Κρήτη: Η υγρασία του εδάφους υποχωρεί – Έντονη ανησυχία για ξηρασία στο νησί

Στο προσκήνιο η ανάγκη προσαρμογής σε νέα κλιματική πραγματικότητα

Σημάδια υδατικής πίεσης είναι ήδη ορατά στην Κρήτη, καθώς τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν αισθητή υποχώρηση της εδαφικής υγρασίας, ακόμη και στην «καρδιά» του χειμώνα.

Σύμφωνα με την ανάλυση της ομάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, η οποία αποτυπώνει τις συνθήκες ξηρασίας στη χώρα κατά τη 10η Ιανουαρίου 2026, οι υψηλότερες από τις κανονικές θερμοκρασίες των τελευταίων εβδομάδων, σε συνδυασμό με τον περιορισμένο υετό, έχουν οδηγήσει σε εμφανή μείωση της υγρασίας του εδάφους στο νησί.

Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ανησυχία, καθώς αφορά τόσο το επιφανειακό στρώμα του υπεδάφους -που αντανακλά άμεσα τις πρόσφατες καιρικές συνθήκες- όσο και βαθύτερα στρώματα, τα οποία σχετίζονται με τη μακροπρόθεσμη υδατική ισορροπία και τη βιωσιμότητα των γεωργικών καλλιεργειών. Σε μια περίοδο που παραδοσιακά λειτουργεί ως «αποθήκη» νερού για τους επόμενους μήνες, τα σημάδια ήπιας έως και σημαντικής ξηρασίας στην Κρήτη αναδεικνύουν τον αυξανόμενο αντίκτυπο των θερμότερων χειμώνων και επαναφέρουν στο προσκήνιο την ανάγκη προσαρμογής στη νέα κλιματική πραγματικότητα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Τραγωδία με 20χρονο! Έπεσε με τη μηχανή στη θάλασσα από γκρεμό 200 μέτρων!

Ακολουθεί η ανάλυση της ομάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών για τις συνθήκες ξηρασίας στην Ελλάδα κατά την 10η Ιανουαρίου 2026.

Η ανάλυση βασίζεται στην απόκλιση της υγρασίας των στρωμάτων υπεδάφους από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα σε δύο στρώματα:

1. Το επιφανειακό στρώμα 7-28 εκατοστών, όπου η υγρασία εδάφους διαμορφώνεται κυρίως από τις μετεωρολογικές συνθήκες των τελευταίων εβδομάδων.

2. Το βαθύτερο στρώμα 28-100 εκατοστών, το οποίο έχει μεγαλύτερη αδράνεια στις μεταβολές του καιρού και αντικατοπτρίζει τις συνθήκες των τελευταίων μηνών

Με βάση τα δεδομένα υγρασίας εδάφους της υπηρεσίας Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπολογίζουμε τον κανονικοποιημένο δείκτη υγρασίας εδάφους (SSMI) λαμβάνοντας υπόψη τις τωρινές συνθήκες καθώς και αυτές κατά την περίοδο αναφοράς 1991-2020. Στις περιπτώσεις που ο δείκτης αυτός είναι σημαντικά αρνητικός κατατάσσουμε την ξηρασία στα επίπεδα 1 έως 5 ανάλογα με το μέγεθός του, τα οποία υποδηλώνουν ήπια, μέτρια, σημαντική, έντονη και ακραία ξηρασία. Στις περιπτώσεις όπου ο δείκτης SSMI είναι σημαντικά θετικός τότε έχουμε σχετικό πλεόνασμα υγρασίας στο έδαφος.

• Όσον αφορά το πιο επιφανειακό στρώμα (7-28 εκ.), που όπως είπαμε αποκρίνεται πιο άμεσα στις μετεωρολογικές συνθήκες, οι καιρικές συνθήκες (κυρίως υετός και θερμοκρασία) κατά τις τελευταίες εβδομάδες (11/12 έως 10/01) έδωσαν συνδυαστικά την τάση για μεταβολή των συνθηκών υγρασίας εδάφους σε σημαντικό μέρος της χώρας. Συνθήκες ξηρασίας (ήπια έως σημαντική) επικρατούν πλέον σε ανατολική Θεσσαλία, Στερεά Ελλάδα και Πελοπόννησο, όπου τον προηγούμενο μήνα είχαμε πλεόνασμα υγρασίας (εικόνα 1). Παρά τα επεισόδια βροχόπτωσης στο τελευταίο δεκαήμερο του Δεκεμβρίου, οι υψηλές για την εποχή θερμοκρασίες είχαν ως αποτέλεσμα την εμφανή μείωση της υγρασίας εδάφους και στην Κρήτη.

• Μείωση στη σχετική υγρασία εδάφους στις προαναφερθείσες περιοχές είχαμε και στο βαθύτερο υπό εξέταση στρώμα υπεδάφους (28-100 εκ.). Το μεγαλύτερο μέρος της ηπειρωτικής χώρας παραμένει σε συνθήκες πλεονάσματος υγρασίας, ενώ σε συνθήκες ήπιας έως σημαντικής ξηρασίας παραμένει η πλειονότητα των νησιών του Αιγαίου.

Εικόνα 1. Επίπεδα ξηρασίας στην Ελλάδα κατά την 10η Ιανουαρίου 2026 στα στρώματα υπεδάφους 7-28 εκ. (αριστερά) και 28-100 εκ. (δεξιά).

Οι περιοχές που βρίσκονται σε κατάσταση σχετικής ξηρασίας είναι χρωματισμένες σύμφωνα με την 5-βάθμια κλίμακα στο άνω δεξιά άκρο του χάρτη.

Περιοχές όπου η εδαφική υγρασία είναι σημαντικά πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα απεικονίζονται με πράσινο, ενώ περιοχές με εδαφική υγρασία κοντά στην μέση τιμή απεικονίζονται με άσπρο.

Η περιεκτικότητα σε νερό στα στρώματα αυτά του υπεδάφους είναι κρίσιμα για την ανάπτυξη και απόδοση πολλών γεωργικών καλλιεργειών και αντικατοπτρίζει την επίδραση του υετού, την εξατμισοδιαπνοής και της απορροής/διήθησης νερού στο έδαφος σε ένα σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα. Όταν η εδαφική υγρασία σε αυτά είναι αρκετά κάτω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα μιας συγκεκριμένης περιοχής, αυτό συνεπάγεται συνθήκες (σχετικής) ξηρασίας και άρα παρατεταμένο υδατικό στρες για τις καλλιέργειες.

Όπως προαναφέρθηκε, τα επίπεδα ξηρασίας αυτά έχουν σχετική και όχι απόλυτη έννοια. Αντικατοπτρίζουν την κατάσταση του εδάφους σε σχέση με τις μέσες συνθήκες της περιόδου αναφοράς (1991-2020). Για παράδειγμα, αν η εδαφική υγρασία είναι αρκετά χαμηλή για τα δεδομένα μιας περιοχής την συγκεκριμένη περίοδο του έτους, τότε ενδέχεται να έχουμε έως και επίπεδο 5 ξηρασίας (ακραία ξηρασία) χωρίς να είναι τελείως ξερό το έδαφος. Παρομοίως, αν η εδαφική υγρασία είναι ιδιαίτερα χαμηλή σε απόλυτο βαθμό, αλλά σε κανονικά για την εποχή επίπεδα, τότε έχουμε κανονικές συνθήκες ξηρασίας (ο δείκτης SSMI είναι ελαφρώς αρνητικός ή θετικός). Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ελλείψει επιτόπιων παρατηρήσεων οι τιμές εδαφικής υγρασίας αποτελούν εκτίμηση εξειδικευμένου μοντέλου για την επιφάνεια της Γης (ERA5-Land) και κατά τόπους ενδέχεται να υπάρχουν αποκλίσεις από τις πραγματικές συνθήκες.

Πηγή: meteo.gr