Κοινωνική σύγκριση: Γιατί συγκρίνουμε συνεχώς τη ζωή μας με των άλλων και πώς επηρεάζεται η αυτοεκτίμησή μας;

Γιατί αισθανόμαστε ότι οι άλλοι είναι πιο επιτυχημένοι, πιο ευτυχισμένοι ή πιο μπροστά στη ζωή τους; Η κοινωνική σύγκριση αποτελεί μια συνηθισμένη ψυχολογική διαδικασία, η οποία μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούμε τον εαυτό μας, τις επιλογές μας και την προσωπική μας αξία

Μια φωτογραφία από πολυτελείς διακοπές, μια επαγγελματική επιτυχία ή μια ανακοίνωση για μια νέα σχέση μπορεί να προκαλέσει διαφορετικά συναισθήματα.

Κάποιος μπορεί να χαρεί με την επιτυχία ενός φίλου του.

Κάποιος άλλος, όμως, μπορεί να αναρωτηθεί γιατί η δική του ζωή δεν εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο.

Αυτή η διαδικασία δεν είναι απαραίτητα ένδειξη ζήλιας ή κακής πρόθεσης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Νέες αποκαλύψεις για τη δηλητηρίαση με ατροπίνη του 41χρονου γιατρού στο Περιστέρι – Οι καταγγελίες μάρτυρα που ήξερε τη γυναίκα

Στην ψυχολογία περιγράφεται ως κοινωνική σύγκριση και αποτελεί έναν από τους τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι αξιολογούν τον εαυτό τους.

Τι είναι η κοινωνική σύγκριση;

Η θεωρία της κοινωνικής σύγκρισης συνδέεται με τον κοινωνικό ψυχολόγο Λέον Φέστινγκερ, ο οποίος τη διατύπωσε το 1954.

Σύμφωνα με τη βασική της ιδέα, οι άνθρωποι έχουν την τάση να αξιολογούν τις ικανότητες και τις απόψεις τους συγκρίνοντάς τες με εκείνες άλλων ανθρώπων.

Η διαδικασία αυτή μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονη όταν δεν υπάρχουν σαφή, αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης.

Για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος μπορεί να συγκρίνει την επαγγελματική του εξέλιξη με εκείνη συναδέλφων του.

Ένας φοιτητής μπορεί να αξιολογεί την πρόοδό του σε σχέση με τους συμφοιτητές του.

Αντίστοιχα, ένας άνθρωπος μπορεί να συγκρίνει την εμφάνιση, τις σχέσεις ή την οικονομική του κατάσταση με εκείνες των άλλων.

Γιατί συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους άλλους;

Η κοινωνική σύγκριση μπορεί να μας βοηθά να κατανοήσουμε πού βρισκόμαστε σε σχέση με ένα συγκεκριμένο περιβάλλον.

Μπορεί επίσης να προσφέρει πληροφορίες για στόχους που θέλουμε να πετύχουμε.

Ωστόσο, η ίδια διαδικασία μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την αυτοεκτίμηση όταν γίνεται υπερβολική ή βασίζεται σε μη ρεαλιστικά πρότυπα.

Το πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα ότι παρατηρούμε τους άλλους.

Είναι ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουμε όσα βλέπουμε.

Τι είναι η ανοδική κοινωνική σύγκριση;

Η ανοδική κοινωνική σύγκριση συμβαίνει όταν συγκρίνουμε τον εαυτό μας με ανθρώπους που θεωρούμε ότι βρίσκονται σε καλύτερη θέση από εμάς σε κάποιον τομέα.

Μπορεί να αφορά την εμφάνιση, το εισόδημα, την επαγγελματική επιτυχία ή την προσωπική ζωή.

Μερικές φορές αυτή η σύγκριση λειτουργεί ως κίνητρο.

Βλέποντας κάποιον να πετυχαίνει έναν στόχο, μπορεί να εμπνευστούμε να προσπαθήσουμε περισσότερο.

Σε άλλες περιπτώσεις, όμως, μπορεί να δημιουργήσει απογοήτευση ή αίσθημα ανεπάρκειας.

Η επίδραση εξαρτάται από το πώς αντιλαμβανόμαστε τη διαφορά ανάμεσα στον εαυτό μας και στο πρόσωπο με το οποίο συγκρινόμαστε.

Τι είναι η καθοδική κοινωνική σύγκριση;

Η καθοδική κοινωνική σύγκριση συμβαίνει όταν συγκρίνουμε την κατάστασή μας με εκείνη ανθρώπων που θεωρούμε ότι αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες.

Μερικές φορές μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση ή να μας βοηθήσει να εκτιμήσουμε περισσότερο όσα έχουμε.

Ωστόσο, δεν αποτελεί απαραίτητα έναν υγιή ή σταθερό τρόπο ενίσχυσης της αυτοεκτίμησης.

Η προσωπική αξία δεν χρειάζεται να βασίζεται στην αντίληψη ότι κάποιος άλλος βρίσκεται σε δυσκολότερη θέση.

Πώς επηρεάζουν τα social media;

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν δημιουργήσει νέες συνθήκες κοινωνικής σύγκρισης.

Μέσα σε λίγα λεπτά, ένας χρήστης μπορεί να δει δεκάδες φωτογραφίες από ταξίδια, επιτυχίες, σχέσεις και προσωπικές στιγμές.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτές οι εικόνες δεν αποτελούν απαραίτητα πλήρη αναπαράσταση της καθημερινότητας.

Οι άνθρωποι συχνά επιλέγουν ποιες στιγμές θα δημοσιεύσουν και ποιες θα κρατήσουν ιδιωτικές.

Έτσι, ένας χρήστης μπορεί να συγκρίνει ολόκληρη τη δική του ζωή με επιλεγμένες στιγμές από τη ζωή κάποιου άλλου.

Έρευνες έχουν εξετάσει τη σχέση ανάμεσα στη χρήση κοινωνικών δικτύων, στις συγκρίσεις και στην εικόνα του εαυτού.

Τα αποτελέσματα δεν είναι ίδια για όλους, ενώ η επίδραση εξαρτάται από τον τρόπο χρήσης και από ατομικούς παράγοντες.

Γιατί αισθανόμαστε ότι μένουμε πίσω;

Η αίσθηση ότι οι άλλοι προχωρούν γρηγορότερα μπορεί να εμφανιστεί σε διαφορετικές φάσεις της ζωής.

Στα 20 ή στα 30, για παράδειγμα, κάποιοι άνθρωποι μπορεί να αισθάνονται πίεση επειδή φίλοι τους έχουν ήδη δημιουργήσει οικογένεια, έχουν αγοράσει σπίτι ή έχουν αποκτήσει επαγγελματική σταθερότητα.

Ωστόσο, οι προσωπικές διαδρομές δεν ακολουθούν όλες το ίδιο χρονοδιάγραμμα.

Οι οικονομικές συνθήκες, οι ευκαιρίες, οι οικογενειακές υποχρεώσεις και οι προσωπικές επιλογές διαφέρουν σημαντικά.

Η σύγκριση χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη αυτές τις διαφορές μπορεί να οδηγήσει σε άδικα συμπεράσματα για τον εαυτό μας.

Πώς συνδέεται με την αυτοεκτίμηση;

Η αυτοεκτίμηση αφορά τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούμε τη συνολική προσωπική μας αξία.

Όταν η αυτοεκτίμηση εξαρτάται υπερβολικά από εξωτερικές συγκρίσεις, μπορεί να παρουσιάζει μεγαλύτερες διακυμάνσεις.

Μια επιτυχία άλλου ανθρώπου μπορεί να εκλαμβάνεται ως προσωπική αποτυχία, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει πραγματικός ανταγωνισμός.

Αυτό μπορεί να ενισχύσει αισθήματα ανασφάλειας ή απογοήτευσης.

Η κοινωνική σύγκριση δεν οδηγεί πάντοτε σε αρνητικά αποτελέσματα, αλλά η συνεχής και επικριτική αξιολόγηση του εαυτού μπορεί να γίνει ψυχολογικά επιβαρυντική.

Πώς μπορούμε να περιορίσουμε τις αρνητικές συγκρίσεις;

Ένα πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίζουμε πότε συγκρίνουμε τον εαυτό μας με κάποιον άλλο.

Είναι χρήσιμο να αναρωτιόμαστε εάν η σύγκριση βασίζεται σε πραγματικά και ολοκληρωμένα δεδομένα.

Μπορούμε επίσης να δίνουμε μεγαλύτερη σημασία στην προσωπική μας πρόοδο.

Αντί να συγκρίνουμε την επαγγελματική μας κατάσταση με εκείνη ενός φίλου, μπορούμε να εξετάζουμε τι έχουμε μάθει και πώς έχουμε εξελιχθεί σε σχέση με το παρελθόν μας.

Η συνειδητή επιλογή περιεχομένου στα social media και ο περιορισμός λογαριασμών που μας προκαλούν συστηματικά δυσφορία μπορούν επίσης να βοηθήσουν.

Πότε χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη;

Εάν οι συνεχείς συγκρίσεις επηρεάζουν έντονα τη διάθεση, την καθημερινότητα ή τις σχέσεις μας, μπορεί να είναι χρήσιμη η συζήτηση με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από επίμονα αισθήματα αναξιότητας, έντονο άγχος ή κοινωνική απομόνωση, αξίζει να αναζητηθεί υποστήριξη.

Η κοινωνική σύγκριση είναι μια φυσιολογική ανθρώπινη διαδικασία. Δεν χρειάζεται, όμως, να αποτελεί το μέτρο της προσωπικής μας αξίας. Η ζωή των άλλων μπορεί να μας εμπνέει, χωρίς να μετατρέπεται σε κριτήριο με το οποίο υποτιμούμε τη δική μας.