Φόρος τιμής στα θύματα της ναζιστικής θηριωδίας

Στον Μαρτυρικό Αβδελλά του Δήμου Μυλοποτάμου παρίσταται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, συμμετέχοντας στις εκδηλώσεις τιμής και μνήμης για τα θύματα της ναζιστικής θηριωδίας. Η τελετή πραγματοποιείται προς τιμήν των εκτελεσθέντων από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής στον Γουρνόλακκο, τον Σεπτέμβριο του 1943.

Στην εκδήλωση παρόντες, μεταξύ άλλων, είναι ο περιφερειάρχης Κρήτης, Σταύρος Αρναουτάκης, ο Ρεθεμνιώτης βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Μανόλης Χνάρης, ο δήμαρχος Μυλοποτάμου, Γιώργος Κλάδος. Η επιμνημόσυνη δέηση πραγματοποιείται από τον Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, κ. Πρόδρομο.

Η τελετή τιμής και μνήμης διοργανώνεται από τον Δήμο Μυλοποτάμου στο Μνημείο Πεσόντων Αβδελλά και είναι αφιερωμένη στους κατοίκους του χωριού που έχασαν τη ζωή τους στις 3 και 5 Σεπτεμβρίου 1943, όταν οι ναζιστικές δυνάμεις προχώρησαν σε εκτελέσεις στην περιοχή του Γουρνόλακκου, στον Ψηλορείτη.

Οι εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν σε δύο φάσεις και σημάδεψαν βαθιά τον Αβδελλά και τις γύρω κοινότητες. Συνολικά, 32 άνθρωποι από τον Αβδελλά, τον Άγιο Μάμα, τους Αυγενίτες και την Κάλυβο, καθώς και ο ιερέας των Λιβαδίων, Ανδρέας Βαργιάνας, έχασαν τη ζωή τους. Οι 23 από αυτούς ήταν Αβδελλιανοί.

Τα γεγονότα της 5ης Σεπτεμβρίου συνδέονται με την προσπάθεια κατοίκων να επιστρέψουν στον Γουρνόλακκο, προκειμένου να παραλάβουν και να θάψουν τους νεκρούς συγγενείς τους από την προηγούμενη εκτέλεση. Οι άνθρωποι ανέβηκαν στην περιοχή χωρίς όπλα, έχοντας μαζί τους μουλάρια για τη μεταφορά των νεκρών. Εκεί βρέθηκαν αντιμέτωποι με τους Γερμανούς στρατιώτες και εκτελέστηκαν.

Οι συνέπειες για το χωριό ήταν οδυνηρές. Πίσω έμειναν δεκάδες οικογένειες χωρίς τους ανθρώπους τους, 50 ορφανά παιδιά και 27 χήρες, ενώ πολλά σπίτια εγκαταλείφθηκαν. Η μνήμη της θυσίας διατηρήθηκε ζωντανή από τους κατοίκους και τους απογόνους τους.

Υπενθυμίζεται ότι, στις 8 Αυγούστου 2025 ο Αβδελλάς ανακηρύχθηκε επίσημα μαρτυρικό χωριό, μαζί με τον Σοκαρά του Δήμου Γόρτυνας. Η αναγνώριση ήρθε έπειτα από πολυετείς προσπάθειες των κατοίκων, του πολιτιστικού συλλόγου και των τοπικών φορέων.