NAVTEX: Το Ηράκλειο στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής έντασης – Τη Δευτέρα αποπλέει το γαλλικό πλοίο για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Το Abeille Marengo ετοιμάζεται να ξεκινήσει τις έρευνες από την Κρήτη προς την Κύπρο – Η ελληνική NAVTEX, η τουρκική αντι-NAVTEX, η παρέμβαση της Γαλλίας και το κρίσιμο διπλωματικό παρασκήνιο

Στο επίκεντρο μιας νέας διπλωματικής αντιπαράθεσης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας βρίσκεται το Ηράκλειο, καθώς από το λιμάνι της πόλης αναμένεται να αποπλεύσει τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo», προκειμένου να επανεκκινήσουν οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.

Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η έκδοση ελληνικής NAVTEX και η άμεση τουρκική αντίδραση επανέφεραν στο προσκήνιο τις διαφωνίες των δύο χωρών για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πότε θα ξεκινήσει το ερευνητικό πλοίο τις εργασίες του, αλλά και πώς θα αντιδράσει η Τουρκία όταν αυτό κινηθεί ανατολικά της Κρήτης, στην περιοχή της Καρπάθου και προς την Κύπρο.

Από το Ηράκλειο ξεκινά η νέα φάση του έργου

Το «Abeille Marengo» βρίσκεται στο λιμάνι του Ηρακλείου από τις 27 Οκτωβρίου, ενώ αρχικά ο απόπλους του είχε προγραμματιστεί για το Σάββατο 7 Νοεμβρίου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Θανατηφόρο τροχαίο στη Θεσσαλονίκη: Σύγκρουση Ι.Χ. με αστικό λεωφορείο – Νεκρός 50χρονος

Ωστόσο, σύμφωνα με τις νεότερες πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν από τοπικά και πανελλαδικά μέσα, η αναχώρηση μετατέθηκε για το πρωί της Δευτέρας 9 Νοεμβρίου.

Ως επίσημοι λόγοι αναφέρονται οι καιρικές συνθήκες, αλλά και η ανάγκη ολοκλήρωσης της επιχειρησιακής ενημέρωσης και του συντονισμού με τις αρμόδιες υπηρεσίες του Πολεμικού Ναυτικού και την Υδρογραφική Υπηρεσία.

Το πλοίο έχει ναυλωθεί από τη γαλλική εταιρεία Nexans, η οποία συμμετέχει στην υλοποίηση του έργου, με στόχο την πραγματοποίηση ερευνών στον θαλάσσιο χώρο από την Κάρπαθο έως την Κύπρο.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, ο σχεδιασμός αφορά μια συνεχή ερευνητική δραστηριότητα διάρκειας περίπου έξι μηνών.

Το πρώτο στάδιο της πορείας του πλοίου αναμένεται να περιλαμβάνει ελέγχους και δοκιμές των συστημάτων βυθομέτρησης, πριν από την ανάπτυξη των ερευνών στην ευρύτερη περιοχή.

Η ελληνική NAVTEX 1411/26 και η τουρκική αντίδραση

Στις 6 Νοεμβρίου, το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της διαδικασίας αδειοδότησης για τις έρευνες και τις εργασίες που αφορούν την ηλεκτρική διασύνδεση.

Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, εκδόθηκε η ελληνική NAVTEX 1411/26 από τον σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού.

Η συγκεκριμένη ναυτική οδηγία έχει ισχύ από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027 και αφορά τις ερευνητικές δραστηριότητες του «Abeille Marengo» στην περιοχή της διαδρομής του καλωδίου.

Αντίστοιχη NAVTEX εξέδωσε και η Κυπριακή Δημοκρατία, με αριθμό 345/26, μέσω του σταθμού της Λάρνακας, για το τμήμα της διαδρομής που βρίσκεται εντός της κυπριακής ΑΟΖ. Η κυπριακή οδηγία προβλέπει περίοδο ισχύος από τις 19 Νοεμβρίου 2026 έως τις 19 Μαρτίου 2027.

Με τις δύο ναυτικές οδηγίες καλύπτεται η διαδρομή της ηλεκτρικής διασύνδεσης από την Κρήτη μέχρι την Κύπρο.

Η αντίδραση της Άγκυρας ήταν άμεση.

Η Τουρκία εξέδωσε δική της αντι-NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι τμήμα της θαλάσσιας περιοχής που περιλαμβάνεται στην ελληνική οδηγία βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, όπως αυτή έχει δηλωθεί μονομερώς στον ΟΗΕ από το 2020.

Παράλληλα, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστήριξε ότι οι έρευνες δεν έχουν λάβει την απαιτούμενη τουρκική συναίνεση και ότι πρέπει να υπάρξει συντονισμός με τις τουρκικές αρχές.

Μάλιστα, η Άγκυρα υποστήριξε ότι οι ελληνικές και κυπριακές NAVTEX έχουν ακυρωθεί από την ίδια.

Πρόκειται για μονομερή τουρκικό ισχυρισμό, ο οποίος δεν συνιστά ακύρωση των ελληνικών ή κυπριακών ναυτικών οδηγιών.

Η Αθήνα απαντά: «Η Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα»

Η ελληνική πλευρά απέρριψε τις τουρκικές αιτιάσεις, ξεκαθαρίζοντας ότι η αδειοδότηση των ερευνών πραγματοποιήθηκε αποκλειστικά από τις ελληνικές αρχές.

Ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου, μιλώντας στο ΕΡΤnews, υπογράμμισε ότι δεν υπήρξε συνεννόηση Ελλάδας και Τουρκίας για την παροχή άδειας στις εργασίες.

Όπως εξήγησε, η σχετική άδεια ζητήθηκε από την εταιρεία και χορηγήθηκε από την Ελλάδα.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να αναγνωρίσει στην Τουρκία δικαίωμα έγκρισης για τις συγκεκριμένες δραστηριότητες.

Ελληνικές διπλωματικές πηγές σημείωσαν επίσης ότι οι εργασίες του γαλλικού πλοίου θα πραγματοποιηθούν σύμφωνα με τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της εταιρείας, σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας.

Ο ρόλος της Γαλλίας και το παρασκήνιο των επαφών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ρόλος της Γαλλίας στις εξελίξεις.

Η εταιρεία Nexans έχει ναυλώσει το ερευνητικό πλοίο, ενώ το Παρίσι εμφανίζεται να έχει αναλάβει και διπλωματικές πρωτοβουλίες για να αποφευχθεί νέα κλιμάκωση.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, υπήρξαν επαφές μεταξύ Γάλλων και Τούρκων αξιωματούχων, με στόχο να διαμορφωθούν συνθήκες που θα επιτρέψουν την πραγματοποίηση των ερευνών χωρίς νέα ένταση.

Στο επίκεντρο βρίσκεται μια λεπτή διαφορά: η Αθήνα δεν αποκλείει την ενημέρωση της τουρκικής πλευράς για λόγους επικοινωνίας και ασφάλειας, αλλά απορρίπτει οποιαδήποτε διαδικασία που θα μπορούσε να εκληφθεί ως αίτημα τουρκικής άδειας.

Από την άλλη πλευρά, η Άγκυρα ζητούσε έγγραφη γνωστοποίηση και συντονισμό των εργασιών.

Το ζήτημα αυτό αποτέλεσε ένα από τα βασικά σημεία της διπλωματικής κινητικότητας των τελευταίων ημερών.

Η νέα δήλωση Φιντάν και το μήνυμα της Αθήνας

Το Σάββατο 7 Νοεμβρίου καταγράφηκε μια νέα εξέλιξη.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, ερωτηθείς για την ένταση που προκλήθηκε με τις NAVTEX, εμφανίστηκε καθησυχαστικός, δηλώνοντας ότι «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά».

Την ίδια ώρα, τουρκικές διπλωματικές πηγές υποστήριξαν ότι το ζήτημα έχει επιλυθεί, χωρίς ωστόσο να δώσουν συγκεκριμένες λεπτομέρειες για το τι ακριβώς έχει συμφωνηθεί ή διευθετηθεί.

Η απάντηση της Αθήνας ήταν ότι η εσωτερική διαχείριση του ζητήματος από την Τουρκία δεν την αφορά και ότι η Ελλάδα παραμένει η μόνη αρμόδια χώρα για την αδειοδότηση των συγκεκριμένων εργασιών.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα πιο ήπιο διπλωματικό κλίμα, χωρίς όμως να σημαίνει ότι έχουν εξαφανιστεί οι διαφωνίες μεταξύ των δύο χωρών.

Γιατί θεωρείται κρίσιμη η περιοχή ανατολικά της Κρήτης

Το ενδιαφέρον αναμένεται να μεταφερθεί στη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κρήτης και ειδικότερα στη διέλευση του πλοίου από το ανατολικό άκρο του νησιού, κοντά στον Κάβο Σίδερο, και στη συνέχεια προς την Κάρπαθο.

Εκεί θα φανεί στην πράξη εάν η τουρκική αντίδραση θα περιοριστεί στο επίπεδο των διπλωματικών ανακοινώσεων και των αντι-NAVTEX ή εάν θα υπάρξουν κινήσεις επιτήρησης της ερευνητικής δραστηριότητας.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος καταγράφηκε να πραγματοποιεί πτήσεις επιτήρησης νότια της Καρπάθου, στην ευρύτερη περιοχή από την οποία προβλέπεται να διέλθει το υποθαλάσσιο καλώδιο.

Δεν υπάρχει, ωστόσο, μέχρι στιγμής επιβεβαιωμένη πληροφορία ότι επίκειται παρεμπόδιση των εργασιών.

Η ελληνική πλευρά έχει διαμηνύσει ότι διαθέτει σχεδιασμό για κάθε ενδεχόμενο και ότι οι εργασίες θα προχωρήσουν σύμφωνα με τον προγραμματισμό.

Τι είναι τελικά το Great Sea Interconnector

Το Great Sea Interconnector (GSI) είναι το μεγάλο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου.

Πρόκειται για ένα έργο στρατηγικής σημασίας, καθώς θα επιτρέψει την ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο μέσω Ελλάδας.

Η διασύνδεση αποσκοπεί στη μείωση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου, στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και στη δημιουργία νέων δυνατοτήτων για την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Το έργο έχει συνολικό προϋπολογισμό περίπου 1,9 δισ. ευρώ και υλοποιείται από τον ΑΔΜΗΕ, με τη συμμετοχή της Nexans στο κατασκευαστικό σκέλος του καλωδίου.

Στον ευρύτερο σχεδιασμό έχει εξεταστεί και η μελλοντική επέκταση της διασύνδεσης προς το Ισραήλ.

Η σημασία του έργου, επομένως, δεν είναι μόνο ενεργειακή και οικονομική. Έχει και σαφή γεωπολιτική διάσταση, καθώς συνδέεται με τις θαλάσσιες ζώνες και τις ενεργειακές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Δευτέρα 9 Νοεμβρίου: Η ώρα της πράξης

Η Δευτέρα αναμένεται να αποτελέσει ένα σημαντικό ορόσημο.

Το «Abeille Marengo» προετοιμάζεται να αναχωρήσει από το Ηράκλειο, με τις καιρικές συνθήκες να παραμένουν ένας παράγοντας που ενδέχεται να επηρεάσει την ταχύτητα και την εξέλιξη των εργασιών.

Η παρουσία του πλοίου στην περιοχή θα δοκιμάσει στην πράξη τις διπλωματικές ισορροπίες που διαμορφώθηκαν τις προηγούμενες ημέρες.

Για το Ηράκλειο, η εξέλιξη έχει και μια ιδιαίτερη διάσταση: το λιμάνι της πόλης αποτελεί το σημείο εκκίνησης μιας αποστολής που βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος Αθήνας, Άγκυρας, Λευκωσίας και Παρισιού.

Το ζητούμενο πλέον είναι εάν οι έρευνες θα προχωρήσουν χωρίς εμπόδια και εάν η πρόσφατη αποκλιμάκωση θα αποδειχθεί αρκετή για να αποφευχθεί μια νέα ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η επόμενη εβδομάδα θα δώσει τις πρώτες ουσιαστικές απαντήσεις.