Τι δήλωσε στο Cretaone ο καθηγητής Κοινωνιολογίας, Μάνος Σαββάκης

Με αφορμή την πρόσφατη υπόθεση βιασμού στη Μεσαρά, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη τις τελευταίες ημέρες στην Κρήτη, ο καθηγητής και πρόεδρος του τμήματος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, κ. Μάνος Σαββάκης, μίλησε στο Cretaone για το κοινωνικό πλαίσιο της σεξουαλικής κακοποίησης, την «κουλτούρα αποσιώπησης» και τη ριζωμένη αντίληψη της «ατομικής ιδιοκτησίας» που τρέφουν κάθε μορφή βίας.

Με τον όρο σεξουαλική κακοποίηση νοείται κάθε πράξη, η οποία ενάντια στην θέληση και στην συναίνεση των εμπλεκομένων, είτε αφορά ενήλικους είτε ανήλικους, παραβιάζει τα δικαιώματα, την αυτοδιάθεση του σώματος και την ελευθερία αυτών των επιλογών. Δεν χρειάζεται να είναι υποχρεωτικά σωματική, μπορεί να είναι και λεκτική, μπορεί να είναι και κάτ’ εξακολούθηση. Δεν είναι δηλαδή μόνο μια πράξη βιασμού.

βία freepik

«Υπάρχει μια κακώς νοούμενη αίσθηση ατομικής ιδιοκτησίας, η οποία περιλαμβάνει πολύ συχνά τα παιδιά, τη σύντροφο, ακόμη και το ίδιο το σώμα τους. Πάνω σε αυτή τη βάση γεννιέται η βία», δηλώνει χαρακτηριστικά ο κ. Σαββάκης.

Ο ίδιος περιγράφει στο Cretaone έναν από τους πιο βαθιά ριζωμένους μηχανισμούς που συντηρούν τη σεξουαλική και ενδοοικογενειακή κακοποίηση, δηλαδή την αντίληψη ότι ο άνθρωπος και κυρίως η γυναίκα ή το παιδί αποτελεί «ιδιοκτησία».

Σύμφωνα με τον κ. Σαββάκη, «σε αρκετές τοπικές κοινωνίες, και ειδικά σε πιο κλειστά κοινωνικά περιβάλλοντα, εξακολουθεί να επιβιώνει η λογική του «δικό μου είναι, ό,τι θέλω το κάνω». Μια αντίληψη που, όπως λέει, δεν αφορά μόνο την οικονομική ή οικογενειακή εξουσία, αλλά επεκτείνεται στο σώμα και την αυτοδιάθεση των άλλων».

«Γι αυτό και πρέπει αυτή η αντίληψη να σπάει από τις νεότερες γενιές», σημειώνει, «ώστε να μη μπορεί να δίνει τέτοια αποτελέσματα κακοποιήσεων και παραβιάσεων».

Η «κουλτούρα της αποσιώπησης» στην Κρήτη

Αναφορικά με την «κουλτούρα αποσιώπησης», ο κ. Σαββάκης τόνισε πως η «ιδιοκτησιακή» λογική αποτελεί έναν κρίσιμο παράγοντα για την εκδήλωση ή την απόκρυψη της βίας, καθώς η σιωπή δεν είναι απλώς ατομική επιλογή, αλλά συλλογική στάση.

«Οι άνθρωποι συχνά δεν εμπιστεύονται τις αρχές και την πολιτεία διότι ξέρουν ότι αν προβούν σε καταγγελία, μπορεί να μη γίνει τίποτα και να επιστρέψουν στο ίδιο κακοποιητικό περιβάλλον και μάλιστα στιγματισμένοι από την τοπική κοινωνία», αναφέρει.

Η ανοχή, η συγκάλυψη ή ακόμη και η έμμεση επιβράβευση της επιθετικής πατριαρχικής συμπεριφοράς δημιουργούν ένα πλέγμα που προστατεύει τον δράστη και απομονώνει το θύμα. Οπότε, αυτό έχει ως αποτέλεσμα, όπως τονίζει, περιστατικά κακοποίησης να παραμένουν για πολλά χρόνια «πίσω από κλειστές πόρτες», γνωστά βέβαια σε μικρές γειτονιές ή χωριά αλλά ποτέ δημόσια καταγγελμένα.

Συνεχίζει λέγοντας πως η επιστροφή των θυμάτων στο ίδιο κακοποιητικό περιβάλλον οδηγεί συχνά σε αναπαραγωγή του φαινομένου. Παιδιά που μεγαλώνουν μέσα στη βία, κινδυνεύουν να την κατανοήσουν και να την εσωτερικεύσουν ως «κανονικότητα».

«Αυτά τα παιδιά θα βγουν στην κοινωνία ψυχολογικά ακρωτηριασμένα, κατακερματισμένα και με τραύματα που δύσκολα θεραπεύονται χωρίς στήριξη», επισημαίνει.

βιασμός κορίτσι freepik

Επένδυση στη νέα γενιά: Το κλειδί για την αποτροπή της βίας

Καταλήγοντας, τονίζει πως η αλλαγή δεν μπορεί να έρθει μόνο από τους νόμους και τις ποινές, αλλά χρειάζεται να διαλυθούν βαθιά κοινωνικά στερεότυπα.

Η επένδυση στη νέα γενιά αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την πρόληψη της βίας και της κακοποίησης γενικότερα.

Όπως επισημαίνει ο κ. Σαββάκης, «η κοινωνία χρειάζεται να καλλιεργήσει σταδιακά μια κουλτούρα που θα δημιουργεί προϋποθέσεις αποτροπής της βίας, τόσο σε θεσμικό όσο και σε άτυπο επίπεδο».

«Έίναι πάρα πολύ σημαντικό να κατανοήσουν οι νεότερες γενιές γιατί έχει σημασία το να μπορείς να δημιουργήσεις κοινωνικές σχέσεις που βασίζονται σε αμοιβαία αναγνώριση».

«Δεν είναι τα παιδιά ατομική υπόθεση των γονιών. Είναι κοινωνικό ζήτημα», επισημαίνει.

«Όσο η κοινωνία πιστεύει ότι δεν πρέπει να ανακατεύεται, τόσο η σιωπή θα προστατεύει τη βία».