Κακάο: Πώς προέκυψε η κρίση στις πωλήσεις σε Ακτή Ελεφαντοστού και Γκάνα

Οι δύο χώρες που παράγουν περίπου το μισό παγκόσμιο κακάο, η Ακτή Ελεφαντοστού και η Γκάνα, έχουν δυσκολευτεί φέτος να πουλήσουν κόκκους και να πληρώσουν τους αγρότες. Οι λόγοι είναι η άφθονη παγκόσμια παραγωγή, οι χαμηλότερες τιμές κακάο και η πτώση της ζήτησης από τους κατασκευαστές σοκολάτας.

Πώς φτάσαμε όμως έως εδώ; Όπως αναφέρει το Reuters, το κακάο δεν διαπραγματεύεται ελεύθερα στην Ακτή Ελεφαντοστού και την Γκάνα.

Οι κρατικοί φορείς πωλούν περίπου το 80% της παραγωγής τους έναν χρόνο πριν στους διεθνείς εμπόρους και, με βάση αυτές τις συμφωνίες, καθορίζουν μια σταθερή τιμή για τους αγρότες στην αρχή της σεζόν τον Οκτώβριο.

Οι αγρότες πωλούν τους κόκκους στους τοπικούς συλλέκτες στην καθορισμένη τιμή, οι οποίοι στη συνέχεια πωλούν σε αδειοδοτημένους αγοραστές. Οι τελευταίοι είτε πωλούν απευθείας στους παγκόσμιους εμπόρους είτε σε τοπικούς εμπόρους που μεταπωλούν διεθνώς.

Οι τιμές στο κακάο

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Δυο φίλοι, μια ζωή γεμάτη κορυφές

Η σταθερή τιμή παραγωγού που ορίζεται τον Οκτώβριο καλύπτει συνήθως την κύρια καλλιέργεια από τον Οκτώβριο έως τον Μάρτιο, καθώς οι ρυθμιστικές αρχές κακάο των χωρών τείνουν να προσαρμόζουν την τιμή παραγωγού για τη μεσαία καλλιέργεια από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο – η οποία θεωρείται χαμηλότερης ποιότητας.

Τον Οκτώβριο, η Ακτή Ελεφαντοστού καθόρισε την τιμή για την κύρια παραγωγή σε περίπου 5.000 δολάρια ανά μετρικό τόνο, ενώ η Γκάνα την καθόρισε περίπου στα 5.300 δολάρια ανά τόνο.

Ωστόσο, οι διεθνείς τιμές του κακάο έχουν βυθιστεί σε περίπου 3.100 δολάρια τον τόνο, έχοντας χάσει περίπου το ήμισυ της αξίας τους μέσα στη χρονιά.

Αυτό σημαίνει ότι οι έμποροι θα αντιμετώπιζαν μεγάλες ζημίες αν αγόραζαν από αυτές τις υψηλότερες εγχώριες τιμές και μετά τις πούλαγαν στη διεθνή αγορά, με αποτέλεσμα να σταματήσουν τις αγορές.

Καταστάσεις ανάλογες έχουν οδηγήσει σε απλήρωτους αγρότες και αδιάθετα αποθέματα κακάο, ιδίως στην Ακτή Ελεφαντοστού.

Τι έχουν κάνει μέχρι τώρα οι δύο χώρες

Για να αντιμετωπίσει την κρίση και να δώσει ρευστότητα στους αγρότες η Ακτή Ελεφαντοστού ξεκίνησε πρόγραμμα για να αγοράσει 100.000 τόνους αδιάθετου κακάο από αγρότες με κόστος περίπου μισό δισεκατομμύριο δολάρια.

Η Γκάνα στις 12 Φεβρουαρίου μείωσε τη σταθερή τιμή για τους αγρότες κατά σχεδόν ένα τρίτο στα 3.580 δολάρια τον τόνο, αφού εκτίμησε ότι είχε περίπου 50.000 τόνους αδιάθετων αποθεμάτων.

Η Ακτή Ελεφαντοστού σχεδιάζει επίσης από 1η Μαρτίου να μειώσει την τιμή για τους αγρότες κατά περίπου ένα τρίτο, ελπίζοντας ότι αυτό θα ενθαρρύνει τις πωλήσεις σε διεθνείς εμπόρους.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα υπάρχει νέα τιμή για τους αγρότες έως το τέλος Φεβρουαρίου, έναν μήνα νωρίτερα από το συνηθισμένο.

Γιατί κατέρρευσαν οι διεθνείς τιμές του κακάο

Οι παγκόσμιες τιμές είχαν σχεδόν τριπλασιαστεί το 2024, αλλά έκτοτε έχουν χάσει περίπου 75% της αξίας τους.

Η πτώση αυτή προήλθε εν μέρει επειδή η ζήτηση μειώθηκε καθώς οι υψηλές τιμές ανάγκασαν τις εταιρείες σοκολάτας να μικρύνουν τα μεγέθη αλλά και να χρησιμοποιούν περισσότερα υποκατάστατα αντί κακάο.

Παράλληλα, ευνοϊκές καιρικές συνθήκες οδήγησαν σε καλύτερες και μεγαλύτερες σοδειές, δημιουργώντας πλεόνασμα περίπου 300.000–400.000 τόνων στην παγκόσμια αγορά.

Μεγάλο μέρος αυτού του πλεονάσματος βρίσκεται στην Ακτή Ελεφαντοστού και τη Γκάνα, που δεν διαθέτουν μεγάλη δυνατότητα αποθήκευσης σε σύγκριση με διεθνείς εμπόρους.

Πόσο σημαντικό είναι το κακάο για τις οικονομίες

Το κακάο αντιπροσωπεύει περίπου 40% των εξαγωγών της Ακτής Ελεφαντοστού και 15% αυτών της Γκάνας – καθιστώντας το έναν από τους βασικότερους παράγοντες εισοδήματος ξένου συναλλάγματος και διαβίωσης για περίπου 2 εκατομμύρια αγρότες και τις οικογένειές τους.

Σε αντίθεση με την Ακτή Ελεφαντοστού, η Γκάνα αγωνίζεται επίσης να ανακάμψει από τη βαθύτερη οικονομική κρίση της εδώ και μια γενιά, αφότου κήρυξε πτώχευση και στη συνέχεια αναδιάρθρωσε μεγάλο μέρος του εξωτερικού χρέους της ύψους 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

ot.gr