάνεις πόλεμο», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Οι θεσμοί, η επίθεση της Χαμάς και η δυσαρέσκεια για τον Νετανιάχου

Ερμηνεύοντας τους λόγους για τους οποίους ο Νετανιάχου δεν κατάφερε να εξασφαλίσει ισχυρότερη κοινοβουλευτική θέση, ο κ.  Τσίκας αναφέρεται στις εσωτερικές αντιδράσεις που είχαν προηγηθεί της επίθεσης της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου.

Όπως υπενθυμίζει, πριν από την επίθεση είχαν πραγματοποιηθεί μαζικές διαδηλώσεις στο Ισραήλ, με αφορμή τις προσπάθειες της κυβέρνησης να περιορίσει τις εξουσίες του Ανώτατου Δικαστηρίου. Το δικαστήριο είχε απορρίψει κυβερνητικές ενέργειες, ενώ ο Νετανιάχου αντιμετώπιζε και ποινικές υποθέσεις διαφθοράς. «Υπάρχει ένα μεγάλο θέμα υπονόμευσης των δημοκρατικών θεσμών στο Ισραήλ από την κυβέρνηση Νετανιάχου», τονίζει, σημειώνοντας ότι η πολεμική σύγκρουση στη Γάζα έφερε προσωρινά σε δεύτερο πλάνο αυτές τις αντιδράσεις, χωρίς να εξαφανίσει την πολιτική δυσαρέσκεια.

Παράλληλα, στον πρωθυπουργό καταλογίζεται ότι, παρά τη συνεχή επίκληση της ασφάλειας του Ισραήλ, δεν κατάφερε να προβλέψει και να αποτρέψει την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, η οποία, όπως επισημαίνει ο κ. Τσίκας, ήταν η χειρότερη που έχει υποστεί η χώρα από την ίδρυσή της το 1948.

Τι μπορεί να αλλάξει με μια κυβέρνηση της αντιπολίτευσης

Εφόσον ο Άιζενκοτ καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση με τη στήριξη αραβικών κομμάτων, ο κ. Τσίκας εκτιμά ότι θα μπορούσαν να υπάρξουν αλλαγές κυρίως στο εσωτερικό του Ισραήλ.

Ένα από τα βασικά ζητήματα αφορά τη στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων Εβραίων. Η εξαίρεσή τους από τη στράτευση προκαλεί έντονες αντιδράσεις, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία το Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπο με πολλαπλά πολεμικά μέτωπα. Ο ίδιος σημειώνει ότι η ακροδεξιά συμμαχία του Νετανιάχου είχε θέσει ως όρο τη διατήρηση αυτής της εξαίρεσης, προκειμένου να εξασφαλίσει τη στήριξή της. Η αντιπολίτευση, αντίθετα, έχει δεσμευτεί να προχωρήσει σε αλλαγές.

Διαφορετική προσέγγιση θα μπορούσε να υπάρξει και στη Δυτική Όχθη. Σύμφωνα με τον κ. Τσίκα, ο Άιζενκοτ έχει δηλώσει ότι θα αντιμετωπίσει τους ακροδεξιούς Εβραίους εποίκους που επιτίθενται σε Παλαιστινίους και δεν θα ενθαρρύνει νέους εποικισμούς που είναι παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου.

Επιπλέον, θα μπορούσε να ακολουθήσει ηπιότερη πολιτική απέναντι στην Παλαιστινιακή Αρχή, η οποία αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες, καθώς η κυβέρνηση Νετανιάχου έχει παρακρατήσει οικονομικούς πόρους που προορίζονται για αυτήν. Η ενίσχυση της Παλαιστινιακής Αρχής θα μπορούσε να περιορίσει τον κίνδυνο κατάρρευσής της.

Σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής, μια κυβέρνηση με επικεφαλής τον Άιζενκοτ θα μπορούσε να επιδιώξει την αποκλιμάκωση της έντασης με αραβικά κράτη και τη βελτίωση των σχέσεων που έχουν επιβαρυνθεί από τον πόλεμο στη Γάζα.

Ελλάδα, Ισραήλ και Τουρκία: Γιατί ο κ. Τσίκας προειδοποιεί για τις ισορροπίες

Στη συζήτηση για την επόμενη μέρα στο Ισραήλ, ο κ. Τσίκας θέτει και τη διάσταση των ελληνοϊσραηλινών σχέσεων, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα δεν θα πρέπει να θεωρεί δεδομένη τη μόνιμη αντιπαράθεση Ισραήλ και Τουρκίας.

Όπως υπενθυμίζει, οι δύο χώρες είχαν επί δεκαετίες στενή στρατηγική σχέση, η οποία επιδεινώθηκε μετά το επεισόδιο με το πλοίο «Μαβί Μαρμαρά», που επιχείρησε να σπάσει τον αποκλεισμό της Γάζας. Κατά την εκτίμησή του, η απομάκρυνση του Νετανιάχου, ο οποίος έχει προσωπική αντιπαράθεση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, θα μπορούσε να συμβάλει σε κάποια εξομάλυνση των σχέσεων. «Δεν θεωρώ ότι η Ελλάδα θα ωφεληθεί από μια ανοιχτή σύγκρουση Τουρκίας – Ισραήλ. Μπορεί να τη φέρει και σε πολύ δύσκολη θέση», υπογραμμίζει.

Εκτιμά ότι δεν αναμένονται ουσιαστικές αλλαγές στις ελληνοϊσραηλινές σχέσεις στον ενεργειακό τομέα εξαιτίας του εκλογικού αποτελέσματος. Παράλληλα, αποδίδει μέρος της έντασης μεταξύ Νετανιάχου και Ερντογάν στην προσπάθεια και των δύο ηγετών να ενισχύσουν την πολιτική τους θέση στο εσωτερικό των χωρών τους.

Όπως εξηγεί, ο Νετανιάχου απευθύνεται σε ένα εθνικιστικό ακροατήριο προβάλλοντας την αντιπαράθεση με την Τουρκία, ενώ ο Ερντογάν εμφανίζεται ως εκπρόσωπος του μουσουλμανικού κόσμου, καταγγέλλοντας τις ισραηλινές επιχειρήσεις στη Γάζα.

Νέες εκλογές ή κυβέρνηση εθνικής ενότητας

Το ενδεχόμενο νέων εκλογών παραμένει ανοιχτό, καθώς κανένας από τους δύο βασικούς συνασπισμούς δεν φαίνεται να διαθέτει εύκολη λύση για τον σχηματισμό κυβέρνησης. «Καθόλου απίθανο δεν είναι το σενάριο των δεύτερων εκλογών», αναφέρει ο κ. Τσίκας, διευκρινίζοντας ότι οι οριστικές εξελίξεις μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες.

Ένα ακόμη ενδεχόμενο είναι ο σχηματισμός κυβέρνησης εθνικής ενότητας. Για να προχωρήσει, όμως, θα πρέπει να υπάρξουν διασπάσεις στους δύο βασικούς συνασπισμούς: της εθνικιστικής δεξιάς υπό τον Νετανιάχου και των κεντρώων και αριστερών δυνάμεων υπό τον Άιζενκοτ.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει, σύμφωνα με τον κ. Τσίκα, το γεγονός ότι ο επικεφαλής της αντιπολίτευσης έχει αποκλείσει πλήρως τη μετεκλογική συνεργασία με τον Νετανιάχου, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασίας με το κόμμα του, το Λικούντ. Η στάση αυτή αποτυπώνει την πολυπλοκότητα των διαπραγματεύσεων που ενδέχεται να ακολουθήσουν.

Το Ιράν και τα πολεμικά μέτωπα: Η διαφορά ανάμεσα στον Άιζενκοτ και τον Νετανιάχου

Σε ό,τι αφορά το Ιράν, ο κ. Τσίκας ξεκαθαρίζει ότι δεν αναμένονται ουσιαστικές διαφορές μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων του Ισραήλ ως προς την αντιμετώπισή του, καθώς όλες θεωρούν τη χώρα υπαρξιακή απειλή για το ισραηλινό κράτος.

Ωστόσο, εκτιμά ότι θα μπορούσε να υπάρξει διαφορετικός χειρισμός, με μεγαλύτερη έμφαση στη διπλωματία και στις διαπραγματεύσεις. «Κάποια στιγμή θα γίνει πόλεμος, μπορεί να καταστραφούν κάποιοι στόχοι στο Ιράν, αλλά πάλι με μια πολιτική διαπραγμάτευση, άμεση ή έμμεση, θα λήξει το θέμα», σημειώνει, αναφερόμενος στην προοπτική συμφωνίας για τα πυρηνικά και στις εξελίξεις στη Γάζα και στον νότιο Λίβανο.

Κατά την εκτίμησή του, η διαφορά ανάμεσα στον Άιζενκοτ και τον Νετανιάχου βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται την επίτευξη των στρατηγικών στόχων του Ισραήλ.

Ο Νετανιάχου επέλεξε τη στρατιωτική σύγκρουση σε πολλαπλά μέτωπα, χωρίς όμως, όπως επισημαίνει ο κ. Τσίκας, να πετύχει τους στόχους που είχε θέσει. «Μπορεί να έχει υπεροπλία στρατιωτική, να έχει υποχωρήσει στρατιωτικά πολλούς αντιπάλους του Ισραήλ, αλλά στο τέλος το στρατηγικό αποτέλεσμα, αυτό που θέλαμε, δεν έχει έρθει», αναφέρει, συνοψίζοντας την κριτική που του ασκεί η αντιπολίτευση.

Δείτε το σχετικό απόσπασμα: