Νέα ένταση στο Αιγαίο: Ο πόλεμος των NAVTEX και οι τακτικές της Άγκυρας

Από τις δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για την αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών έως τις NAVTEX και τις «αιχμές» για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό της Ελλάδας, η Τουρκία ανεβάζει εκ νέου τους τόνους, «δοκιμάζοντας» τα όρια της «ήρεμης περιόδου» στις διμερείς σχέσεις.

Το μήνυμα του Τούρκου προέδρου ήταν σαφές και κινήθηκε στη «γραμμή» της πάγιας τουρκικής ρητορικής. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επανέλαβε ότι η Άγκυρα δεν έχει εδαφικές βλέψεις, προειδοποιώντας ωστόσο ότι δεν θα επιτρέψει, όπως υποστήριξε, παραβίαση των δικαιωμάτων της.

«Όποιος ερμηνεύει την ήρεμη και λογική προσέγγιση της Τουρκίας ως αδυναμία, κάνει ένα σοβαρό λάθος», ανέφερε, καλώντας την Ελλάδα να εγκαταλείψει, όπως είπε, τη στρατιωτικοποίηση των νησιών που η Τουρκία θεωρεί ότι έχουν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Κρήτη: Κλείνει ο ΒΟΑΚ αύριο Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου – Δείτε σε ποια σημεία

Η αναφορά του Τούρκου προέδρου στις διεθνείς συνθήκες και στην ανάγκη «να διδαχθούμε από την ιστορία» εντάσσεται στο γνωστό αφήγημα της Άγκυρας, που επιχειρεί να συνδέσει το καθεστώς των νησιών του Αιγαίου με ένα ευρύτερο πακέτο ζητημάτων.

«Καμία υποχώρηση στα κυριαρχικά δικαιώματα»

Από την πλευρά της Αθήνας, ο Γιώργος Γεραπετρίτης έθεσε το ζήτημα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, ενημερώνοντας τους Ευρωπαίους ομολόγους του για την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο.

Ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας υπογράμμισε ότι η Ελλάδα κινείται απαρέγκλιτα στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών, ξεκαθαρίζοντας ταυτόχρονα ότι δεν υπάρχει περιθώριο υποχώρησης σε ζητήματα κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Η Αθήνα επιδιώκει, παράλληλα, την ενεργότερη ευρωπαϊκή παρουσία απέναντι σε οποιαδήποτε ενέργεια θεωρείται επιθετική ή παραβιάζει τους διεθνείς κανόνες. Το μήνυμα προς τις Βρυξέλλες είναι ότι η αντιμετώπιση τέτοιων ενεργειών θα πρέπει να είναι ενιαία και σταθερή.

Η ρηματική διακοίνωση και το νέο μέτωπο στο Αιγαίο

Στο διπλωματικό πεδίο, η Άγκυρα φέρεται να διαβίβασε στην Αθήνα ρηματική διακοίνωση, επαναλαμβάνοντας τις πάγιες θέσεις της για το Αιγαίο. Σύμφωνα με δημοσίευμα της τουρκικής «Milliyet», η Τουρκία υποστηρίζει ότι δεν θα επιτραπεί οποιαδήποτε δραστηριότητα που, κατά την άποψή της, μεταβάλλει το status quo στην περιοχή.

Στο στόχαστρο της Άγκυρας βρίσκονται μεταξύ άλλων οι ελληνικές πρωτοβουλίες για τα θαλάσσια πάρκα και ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός. Η ελληνική κυβέρνηση, ωστόσο, διαμηνύει ότι οι σχετικές κινήσεις υλοποιούνται στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.

Για την Ελλάδα, η μοναδική διαφορά που χρήζει διευθέτησης, είναι η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας. Αντίθετα, η τουρκική πλευρά επιχειρεί να εντάξει στη συζήτηση μια σειρά πρόσθετων ζητημάτων, τα οποία θεωρεί αλληλένδετα.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Η Αθήνα επαναλαμβάνει σε κάθε τόνο ότι δεν τίθεται θέμα τουρκικής έγκρισης για την υλοποίηση του έργου.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ξεκαθάρισε ότι το έργο θα προχωρήσει με βάση όσα προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι δεν μπορεί να «ξαναγραφτεί» το Διεθνές Δίκαιο επειδή δεν αρέσει σε μία χώρα.

Πρόκειται για ένα ακόμη πεδίο όπου οι δύο χώρες εμφανίζονται να επιχειρούν να κατοχυρώσουν τις θέσεις τους, πριν ακόμη η αντιπαράθεση μεταφερθεί από το διπλωματικό επίπεδο στο πεδίο των κινήσεων.

NAVTEX και επιστημονικές έρευνες

Την ίδια ώρα, η Άγκυρα επιχειρεί να ενισχύσει την παρουσία της στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω NAVTEX στέλνοντας το τουρκικό ερευνητικό σκάφος, MARMARA, νοτιοανατολικά του Καστελόριζου για τη διεξαγωγή επιστημονικών ερευνών στην περιοχή.Μία εξέλιξη που προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο έντασης.

Ελλάδα και Τουρκία έχουν εισέλθει έτσι σε έναν νέο κύκλο ανταλλαγής ανακοινώσεων. Κάθε ελληνική πρωτοβουλία που αφορά το Αιγαίο ή την Ανατολική Μεσόγειο αντιμετωπίζεται από την Άγκυρα ως αφορμή για επαναφορά των τουρκικών θέσεων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αντίδραση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών στο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα. Η Άγκυρα επανέφερε ακόμη και ζήτημα ελληνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο υποστηρίζοντας ότι ορισμένοι γεωγραφικοί σχηματισμοί δεν έχουν μεταβιβαστεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών.

Η Αθήνα απάντησε σε αυστηρό τόνο, χαρακτηρίζοντας τους συγκεκριμένους ισχυρισμούς αβάσιμους και απαράδεκτους και υπογραμμίζοντας ότι το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο βασίζεται στις ισχύουσες διεθνείς συνθήκες.

Παρά την κλιμάκωση της ρητορικής, η Αθήνα δεν εγκαταλείπει τον διάλογο. Το υπουργείο Εξωτερικών επιμένει ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας με την Τουρκία πρέπει να παραμείνουν ανοιχτοί, ιδιαίτερα σε περιόδους έντασης.

Το πραγματικό στοίχημα, ωστόσο, παραμένει βαθύτερο σε σχέση με το εάν οι περίοδοι σχετικής ηρεμίας μπορούν να αξιοποιηθούν για την επίλυση των διαφορών ή θα λειτουργούν απλώς ως διαλείμματα πριν από τον επόμενο γύρο έντασης.