NYT: Πώς το Ιράν κέρδισε το γεωπολιτικό «σκάκι» παρά τις απειλές του Τραμπ για άνευ όρων παράδοση

Με τη συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ, το Ιράν φαίνεται να εξασφαλίζει πολύτιμο χρόνο, συνεχίζοντας ανενόχλητο την καταστολή, τις διώξεις και τη βίαιη εξόντωση των ίδιων των πολιτών του

Μέσα σε ένα πανηγυρικό κλίμα ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε μπροστά στις κάμερες τη συμφωνία για ειρήνη με το Ιράν και τον τερματισμό του πολέμου που ξεκίνησε μαζί με το Ισραήλ. Την ίδια ώρα, στο Ιράν ο Μασούντ Πεζεσκιάν υπέγραφε και ο ίδιος την ίδια συμφωνία. Και οι δυο πλευρές διακηρύττουν ότι είναι οι νικητές του καταστροφικού πολέμου, ενώ ο Τραμπ που ζητούσε μια άνευ όρων παράδοση βρέθηκε μπροστά σε μια έκπληξη.

Λιγότερο από 15 εβδομάδες πριν, ο Ντόναλντ Τραμπ, ζητούσε με απόλυτο τρόπο ότι «δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία με το Ιράν παρά μόνο άνευ όρων παράδοση». Ωστόσο, όταν την Τετάρτη δόθηκε στη δημοσιότητα το κείμενο της συμφωνίας που βάζει τέλος στον πόλεμο με το Ιράν, η εικόνα μόνο με παράδοση δεν έμοιαζε.

Αντίθετα, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, το Ιράν φαίνεται να βγαίνει από τον πόλεμο με τη μεγαλύτερη ίσως στρατιωτική δύναμη του πλανήτη όχι απλά ως νικητής αλλά έχοντας εξασφαλίσει σημαντικά οικονομικά και όχι μόνο ανταλλάγματα.

Η συμφωνία προβλέπει ότι η Τεχεράνη αποκτά εκ νέου τη δυνατότητα να εισπράττει δισεκατομμύρια δολάρια από τις εξαγωγές πετρελαίου, προσφέροντας τεράστια οικονομική ανάσα σε ένα καθεστώς που βρισκόταν υπό ασφυκτική πίεση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Τραγωδία στα Καλάβρυτα: 55χρονος πήγε τη σύζυγό του στο νοσοκομείο και κατέληξε ο ίδιος!

Την ίδια στιγμή, οι δύο πλευρές προετοιμάζονται για μια νέα, πιο κρίσιμη διαπραγμάτευση γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο – όπως υποστηρίζει ο ίδιος ο Τραμπ – θα ανασταλεί για τα επόμενα 15 έως 20 χρόνια.

Για έναν πρόεδρο που παραδοσιακά δίνει έμφαση στην πίεση και στη διαπραγματευτική ισχύ, η συγκεκριμένη εξέλιξη προκαλεί ερωτήματα.

Τα Στενά του Ορμούζ

Το κείμενο της Συμφωνίας αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο το Ιράν να διαπραγματευτεί μόνιμο καθεστώς κυριαρχίας στα Στενά του Ορμούζ.

Πρόκειται για εξέλιξη που φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με όσα δήλωνε μόλις πριν λίγες εβδομάδες ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος είχε ξεκαθαρίσει ότι οποιαδήποτε αλλαγή στο καθεστώς ελεύθερης ναυσιπλοΐας στην περιοχή «δεν είναι αποδεκτή».

Η συμφωνία, την οποία υπέγραψαν την Τετάρτη ο Ντόναλντ Τραμπ και ο πρόεδρος του Ιράν, ανοίγει επίσης τον δρόμο για αποδέσμευση τεράστιων ιρανικών κεφαλαίων που βρίσκονταν «παγωμένα» επί σειρά ετών.

Ο Τραμπ επιμένει ότι τα χρήματα θα δοθούν μόνο εφόσον υπάρξει «καλή συμπεριφορά» από την Τεχεράνη. Ωστόσο, στην ουσία πρόκειται για παραχώρηση παρόμοια με εκείνη που είχε κάνει ο Μπαράκ Ομπάμα το 2015 – συμφωνία που ο Τραμπ κατήγγειλε επανειλημμένα όλα τα προηγούμενα χρόνια.

Ο αρχικός στόχος του Τραμπ ήταν πολύ πιο φιλόδοξος: Η πλήρης καταστροφή των πυρηνικών και πυραυλικών προγραμμάτων, η πτώση του καθεστώτος και – όπως είχε αφήσει να εννοηθεί – ακόμη και ο αμερικανικός έλεγχος της ιρανικής πετρελαϊκής βιομηχανίας. Τίποτα από αυτά δεν φαίνεται να επετεύχθη.

Πλέον το θεοκρατικό, αυταρχικό καθεστώς του Ιράν θα μπορεί να συνεχίζει να κυβερνά ανενόχλητο με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Με τη συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ, το Ιράν φαίνεται να εξασφαλίζει πολύτιμο χρόνο, συνεχίζοντας ανενόχλητο την καταστολή, τις διώξεις και τη βίαιη εξόντωση των ίδιων των πολιτών του.

Ο φόβος του Χούβερ

Ο ίδιος ο Τραμπ αποκάλυψε τον βασικό λόγο που επιδίωξε τόσο γρήγορα το τέλος του πολέμου. Όπως δήλωσε σε δημοσιογράφους στην Εβιάν της Γαλλίας, δεν ήθελε να συνδεθεί ιστορικά με τον Χέρμπερτ Χούβερ, τον πρόεδρο που βρέθηκε στην εξουσία όταν ξέσπασε η Μεγάλη Ύφεση του 1929.

«Ήταν πάντα ο πρόεδρος που δεν ήθελα να μοιάσω. Δεν ήθελα να δω οικονομική καταστροφή», είπε χαρακτηριστικά.

Παραδέχθηκε μάλιστα ότι αν ο πόλεμος συνεχιζόταν, ο κόσμος θα άρχιζε να εξαντλεί τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου.

Σύμφωνα με την ανάλυση, ακριβώς αυτό το σενάριο – παγκόσμιο οικονομικό χάος και ενεργειακή κρίση – ήταν από την πρώτη στιγμή το βασικό όπλο του Ιράν.

Η Τεχεράνη έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, επιτέθηκε σε πετροχημικές εγκαταστάσεις, μονάδες αφαλάτωσης, ξενοδοχεία και στρατιωτικές βάσεις στον Περσικό Κόλπο. Με βάση ακόμη και τις δηλώσεις του ίδιου του Τραμπ, η στρατηγική αυτή απέδωσε.

Αναλυτές εκτιμούν ότι το επόμενο στάδιο ίσως είναι οι καθυστερήσεις στις διαπραγματεύσεις. Το Ιράν έχει μακρά ιστορία εξαντλητικών συνομιλιών, αμφισβητώντας κάθε παράγραφο συμφωνιών, δημιουργώντας νέα εμπόδια σε ελέγχους ή επαναπροσδιορίζοντας κρίσιμες έννοιες όπως η «πυρηνική έρευνα».

Κεντρικό πρόσωπο στις συνομιλίες θεωρείται ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί, βετεράνος πολλών προηγούμενων διαπραγματεύσεων.

Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν σχολίασε ότι το μοναδικό πραγματικό αποτέλεσμα της εκεχειρίας είναι το ξανάνοιγμα των Στενών του Ορμούζ – τα οποία ήταν ανοιχτά πριν ξεκινήσει ο πόλεμος: «Και τώρα ουσιαστικά πληρώνουμε το Ιράν για να το κάνει».

Ακόμη πιο σκληρός εμφανίστηκε ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Μπιλ Κάσιντι, ο οποίος έκανε λόγο για «το χειρότερο λάθος αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής των τελευταίων δεκαετιών».

Τα πυρηνικά του Ιράν

Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά πλέον το πώς θα αντιδράσει η Τεχεράνη στο μέλλον. Για περισσότερα από 20 χρόνια το Ιράν βρισκόταν πολύ κοντά στην απόκτηση πυρηνικού όπλου χωρίς να περνά οριστικά τη γραμμή.

Όμως τώρα, μετά από δύο αμερικανικές επιθέσεις μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο, πολλοί αναλυτές φοβούνται ότι η ηγεσία του Ιράν ίσως επανεξετάσει αυτή τη στρατηγική.

Το παράδειγμα της Βόρειας Κορέας είναι χαρακτηριστικό. Η Πιονγκγιάνγκ απέκτησε πυρηνικά όπλα το 2006 και σήμερα διαθέτει περισσότερες από 60 πυρηνικές κεφαλές. Και, όπως σημειώνεται με νόημα, ο Τραμπ πλέον δεν απειλεί τη Βόρεια Κορέα.

Παρά τις επικρίσεις, ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει ότι η συμφωνία μπορεί να αποδειχθεί ιστορική επιτυχία. Όπως δήλωσε ο ίδιος: «Ό,τι χρειαστεί. Επί 47 χρόνια κανείς δεν μπόρεσε να το κάνει. Εμείς το κάναμε. Το κάναμε με τον σωστό τρόπο». «Αν η συμφωνία δεν κρατήσει, θα επιστρέψουμε στους βομβαρδισμούς», προειδοποίησε.