Αύριο η μεγάλη γιορτή της Ορθοδοξίας

Η Κυριακή των Βαΐων αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας στην Ορθόδοξη Εκκλησία, καθώς τιμάται η θριαμβευτική είσοδος του Ιησού Χριστού στα Ιεροσόλυμα, όπου Τον υποδέχθηκε ο λαός κρατώντας βάγια που συμβολίζουν τη νίκη και την τιμή.

Γιατί τρώμε ψάρι την Κυριακή των Βαΐων

Η κατανάλωση ψαριού την Κυριακή των Βαΐων συνδέεται με την θρησκευτική παράδοση και τη νηστεία της Σαρακοστής. Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής, οι πιστοί απέχουν από το κρέας, τα γαλακτοκομικά και τα αυγά, ακολουθώντας μια αυστηρή νηστεία που αποσκοπεί στην πνευματική και σωματική προετοιμασία για το Πάσχα.

Ωστόσο, η Κυριακή των Βαΐων αποτελεί μια ιδιαίτερη εξαίρεση, καθώς επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριού, προσφέροντας μια μικρή χαλάρωση στο αυστηρό πλαίσιο της νηστείας. Ο λόγος είναι ότι η είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα θεωρείται μια στιγμή θριάμβου και ελπίδας, και η Εκκλησία δίνει τη δυνατότητα στους πιστούς να γιορτάσουν με ένα πιο «πλούσιο» γεύμα, χωρίς να παραβιάζεται πλήρως η νηστεία.

Ο εορτασμός

Κατά τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού η εορτή της ανάμνησης αυτής τελούνταν μαζί με την ανάσταση του Λαζάρου. Αργότερα η δεύτερη μετατέθηκε κατά μία ημέρα πριν, το λεγόμενο Σάββατο του Λαζάρου.

Σήμερα, η Κυριακή αυτή τόσο στην Ανατολική όσο και στη Δυτική Εκκλησία θεωρείται ως αρχή των Αγίων Παθών. Παρά το χαρμόσυνο χαρακτήρα της, αρχικά η κατάλυση ψαριών, λαδιού και κρασιού την ημέρα αυτή θεωρήθηκαν ασυμβίβαστα προς την ιερότητα της Μεγάλης Εβδομάδας και της ακολουθούμενης νηστείας, προσαρμόζοντας αυτή ανάλογα.

Η παραπάνω ανάμνηση τιμάται ιδιαίτερα με εξέχουσα υμνολογία και μεγαλοπρεπή λειτουργία, στο τέλος της οποίας διανέμονται βάγια που έχουν προηγουμένως ευλογηθεί κατά την ακολουθία του όρθρου.

Στις πρώτες εκκλησίες εορταζόταν η μνήμη αυτή με αναπαράσταση του γεγονότος. Συγκεκριμένα, στους Αγίους Τόπους κατά τον 4ο αιώνα ο επίσκοπος ξεκινώντας με πομπή από το Όρος των Ελαιών εισερχόταν στα Ιεροσόλυμα επί «πώλου όνου» περιστοιχιζόμενος από τον κλήρο, ενώ οι πιστοί προπορεύονταν κρατώντας κλάδους φοινίκων.

Στους δε βυζαντινούς χρόνους τελούνταν ο λεγόμενος «περίπατος του Αυτοκράτορα», όπου η πομπή ξεκινούσε από τα ανάκτορα στην οποία συμμετείχε ο αυτοκράτορας κρατώντας την εικόνα του Χριστού πλαισιωμένος από το ιερατείο, όπου και κατέληγε στην Αγιά Σοφιά. Της αυτοκρατορικής αυτής πομπής ηγούνταν ο λαμπαδάριος ο οποίος έψελνε «Ἐξέλθατε ἔθνη καὶ θεώσασθε σήμερον τὸν βασιλέα τῶν οὐρανῶν…».Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Βαλσαμώνα, στο τέλος της εορτής αυτής ο μεν Αυτοκράτορας διένεμε ιδιόχειρα βάγια και σταυρούς, ο δε Πατριάρχης κεριά για τη Μεγάλη Εβδομάδα.

Το βυζαντινό αυτό έθιμο παρέλαβαν και τηρούσαν με ευλάβεια και οι Τσάροι της Ρωσίας, τους οποίους ακολουθούσε ο κλήρος ξεκινώντας από το Κρεμλίνο και καταλήγοντας στο μητροπολιτικό ναό.

Στην Ελλάδα αντ’ αυτών διατηρείται μόνο η διανομή των βαγιών από τους ιερουργούς των εκκλησιών.

Κατά το Μεσαίωνα στη Δυτική Εκκλησία υπήρξε ένα περίεργο έθιμο όπου μέσα στην εκκλησία περιαγόταν όνος επί του οποίου φερόταν ομοίωμα του Χριστού.