Κατερίνα Σπυριδάκη: «Η εκπαίδευση οφείλει να είναι χώρος ασφάλειας, αξιοπρέπειας και συμπερίληψης για κάθε παιδί — χωρίς εξαιρέσεις»

Η συχνότητα της Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) έχει φτάσει το 1 στα 31 παιδιά

Με νέα κοινοβουλευτική παρέμβαση επανέρχεται στο κρίσιμο ζήτημα της υποστήριξης παιδιών με βαρύ αυτισμό στα σχολικά περιβάλλοντα η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη, καταθέτοντας Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς τα συναρμόδια Υπουργεία Παιδείας, Υγείας και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Την κοινοβουλευτική αυτή πρωτοβουλία συνυπογράφουν οι Βουλευτές Πέτρος Παππάς, Μιχάλης Κατρίνης, Ράνια Θρασκιά και Κατερίνα Καζάνη.

Η νέα αυτή Ερώτηση αποτελεί συνέχεια των κοινοβουλευτικών παρεμβάσεων και διεκδικήσεων της Βουλευτή για την ουσιαστική προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών με αναπηρία, την ενίσχυση της ειδικής εκπαίδευσης και τη διασφάλιση ασφαλών και υποστηρικτικών σχολικών περιβαλλόντων για όλους τους μαθητές.

Όπως επισημαίνεται στην Ερώτηση, η Πολιτεία καλείται να αντιμετωπίσει ένα ζήτημα μείζονος κοινωνικής και θεσμικής σημασίας: την απουσία ενός ολοκληρωμένου εθνικού πλαισίου διαχείρισης κρίσεων για παιδιά με βαρύ αυτισμό στα σχολικά περιβάλλοντα. Στο κείμενο της κοινοβουλευτικής παρέμβασης υπογραμμίζεται χαρακτηριστικά ότι: «τίθεται ενώπιον της Πολιτείας ένα ζήτημα μείζονος κοινωνικής και θεσμικής σημασίας: η απουσία ολοκληρωμένου, ενιαίου και πιστοποιημένου εθνικού πλαισίου διαχείρισης κρίσεων σε σχολικά περιβάλλοντα για μαθητές με βαρύ αυτισμό».

Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο επιτακτική εάν ληφθούν υπόψη τα διεθνή δεδομένα για τη Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος. Όπως αναφέρεται στην Ερώτηση: «Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα διεθνή στοιχεία των Centers for Disease Control and Prevention (CDC), η συχνότητα της Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) έχει φτάσει το 1 στα 31 παιδιά».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Το συγκινητικό «αντίο» του Μ. Κεφαλογιάννη στον αδερφό του

Το στοιχείο αυτό αποτυπώνει τη ραγδαία αύξηση των αναγκών υποστήριξης σε διεθνές επίπεδο, τόσο σε επίπεδο υγειονομικής φροντίδας όσο και σε επίπεδο εκπαιδευτικής πολιτικής και κοινωνικής μέριμνας. Ωστόσο, στην Ελλάδα εξακολουθεί να μην υπάρχει ολοκληρωμένο εθνικό σύστημα καταγραφής και επιδημιολογικής παρακολούθησης της Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος.

Όπως τονίζεται στο κείμενο της Ερώτησης: «η χώρα μας δεν διαθέτει ολοκληρωμένο εθνικό σύστημα καταγραφής και παρακολούθησης της ΔΑΦ, γεγονός που καθιστά αδύνατη την ακριβή αποτύπωση της πραγματικής έκτασης του φαινομένου».

Η απουσία αξιόπιστης καταγραφής δεν αποτελεί απλώς ένα στατιστικό κενό. Δημιουργεί ένα ουσιαστικό έλλειμμα στον σχεδιασμό δημόσιων πολιτικών, καθώς δεν επιτρέπει τον τεκμηριωμένο σχεδιασμό υπηρεσιών, τη σωστή κατανομή πόρων ούτε την επαρκή στελέχωση των δομών ειδικής εκπαίδευσης.

Την ίδια στιγμή, η καθημερινότητα στα σχολεία καταδεικνύει την αυξανόμενη παρουσία μαθητών με αυτισμό, ιδίως σε περιπτώσεις παιδιών με βαρύ αυτισμό, όπου ενδέχεται να εμφανίζονται έντονες κρίσεις, περιστατικά αυτοτραυματισμού ή ετεροτραυματισμού και καταστάσεις που απαιτούν εξειδικευμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη παρέμβαση.

Ωστόσο, όπως αναφέρεται ρητά στην Ερώτηση, σήμερα στην Ελλάδα: «Δεν υφίσταται ενιαίο εθνικό πρωτόκολλο διαχείρισης κρίσεων για παιδιά με βαρύ αυτισμό σε σχολικά περιβάλλοντα. Δεν υπάρχει πιστοποιημένο και υποχρεωτικό σύστημα εκπαίδευσης εκπαιδευτικών και μελών του Ειδικού Εκπαιδευτικού και Βοηθητικού Προσωπικού (ΕΕΠ/ΕΒΠ) σε τεχνικές πρόληψης, αποφόρτισης και ασφαλούς παρέμβασης. Δεν διασφαλίζεται σαφές και εξειδικευμένο νομικό πλαίσιο παρέμβασης σε περιπτώσεις σοβαρού αυτοτραυματισμού».

Η απουσία αυτή δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους τόσο για τα ίδια τα παιδιά όσο και για το προσωπικό των σχολικών μονάδων. Στην Ερώτηση επισημαίνεται ότι η σημερινή κατάσταση αφήνει εκπαιδευτικούς και υποστηρικτικό προσωπικό να διαχειρίζονται ιδιαίτερα απαιτητικές καταστάσεις χωρίς θεσμική καθοδήγηση και χωρίς την απαραίτητη εκπαίδευση.

Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά: «Η Πολιτεία δεν μπορεί να αφήνει τις σχολικές μονάδες, τους εκπαιδευτικούς και τις οικογένειες να διαχειρίζονται ένα τόσο σύνθετο και ευαίσθητο ζήτημα χωρίς σαφή κατεύθυνση, εκπαίδευση και νομική θωράκιση».

Στην κοινοβουλευτική παρέμβαση γίνεται επίσης αναφορά σε διεθνώς αναγνωρισμένα μοντέλα διαχείρισης κρίσεων, όπως τα προγράμματα του Crisis Prevention Institute, του Safe Crisis Management και του Team Teach, τα οποία βασίζονται σε επιστημονικά τεκμηριωμένες πρακτικές πρόληψης, αποφόρτισης και μη βίαιης παρέμβασης.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η Ελλάδα έχει κυρώσει τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, η οποία επιβάλλει τη διασφάλιση της σωματικής ακεραιότητας, της προστασίας από κακομεταχείριση και της ίσης πρόσβασης στην εκπαίδευση για τα άτομα με αναπηρία.

Όπως τονίζεται στην Ερώτηση: «Η θεσμική θωράκιση της διαχείρισης κρίσεων για παιδιά με βαρύ αυτισμό δεν αποτελεί περιθωριακό ζήτημα ειδικής αγωγής. Αποτελεί ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ασφάλειας, παιδαγωγικής ευθύνης και κοινωνικής δικαιοσύνης».

Κλείνοντας, η Βουλευτής Λασιθίου δήλωσε: «Η προστασία των παιδιών με βαρύ αυτισμό και η ουσιαστική υποστήριξη των οικογενειών και των εκπαιδευτικών δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύον ζήτημα. Σήμερα, εκπαιδευτικοί, ειδικό προσωπικό και γονείς καλούνται να διαχειριστούν εξαιρετικά δύσκολες καταστάσεις χωρίς σαφές θεσμικό πλαίσιο, χωρίς επαρκή εκπαίδευση και χωρίς την απαραίτητη νομική θωράκιση. Αυτό δεν είναι αποδεκτό σε μια σύγχρονη πολιτεία. Τα παιδιά με αυτισμό έχουν δικαίωμα σε ένα ασφαλές σχολικό περιβάλλον, σε ουσιαστική εκπαιδευτική ένταξη και σε αξιοπρεπή υποστήριξη. Οι εκπαιδευτικοί έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν πώς να διαχειρίζονται κρίσεις με επιστημονικό τρόπο και με την πλήρη κάλυψη της Πολιτείας. Και οι οικογένειες έχουν δικαίωμα να αισθάνονται ότι το κράτος στέκεται δίπλα τους. Η Πολιτεία οφείλει να προχωρήσει άμεσα στη θεσμοθέτηση ενός ενιαίου εθνικού πλαισίου διαχείρισης κρίσεων για παιδιά με βαρύ αυτισμό στα σχολεία. Όχι αποσπασματικά μέτρα, όχι πρόχειρες λύσεις, αλλά ένα ολοκληρωμένο σύστημα βασισμένο σε διεθνή πρότυπα, επιστημονική γνώση και σεβασμό στα δικαιώματα των παιδιών. Η εκπαίδευση οφείλει να είναι χώρος ασφάλειας, αξιοπρέπειας και συμπερίληψης για κάθε παιδί — χωρίς εξαιρέσεις».

Στο τέλος της κοινοβουλευτικής τους παρέμβασης, οι Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ καλούν τα αρμόδια Υπουργεία να απαντήσουν στα παρακάτω κρίσιμα ερωτήματα:

1. Υφίσταται σήμερα θεσμοθετημένο, ενιαίο και πιστοποιημένο πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων για παιδιά με βαρύ αυτισμό στα σχολεία της χώρας; Εάν ναι, σε ποιο κανονιστικό κείμενο αποτυπώνεται και ποια είναι τα βασικά του χαρακτηριστικά;

2. Ποια είναι τα υφιστάμενα πρωτόκολλα που εφαρμόζονται σε περιπτώσεις σοβαρού αυτοτραυματισμού ή ετεροτραυματισμού μαθητών με ΔΑΦ σε σχολικά περιβάλλοντα;

3. Υφίσταται υποχρεωτική, πιστοποιημένη και επαναλαμβανόμενη εκπαίδευση εκπαιδευτικών, μελών ΕΕΠ και ΕΒΠ σε τεχνικές πρόληψης και διαχείρισης κρίσεων; Εάν ναι, ποιο είναι το περιεχόμενό της, η διάρκειά της και ποιοι φορείς την υλοποιούν;

4. Προτίθεται η Πολιτεία να υιοθετήσει εθνικό σύστημα εκπαίδευσης βασισμένο σε διεθνή πρότυπα διαχείρισης κρίσεων, προσαρμοσμένο στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής εκπαιδευτικής πραγματικότητας;

5. Έχει εκπονηθεί οικονομική μελέτη κόστους–οφέλους σχετικά με την πρόληψη κρίσεων μέσω συστηματικής εκπαίδευσης προσωπικού σε σύγκριση με το κόστος διακομιδών, νοσηλειών, φαρμακευτικών παρεμβάσεων και νομικών επιπτώσεων;

6. Ποια μέτρα λαμβάνονται για τη νομική κάλυψη και προστασία των εκπαιδευτικών και των μελών ΕΕΠ/ΕΒΠ που καλούνται να παρέμβουν για την προστασία μαθητών σε κατάσταση κρίσης;

7. Υφίσταται σχεδιασμός για τη δημιουργία εθνικού συστήματος καταγραφής και επιδημιολογικής παρακολούθησης της ΔΑΦ, προκειμένου να διασφαλιστεί ο τεκμηριωμένος σχεδιασμός πολιτικών;

Παρακαλείσθε όπως καταθέσετε στη Βουλή:

1. Αντίγραφα όλων των υφιστάμενων εθνικών πρωτοκόλλων ή εγκυκλίων που