Οι καλύτερες ευχές για να μπει με το δεξί ο νέος μήνας

Ο Νοέμβριος, ο τρίτος και τελευταίος μήνας του φθινοπώρου που ξεκινά σήμερα, 1η Νοεμβρίου 2024, τουλάχιστον στο παρελθόν, σηματοδοτούσε τον προθάλαμο του χειμώνα, την απαρχή της σταδιακής έλευσής του.

Αυτός είναι και ο λόγος που στο παρελθόν τον Νοέμβριο τον αποκαλούσαν και «χειμωνιάτικο φθινόπωρο». Κύριο χαρακτηριστικό του ήταν οι βροχές. Στις ημέρες μας όμως, τις ημέρες της κλιματικής αλλαγής και της κλιματικής κρίσης, ο Νοέμβριος δε διατηρεί πλέον στην ίδια ένταση τα κλιματικά χαρακτηριστικά που είχε κάποτε. Το αγωνιώδες ερώτημα είναι αν σε βάθος χρόνου θα συνεχίσει να διατηρεί έστω και κάποια από αυτά και κυρίως το βασικό του χαρακτηριστικό, τις βροχές που με τόση λαχτάρα περιμένουμε διαβάζοντας καθημερινά την πρόβλεψη για τον καιρό και που ακόμη δεν τις έχουμε δει.

Αλλά μέχρι τότε ας κάνουμε τη σύνδεση με το άμεσο παρελθόν, τα χρώματα της υπαίθρου και του κύκλου του ετήσιου χρόνου ζωής σε αυτήν που έχουν χαρίσει στο μήνα Νοέμβριο εκτός από το κύριο και επίσημο όνομά του, ακόμη οκτώ ονόματα.

Ο Νοέμβριος και τα οκτώ ονόματά του

Ο μήνας Νοέμβριος λοιπόν, ο τελευταίος μήνας του φθινοπώρου, αναφέρεται και ως Βροχάρης, Νιαστής, Παχνιστής, Χαμένος, Αϊστράτηγος, Αϊταξιάρχης, Αϊφίλιππας, Μεσοσπορίτης, Αντριάς ή Αγιαντριάς.

Βροχάρης, όνομα που είναι προφανές ότι αντιστοιχεί στις πολλές βροχές που είχε ο μήνας.
Νιαστής, γιατί στη διάρκειά του γίνονται τα τελευταία νεάσματα ή υνάσματα της γης (οργώματα).
Παχνιστής, γιατί στις μέρες του οι κτηνοτρόφοι κλείνουν τα ζώα από την ύπαιθρο στο μαντρί.
Χαμένος, για τον πολύ μικρό χρόνο δουλειάς που επιτρέπει η μικρή μέρα και η γρήγορη έλευση του σκότους.
Ανακατωμένος, λόγω των άστατων καιρικών συνθηκών.
«Κρασομηνάς», επειδή στις αρχές του ανοίγονται τα βαρέλια με το καινούργιο κρασί (σε πολλά μέρη στις 3 Νοεμβρίου, εορτή της ανακομιδής των λειψάνων του Αγίου Γεωργίου).
Αϊστράτηγο και Αϊταξιάρχη γιατί στις 8 του μήνα είναι η γιορτή των Ταξιαρχών, Μιχαήλ και Γαβριήλ.
Αϊφίλιππας ή Φιλιππιάτης από τη γιορτή του Αγίου Φιλίππου που σηματοδοτεί και την έναρξη του χριστουγεννιάτικου 40ημέρου.
Μεσοσπορίτη από τη γιορτή της Μισοσπορίτισσας, δηλαδή της Παναγίας τα Εισόδια της οποίας εορτάζονται στις 21 του μήνα.
Αντριά ή Αγιαντριά από την τελευταία ημέρα του, 30 Νοεμβρίου που γιορτάζει ο Άγιος Αντρέας.

Το όνομα Νοέμβριος

Αναφορικά με την επίσημη ονομασία του, ο Νοέμβριος ετυμολογείται από τη λατινική λέξη «November», η οποία προέρχεται από το αριθμητικό «novem» (εννέα), επειδή στο αρχαίο δεκάμηνο ρωμαϊκό ημερολόγιο ο Νοέμβριος ήταν ο ένατος κατά σειρά μήνας. Στη συνέχεια, με την προσθήκη του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου, το ρωμαϊκό ημερολόγιο έγινε δωδεκάμηνο. Ο Νοέμβριος μετακινήθηκε στην ενδέκατη θέση, αλλά διατήρησε την παλιά του ονομασία.

Όταν «αντρειώνει» το κρύο

Όσον αφορά την ονομασία του «Αντριάς» υπάρχει η εκδοχή ότι το όνομά του αυτό δεν προκύπτει απαραίτητα από την εορτή του Αγίου Αντρέα αλλά από το γεγονός ότι το μήνα Νοέμβριο, βρισκόμαστε στο κατώφλι του χειμώνα, περίοδο που κατά την παράδοση «αντρειεύει» το κρύο. Δεν αποκλείεται ωστόσο να συντρέχουν και οι δύο εκδοχές.

Ο μήνας Νοέμβριος ή Αντριάς και ο Αντρέας

Αξίζει εδώ να σημειωθεί η ιστορία από τη λαϊκή παράδοση της Λάκκας Σουλίου για το μήνα Νοέμβριο, Αντρειά ή Αντριά και τα δύσκολα χρόνια της φτώχειας και της πείνας που επικρατούσαν στην περιοχή της Ηπείρου τις πρώτες δεκαετίες του προηγουμένου αιώνα.

Ο Ανδρέας γεννήθηκε και ζούσε σε ένα από τα γραφικά χωριά της Λάκκας Σουλίου της Ηπείρου. Ταξίδεψε ώρες πολλές με τα πόδια για να φτάσει σε ένα χωριό της περιοχής, ωστόσο αρκετά μακριά από το δικό του. Θα επισκεπτόταν μία οικογένεια, τη θυγατέρα της οποίας θα ζητούσε σε γάμο.

Τα χρόνια ήταν δύσκολα, η φτώχεια επικρατούσε σε μεγάλο κομμάτι της ελληνικής επικράτειας, στην κακοτράχαλη Ήπειρο, ήταν ο κανόνας. Τα υλικά αγαθά έλειπαν από τους περισσότερους, δεν τούς έλειπε όμως η περηφάνια.

Κανείς, όσο δύσκολα και αν τα περνούσε, δεν ήθελε να δείχνει και να παραδέχεται τη φτώχεια του και συχνά την πείνα του σε τρίτους.