Κοίμηση της Θεοτόκου: Γιατί ο Δεκαπενταύγουστος είναι ημέρα γιορτής και όχι πένθους;

Η λέξη «Κοίμηση» παραπέμπει στην ολοκλήρωση της επίγειας ζωής της Παναγίας, κι όμως στις 15 Αυγούστου οι καμπάνες χτυπούν πανηγυρικά και ολόκληρα χωριά γιορτάζουν – Η εξήγηση βρίσκεται στον ίδιο τον πυρήνα της ορθόδοξης παράδοσης

Είναι μια απορία που δημιουργείται σχεδόν αυθόρμητα.

Στις 15 Αυγούστου η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά την Κοίμηση της Θεοτόκου.

Κι όμως η Ελλάδα δεν βυθίζεται στο πένθος.

Το ακριβώς αντίθετο συμβαίνει.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Πένθος στην Κρήτη για τον Γιάννη Βαρδάκη που έφυγε από τη ζωή

Εκκλησίες γεμίζουν πιστούς, εικόνες της Παναγίας λιτανεύονται, οικογένειες συγκεντρώνονται και σε εκατοντάδες χωριά ακολουθούν πανηγύρια με μουσική και χορό.

Ο λόγος βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο η Ορθόδοξη παράδοση αντιλαμβάνεται την Κοίμηση: όχι ως οριστικό τέλος, αλλά ως μετάβαση προς τη ζωή. Η ίδια η εκκλησιαστική υμνολογία τονίζει αυτή τη μετάβαση, ενώ η γιορτή αποτελεί τη σημαντικότερη από τις θεομητορικές εορτές.

Γιατί χρησιμοποιείται η λέξη «Κοίμηση»;

Η επιλογή της λέξης δεν είναι τυχαία.

Στην εκκλησιαστική γλώσσα η «κοίμηση» χρησιμοποιείται για τον θάνατο, όμως η εικόνα του ύπνου υπογραμμίζει ότι αυτός δεν αντιμετωπίζεται ως οριστική εξαφάνιση.

Σύμφωνα με την ορθόδοξη παράδοση, η εορτή περιλαμβάνει την Κοίμηση και την ταφή της Θεοτόκου και συνδέεται στη συνέχεια με τη Μετάστασή της.

Γι’ αυτό και ο χαρακτήρας της ημέρας είναι διαφορετικός από εκείνον που θα περίμενε κάποιος ακούγοντας απλώς τη λέξη «θάνατος».

Η χαρά πίσω από μια Κοίμηση

Η θεολογική εξήγηση βρίσκεται στην πίστη στην αιώνια ζωή.

Η Παναγία δεν θεωρείται ότι «εγκαταλείπει» τον κόσμο. Η γιορτή εκφράζει την πίστη ότι μεταβαίνει από την επίγεια ζωή στην αιώνια.

Αυτό ακριβώς αποτυπώνεται και στον τρόπο με τον οποίο η Εκκλησία γιορτάζει την ημέρα: με ύμνους, λαμπρές ακολουθίες και πανηγυρικό χαρακτήρα.

Επομένως, η λύπη του αποχωρισμού δεν αποτελεί το κεντρικό μήνυμα.

Το κεντρικό μήνυμα είναι η ελπίδα της ζωής μετά τον θάνατο.

Γιατί λέγεται «Πάσχα του καλοκαιριού»;

Από αυτή ακριβώς τη θεολογική αντίληψη προκύπτει και ένας από τους γνωστότερους χαρακτηρισμούς του Δεκαπενταύγουστου.

Το «Πάσχα του καλοκαιριού».

Δεν σημαίνει φυσικά ότι η Κοίμηση της Θεοτόκου ταυτίζεται λειτουργικά με την Ανάσταση του Χριστού.

Η έκφραση υπογραμμίζει τη μεγάλη θέση της εορτής στην Ορθόδοξη παράδοση και τον έντονα χαρμόσυνο χαρακτήρα της.

Προηγούνται 14 ημέρες προετοιμασίας

Όπως συμβαίνει με άλλες μεγάλες εορτές, έτσι και ο Δεκαπενταύγουστος δεν εμφανίζεται ξαφνικά στο εκκλησιαστικό ημερολόγιο.

Προηγείται η νηστεία του Δεκαπενταύγουστου, από την 1η έως τη 14η Αυγούστου.

Η νηστεία αυτή διαμορφώθηκε ιστορικά σε διαφορετικές φάσεις και τελικά καθιερώθηκε ως ενιαία περίοδος δεκατεσσάρων ημερών.

Παράλληλα τελούνται οι Παρακλήσεις προς την Παναγία, δημιουργώντας μια περίοδο πνευματικής προετοιμασίας που κορυφώνεται στις 15 Αυγούστου.

Από την εκκλησία στο πανηγύρι

Στην Ελλάδα, η θρησκευτική γιορτή συνδέθηκε εδώ και γενιές με την κοινωνική ζωή των κοινοτήτων.

Μετά τη λειτουργία ακολουθούν σε πολλές περιοχές κοινά τραπέζια και πανηγύρια.

Η μουσική και ο χορός δεν θεωρούνται αντίφαση προς το νόημα της ημέρας.

Αποτελούν προέκταση του πανηγυρικού χαρακτήρα της γιορτής.

Και αυτό εξηγεί γιατί η 15η Αυγούστου μπορεί να ξεκινά με τη Θεία Λειτουργία και να ολοκληρώνεται πολλές ώρες αργότερα με ένα ολόκληρο χωριό να γιορτάζει.

Μια ημέρα που γεμίζει ξανά τα χωριά

Υπάρχει βέβαια και η κοινωνική πλευρά του Δεκαπενταύγουστου.

Η ημερομηνία βρίσκεται στην καρδιά των καλοκαιρινών διακοπών.

Άνθρωποι που ζουν στις πόλεις ή στο εξωτερικό επιστρέφουν στους τόπους καταγωγής τους.

Χωριά που τον χειμώνα έχουν λίγους κατοίκους γεμίζουν ξανά.

Συγγενείς συναντιούνται, οικογένειες κάθονται στο ίδιο τραπέζι και οι πλατείες αποκτούν για λίγες ημέρες την εικόνα που είχαν δεκαετίες πριν.

Γιατί τελικά δεν είναι ημέρα πένθους;

Η απάντηση βρίσκεται ουσιαστικά σε μία λέξη:

Μετάβαση.

Στην Ορθόδοξη πίστη η Κοίμηση της Θεοτόκου δεν αντιμετωπίζεται ως οριστικό τέλος. Γι’ αυτό η εορτή έχει χαρακτήρα ελπίδας και χαράς και όχι απελπισίας.

Και κάπως έτσι εξηγείται μια από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες του ελληνικού Αυγούστου.

Μια ημέρα αφιερωμένη στην Κοίμηση ξεκινά με καμπάνες και προσευχή και συνεχίζεται με οικογένειες, τραπέζια, μουσική και γεμάτες πλατείες.