Η Ιωάννα Μαυροκεφαλίδου μιλά για το κλίμα ανησυχίας που επικρατεί μετά τις δηλώσεις Τραμπ, την ψυχολογία των Ινουίτ και το παρασκήνιο ενός λαού που ποτέ δεν επιδίωξε να βρεθεί στο επίκεντρο των παγκόσμιων γεωπολιτικών εντάσεων

Οι πρόσφατες εξελίξεις στο διεθνές πολιτικό σκηνικό έχουν μετατρέψει τη Γροιλανδία από έναν απομακρυσμένο, αρκτικό τόπο σε επίκεντρο σκληρών γεωπολιτικών ανταγωνισμών.

Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει δασμούς σε χώρες που έχουν εκφράσει ανοιχτά τη στήριξή τους προς τη Γροιλανδία, κλιμάκωσε περαιτέρω την ένταση στις διατλαντικές σχέσεις και οδήγησε την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια πρωτόγνωρη συζήτηση για πιθανά αντίποινα απέναντι στην Ουάσιγκτον. Πρόκειται για μια εξέλιξη που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αδιανόητη, αποκαλύπτοντας το πόσο εύθραυστη έχει γίνει η ισορροπία μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Γροιλανδία δεν αντιμετωπίζεται πλέον απλώς ως μια παγωμένη γωνιά του πλανήτη, αλλά ως ένας κρίσιμος γεωστρατηγικός κόμβος με τεράστιους φυσικούς πόρους και αυξανόμενη σημασία. Όμως, πίσω από τις αναλύσεις των διεθνών οργανισμών και τις δηλώσεις των ηγετών, υπάρχει μια κοινωνία που βιώνει αυτές τις εξελίξεις με όρους καθημερινής αγωνίας, φόβου και ανασφάλειας.

Αυτήν ακριβώς την πραγματικότητα περιγράφει στο protothema.gr η Ιωάννα Μαυροκεφαλίδου, Ελληνίδα κοινωνική λειτουργός που έζησε για 2,5 χρόνια στη Γροιλανδία και σήμερα ζει και εργάζεται στη Δανία.

Ελληνίδα στη Γροιλανδία: Ο Τραμπ κατάφερε να αγχώσει τους πιο ζεν κατοίκους του πλανήτη

Η εμπειρία της και από τις δύο πλευρές τής επιτρέπει, όπως λέει, να έχει μια πιο καθαρή και σφαιρική εικόνα για όσα συμβαίνουν, τόσο στη γροιλανδική κοινωνία όσο και στις σχέσεις της με τη Δανία και τον υπόλοιπο δυτικό κόσμο. Η Ιωάννα Μαυροκεφαλίδου κατάγεται από τη Βέροια και είναι απόφοιτη Κοινωνικής Εργασίας του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου Κρήτης.

Το 2011 μετακόμισε από την Κρήτη στη Δανία για την πρακτική της άσκηση, ενώ το 2019 έκανε το μεγάλο βήμα να μεταβεί στη Γροιλανδία, αναλαμβάνοντας θέση κοινωνικού λειτουργού στην κοινωνική υπηρεσία του δήμου Sermersooq. Εκεί εργάστηκε με κακοποιημένα παιδιά, ένα πεδίο που όπως τονίζει την ενδιέφερε βαθιά και στο οποίο ήθελε να προσφέρει ουσιαστικά τις γνώσεις και την εμπειρία της.

Οι πρώτες εικόνες που αντίκρισε, καθώς το αεροπλάνο πλησίαζε στο Νουούκ, ήταν οι απέραντοι παγετώνες. «Ήταν εντελώς πρωτόγνωρα τοπία, σχεδόν εξωπραγματικά», θυμάται. Εξίσου έντονη ήταν και η αίσθηση όταν κατέβηκε από το αεροπλάνο.

«Αυτό που μου έκανε τεράστια εντύπωση ήταν ο αέρας. Το καθαρό, παγωμένο οξυγόνο. Ήταν σαν να ανέπνεα για πρώτη φορά στη ζωή μου» λέει χαρακτηριστικά.

Η καθημερινότητα στη Γροιλανδία, όπως εξηγεί, δεν συνοδεύτηκε από ιδιαίτερες δυσκολίες. Αντίθετα, τη βίωσε ως μια ζωή πιο απλή, λιτή και με λιγότερο άγχος σε σύγκριση με όσα είχε συνηθίσει στην Ευρώπη. «Οι άνθρωποι με αγκάλιασαν από την πρώτη στιγμή. Δεν ένιωσα ποτέ ξένη. Εκτίμησαν ιδιαίτερα το γεγονός ότι μια Ελληνίδα επέλεξε να μετακομίσει στη Γροιλανδία», αναφέρει, τονίζοντας ότι η φιλοξενία και η ζεστασιά των κατοίκων συνέβαλαν καθοριστικά στην ομαλή και γρήγορη προσαρμογή της.

Αυτή η ήρεμη καθημερινότητα, ωστόσο, έχει διαταραχθεί αισθητά το τελευταίο διάστημα. Όπως εξηγεί, οι Γροιλανδοί είναι ένας λαός που δεν επιθυμεί να βρίσκεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας προσοχής. «Θέλουν να ζουν ήρεμα και ειρηνικά. Τα πρόσφατα γεγονότα, όμως, έχουν επηρεάσει βαθιά την ψυχολογία τους», σημειώνει.

Η αυξανόμενη ένταση και οι απειλές από τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προκαλέσει έντονο άγχος και αβεβαιότητα, όχι μόνο στη Γροιλανδία αλλά και στη Δανία. Οι κάτοικοι φοβούνται ότι οι εξελίξεις αυτές μπορεί να αλλάξουν ριζικά τη ζωή τους. Από τις συζητήσεις της με Γροιλανδούς προκύπτει ένας κοινός φόβος, ότι η γεωπολιτική αντιπαράθεση και το αυξημένο ενδιαφέρον των μεγάλων δυνάμεων θα οδηγήσουν σε οικονομική εκμετάλλευση της περιοχής, απειλώντας τον παραδοσιακό τρόπο ζωής και την πολιτισμική ταυτότητα των Ινουίτ. «Αισθάνονται ότι όλα αυτά ξεπερνούν τις αντοχές μιας μικρής κοινωνίας που απλώς θέλει να διατηρήσει την ταυτότητά της» λέει.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στη σχέση των Γροιλανδών με τους Δανούς. Όπως διαπίστωσε κατά την παραμονή της, πολλοί Ινουίτ αισθάνονται ότι στο παρελθόν η κουλτούρα και οι παραδόσεις τους δεν έγιναν σεβαστές.

«Παρότι αναγνωρίζουν ότι αυτά τα γεγονότα ανήκουν στο παρελθόν, δεν θέλουν πλέον να νιώθουν ότι είναι “κτήμα” της Δανίας», σημειώνει. Ως ένδειξη έλλειψης σεβασμού θεωρούν και το γεγονός ότι αρκετοί Δανοί ζουν μόνιμα στη Γροιλανδία χωρίς να μιλούν τη γλώσσα των Ινουίτ, η οποία αποτελεί βασικό στοιχείο της ταυτότητάς τους. Παρά τα ιστορικά τραύματα, η ίδια ξεκαθαρίζει ότι σήμερα δεν υπάρχουν σοβαρές εντάσεις μεταξύ των δύο λαών. «Συνυπάρχουν ειρηνικά και οι Δανοί, τα τελευταία χρόνια, έχουν αναγνωρίσει τα λάθη του παρελθόντος, ζητώντας συγγνώμη για τον πόνο που προκάλεσαν», αναφέρει. Αυτή η στάση αποτυπώθηκε και στις πρόσφατες διαδηλώσεις αλληλεγγύης στη Δανία, όπου χιλιάδες πολίτες βγήκαν στους δρόμους για να στηρίξουν τη Γροιλανδία, τονίζοντας ότι «δεν είναι προς πώληση».

Η Ιωάννα Μαυροκεφαλίδου ερμηνεύει αυτές τις κινητοποιήσεις ως μια πράξη ευθύνης και βαθιάς ανθρώπινης σύνδεσης. Πολλοί Δανοί, όπως λέει, διατηρούν στενούς δεσμούς με τη Γροιλανδία, ιδιαίτερα όσοι έχουν ζήσει εκεί. «Αγάπησαν τον τόπο, τη φύση και τον πολιτισμό του και ανέπτυξαν ουσιαστικές σχέσεις με τους κατοίκους. Γι’ αυτό και η ανησυχία τους για το τι θα συμβεί είναι πραγματική και βαθιά».

Ο φόβος των Γροιλανδών κορυφώθηκε όταν άρχισαν να διατυπώνονται απειλές περί κατάκτησης της χώρας «με κάθε τρόπο». «Αυτό τους τρομοκράτησε πραγματικά», λέει.

Οι Ινουίτ έχουν αγωνιστεί επί χρόνια για περισσότερη αυτονομία και δεν θέλουν να βρεθούν υπό τον έλεγχο μιας χώρας που, όπως επισημαίνουν, στο παρελθόν έχει καταστρέψει γηγενείς πληθυσμούς. Οι στενοί δεσμοί τους με τους Ινουίτ της Αλάσκας και η εικόνα που έχουν για τη στάση των ΗΠΑ απέναντι σε αυτούς ενισχύουν τους φόβους για εκμετάλλευση των φυσικών πόρων χωρίς κανέναν σεβασμό στον πολιτισμό τους. Στο πλαίσιο αυτό, δεν περνούν απαρατήρητες ούτε οι αλλαγές στο φυσικό περιβάλλον. «Κάτοικοι μου έλεγαν ότι πλέον δεν χιονίζει όσο παλιά στο Νουούκ, οι χειμώνες είναι πιο σύντομοι και βρέχει συχνά. Τα Χριστούγεννα του 2021 δεν είχε χιονίσει καθόλου, κάτι εξαιρετικά ασυνήθιστο», αναφέρει, περιγράφοντας μια ακόμη πηγή ανησυχίας για το μέλλον του τόπου τους.

Αν έπρεπε, τέλος, να μιλήσει σε έναν Έλληνα για τη Γροιλανδία, θα την περιέγραφε ως έναν τόπο μοναδικής φυσικής ομορφιάς και βαθιάς ανθρώπινης επαφής. «Είναι το μόνο μέρος όπου μια φωτογραφία δεν μπορεί να αποτυπώσει πλήρως την ομορφιά και τη γαλήνη του τοπίου. Οι άνθρωποι είναι τόσο αγνοί και ευγενικοί που δεν θα νιώσεις μοναξιά ούτε για ένα λεπτό. Μπορεί να περάσουν απλώς για να δουν αν είσαι καλά ή αν χρειάζεσαι κάτι», καταλήγει.