Η μάχη των λέξεων στη σκιά της γεωπολιτικής έντασης στην Κρήτη

Σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, το ζήτημα της ονοματοδοσίας των θαλασσών νότια της Κρήτη επανέρχεται δυναμικά στο δημόσιο διάλογο. Η επίσημη καθιέρωση, μέσω του ΦΕΚ 112Α/23-6-2024, των όρων «Βόρειο Κρητικό Πέλαγος» και «Νότιο Κρητικό Πέλαγος» από την Ελληνική Δημοκρατία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, έρχεται σε αντίθεση με τη συνεχιζόμενη χρήση του όρου «Λιβυκό Πέλαγος» σε χάρτες, δημόσιο λόγο και σχολικά εγχειρίδια.

Το ζήτημα δεν περιορίζεται σε μια γλωσσική ή χαρτογραφική επιλογή. Σε μια συγκυρία όπου η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και η προβολή αξιώσεων στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελούν πεδίο διπλωματικών και νομικών αντιπαραθέσεων, οι ονομασίες αποκτούν ιδιαίτερο συμβολικό και πολιτικό βάρος.

Η αντίφαση ανάμεσα στην επίσημη κρατική κατοχύρωση και στη δημόσια χρήση διαφορετικών όρων εγείρει ερωτήματα για τη συνοχή της εθνικής γραμμής και για τον ρόλο της γλώσσας στη διαμόρφωση γεωπολιτικών πραγματικοτήτων.

Των Χρήστου Κηπουρού και Μανώλη Λουτσέτη

«Όταν στα Ελληνικά τοπωνύμια του ΟΗΕ δεν υπάρχει το όνομα «Λιβυκό Πέλαγος», για ποιο λόγο αυτό επιβιώνει στα Κρητικά παράλια;

Όλη η μεγαλόνησος Κρήτη δεν είναι μόνο το μάτι, αλλά η πιο έξυπνη ματιά της Ευρώπης στη θάλασσα της Ανατολικής Μεσογείου. Είναι επίνειο και γεωπολιτική πρωτεύουσα· κάτι που αξίζει περισσότερο και από τον τίτλο της πρωτεύουσας της Μεσογειακής διατροφής.

Πάντοτε σε αυτή τη χώρα υπήρχαν δύο Υπουργεία Εξωτερικών σε ένα, όμως τώρα το κακό παράγινε. Ναι μεν σωστά έπραξε η Ελλάδα και έστειλε στον ΟΗΕ 1700 σελίδες με τα Ελληνικά τοπωνύμια —ανάμεσα στα οποία δεν υπάρχει πουθενά το όνομα «Λιβυκό Πέλαγος»— όμως προς τι τότε το βλέπει κανείς κάθε τόσο στους χάρτες που αποτυπώνουν τα Κρητικά παράλια;

Ακόμη και στους Λιβυκούς χάρτες, όπου η θρασύτητα είναι από ετών στο κόκκινο, δείχνουν την περιβάλλουσα της Λιβυκής ΑΟΖ να φτάνει σχεδόν μέχρι τα νησιά του Λασιθίου. Με το τσιγκέλι προχωρούν οι διορθώσεις της μετονομασίας από Λιβυκό σε Νότιο Κρητικό Πέλαγος.

Λεζάντα: Ένας Χάρτης εκ των 47 (ΦΕΚ 112Α/2024): Η επίσημη σφραγίδα της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Ε.Ε. που ορίζει το Νότιο Κρητικό Πέλαγος. Όταν η ηγεσία αγνοεί τη δική της υπογραφή και τους ευρωπαϊκούς χάρτες, οι λέξεις γίνονται οι πρώτες γκρίζες ζώνες της εθνικής μας κυριαρχίας

Ενώ όλη η Κυβέρνηση, μαζί και ο Πρωθυπουργός και η Υπουργός Παιδείας, υπέγραψαν τους 47 χάρτες με τις ονομασίες «Βόρειο Κρητικό Πέλαγος» και «Νότιο Κρητικό Πέλαγος» (κάτι που έχει δημοσιευθεί στο ΦΕΚ 112Α της 23/6/2024 και αποτελεί επίσημο έγγραφο της Ε.Ε.), δύο μέλη της πιάνονται με τη «γλωσσική γίδα» στην πλάτη.

Είναι εξόφθαλμο ότι οι «γκρίζες ζώνες» αρχίζουν πρώτα από τις λέξεις και τη γλώσσα. Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, παραβιάζοντας το ΦΕΚ που ο ίδιος συνυπέγραψε, επιμένει στη χρήση του αόριστου όρου «Νότια της Κρήτης», αντί της κατοχυρωμένης ονομασίας. Την ίδια στιγμή, η κυρία Ζαχαράκη επιδεικνύει μια ακατανόητη εμμονή διατήρησης του ονόματος «Λιβυκό Πέλαγος» στα σχολικά βιβλία, μετατρέποντας επί της ουσίας το χαρτοφυλάκιό της σε Υπουργείο Τουρκολιβυκής Παιδείας.
Εννοείται ότι η στάση αμφότερων δεν είναι εξ αμελείας. Αν όμως είναι εκ προθέσεως —αυτό που λέμε «εθνική διολίσθηση»— τότε ιδού η Κρήτη, ιδού και η ευθύνη. Ο Πρωθυπουργός οφείλει στη Βουλή, με την καθιέρωση και κατοχύρωση του όρου «Νότιο Κρητικό Πέλαγος», να το καταστήσει γνωστό σε όλα τα Υπουργεία και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής.

Να τελειώνει αυτό το παραμύθι. Να ξημερώσει μια άλλη Καθαρά Δευτέρα στο Νότιο Κρητικό Πέλαγος. Στις καλένδες ο όρος «Νότια της Κρήτης». Η μόνη επίσημη ονομασία σε όλα τα δημόσια και ιδιωτικά έγγραφα: Νότιο Κρητικό Πέλαγος.

Μπορεί κάποια στιγμή να πουν οι Λίβυοι: «Γιατί σας πειράζουν οι χάρτες μας που δείχνουν τη Λιβυκή ΑΟΖ να φτάνει ως το Κουφονήσι (τη Δήλο της Κρήτης); Πρώτον, ως νησί η Κρήτη δεν έχει ΑΟΖ και δεύτερον —και κυριότερο— σε δικό μας Πέλαγος είμαστε, αφού εσείς οι ίδιοι το λέτε Λιβυκό!»

#ΕΕ