Οι παλιές ταινίες που γυρίστηκαν στην Κρήτη – Τα μέρη που έγιναν κινηματογραφικό σκηνικό

Από την Αλίκη Βουγιουκλάκη στον Άγιο Νικόλαο μέχρι τον Άντονι Κουίν στον Σταυρό – Το νησί όπως αποτυπώθηκε στη μεγάλη οθόνη πριν από δεκαετίες

Πολύ πριν η Κρήτη γίνει ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς της Μεσογείου, οι κινηματογραφικές κάμερες είχαν ήδη ανακαλύψει το νησί.

Χανιά, Άγιος Νικόλαος, Κριτσά, Κολυμπάρι και μικρότερα σημεία της κρητικής υπαίθρου μετατράπηκαν σε φυσικά κινηματογραφικά πλατό.

Και το ενδιαφέρον σήμερα είναι ακόμη μεγαλύτερο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Γάμος στην Επισκοπή με… πείραγμα στον γαμπρό – Η βόλτα που έκλεψε την παράσταση

Γιατί βλέποντας ξανά αυτές τις ταινίες δεν παρακολουθούμε μόνο τους μεγάλους πρωταγωνιστές του παλιού κινηματογράφου.

Βλέπουμε και μια Κρήτη που σε αρκετές περιπτώσεις δεν υπάρχει πια.

«Η Νεράιδα και το Παλικάρι» – Η Κρήτη της Αλίκης και του Παπαμιχαήλ

Είναι πιθανότατα η ταινία που έρχεται πρώτη στο μυαλό όταν μιλάμε για τον παλιό ελληνικό κινηματογράφο και την Κρήτη.

Η «Νεράιδα και το Παλικάρι» γυρίστηκε το 1969, με την Αλίκη Βουγιουκλάκη και τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ στους πρωταγωνιστικούς ρόλους.

Η ιστορία των δύο νέων που προέρχονται από αντίπαλες οικογένειες, τους Φουρτουνάκηδες και τους Βροντάκηδες, μεταφέρει ουσιαστικά την ιδέα του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας σε ένα κρητικό περιβάλλον.

Και παρότι στην ταινία όλα παρουσιάζονται σαν ένας ενιαίος τόπος, στην πραγματικότητα τα γυρίσματα απλώθηκαν σε διαφορετικές περιοχές του νησιού.

Ο Άγιος Νικόλαος έγινε το «χωριό» της ταινίας

Ένα από τα ωραιότερα κινηματογραφικά τεχνάσματα της παραγωγής βρίσκεται στον Άγιο Νικόλαο.

Η πλατεία του υποτιθέμενου κρητικού χωριού ήταν στην πραγματικότητα περιοχή του κέντρου του Αγίου Νικολάου, γύρω από τη λίμνη Βουλισμένη.

Έτσι, εικόνες μιας πόλης που σήμερα αποτελεί έναν από τους γνωστότερους τουριστικούς προορισμούς της Κρήτης έμειναν καταγεγραμμένες όπως ήταν πριν από περισσότερα από 50 χρόνια.

Γυρίσματα έγιναν επίσης στην Παναγία Κερά στην Κριτσά.

Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η ιστορία του σπιτιού των Φουρτουνάκηδων.

Το κτίριο που εμφανίζεται στην ταινία ήταν στην πραγματικότητα η κατοικία του μεγάλου Κρητικού σκηνοθέτη Νίκου Κούνδουρου στην περιοχή του Μιραμπέλλου.

Οι τοποθεσίες των γυρισμάτων έχουν καταγραφεί αναλυτικά σε αφιέρωμα για τη «Νεράιδα και το Παλικάρι» και τα σημεία της Κρήτης που εμφανίζονται στην ταινία.

Το Ενετικό Λιμάνι των Χανίων στη μεγάλη οθόνη

Η παραγωγή ταξίδεψε όμως και στην άλλη άκρη της Κρήτης.

Σκηνές γυρίστηκαν στο Παλιό Ενετικό Λιμάνι των Χανίων, με τον χαρακτηριστικό φάρο να διακρίνεται στο φόντο.

Γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν επίσης στο Κολυμπάρι.

Αυτό σημαίνει ότι το «χωριό» που βλέπει ο θεατής στην ταινία είναι στην πραγματικότητα ένα κινηματογραφικό παζλ από τοποθεσίες που απέχουν μεταξύ τους εκατοντάδες χιλιόμετρα.

Χανιά και Λασίθι ενώθηκαν μέσω του μοντάζ και παρουσιάστηκαν ως ένας ενιαίος τόπος.

Μια ταινία που έφερε την Κρήτη σε εκατοντάδες χιλιάδες θεατές

Η επιτυχία ήταν τεράστια.

Η ταινία προβλήθηκε τη σεζόν 1969-1970 και έκοψε περισσότερα από 626.000 εισιτήρια.

Για μια ολόκληρη γενιά Ελλήνων, οι εικόνες της Κρήτης συνδέθηκαν έτσι με την Αλίκη Βουγιουκλάκη, τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ, τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο και τον Σπύρο Καλογήρου.

Και δεκαετίες αργότερα, αρκετά από τα σημεία των γυρισμάτων εξακολουθούν να είναι αναγνωρίσιμα.

Ο «Ζορμπάς» και η παραλία που έγινε διάσημη σε όλο τον κόσμο

Λίγα χρόνια νωρίτερα, το 1964, μια άλλη κινηματογραφική παραγωγή είχε ήδη μετατρέψει την Κρήτη σε παγκόσμιο κινηματογραφικό σκηνικό.

Ο «Αλέξης Ζορμπάς» του Νίκου Καζαντζάκη μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Μιχάλη Κακογιάννη ως «Zorba the Greek».

Πρωταγωνιστής ήταν ο Άντονι Κουίν, μαζί με τον Άλαν Μπέιτς, την Ειρήνη Παπά και τη Λίλα Κέντροβα.

Η Finos Film καταγράφει ότι ο Μιχάλης Κακογιάννης γύρισε την ταινία στην Κρήτη το 1964, πριν η παραγωγή γνωρίσει τεράστια διεθνή επιτυχία.

Ο Σταυρός των Χανίων έγινε η παραλία του Ζορμπά

Ένα από τα σημεία που συνδέθηκαν για πάντα με την ταινία είναι ο Σταυρός στο Ακρωτήρι Χανίων.

Η παραλία με τον χαρακτηριστικό βραχώδη όγκο στο φόντο έγινε τόπος γυρισμάτων και παραμένει μέχρι σήμερα συνδεδεμένη με τον Ζορμπά.

Η επίσημη τουριστική προβολή της Κρήτης παρουσιάζει τον Σταυρό ως την εμβληματική παραλία του «Zorba the Greek».

Η ταινία απέσπασε τρία Όσκαρ και η εικόνα της Κρήτης ταξίδεψε σε ολόκληρο τον κόσμο.

Μαζί της ταξίδεψε φυσικά και η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, η οποία συνδέθηκε διεθνώς με την Ελλάδα.

Ένα Όσκαρ που επέστρεψε στην Κρήτη

Υπάρχει μάλιστα μια εκπληκτική συνέχεια στην ιστορία.

Ο Walter Lassally, διευθυντής φωτογραφίας του «Zorba the Greek», κέρδισε το Όσκαρ Φωτογραφίας για την ταινία.

Δεκαετίες αργότερα επέλεξε να εγκατασταθεί μόνιμα στην Κρήτη και συγκεκριμένα στον Σταυρό, τον οποίο είχε γνωρίσει μέσα από τα γυρίσματα.

Σύμφωνα με τη βιογραφική καταγραφή της Finos Film για τον Walter Lassally, ο βραβευμένος κινηματογραφιστής εγκαταστάθηκε στο νησί το 1998, έχοντας αγαπήσει την Κρήτη από την εποχή του Ζορμπά.

Όταν ο Walt Disney έφτασε κινηματογραφικά στην Κρήτη

Την ίδια δεκαετία υπήρξε και μια πολύ λιγότερο γνωστή παραγωγή.

Το 1964 κυκλοφόρησε η οικογενειακή περιπέτεια «The Moon-Spinners», παραγωγής Walt Disney Productions, με πρωταγωνίστρια τη Hayley Mills.

Μεγάλο μέρος της ιστορίας διαδραματίζεται στην Κρήτη και η παραγωγή πραγματοποίησε γυρίσματα στο νησί.

Η ταινία δεν απέκτησε στην Ελλάδα τη διαχρονική αναγνωρισιμότητα του Ζορμπά ή της «Νεράιδας και του Παλικαριού», αποτελεί όμως ένα ενδιαφέρον κομμάτι της κινηματογραφικής ιστορίας της Κρήτης.

Ήταν μια εποχή κατά την οποία το κρητικό τοπίο άρχιζε να γίνεται ελκυστικό όχι μόνο για τις ελληνικές αλλά και για μεγάλες ξένες παραγωγές.

Ο Νίκος Κούνδουρος γύριζε την Κρήτη με διαφορετικό βλέμμα

Η σχέση του νησιού με τον παλιό κινηματογράφο δεν περιορίζεται στις εμπορικές παραγωγές.

Ο γεννημένος στον Άγιο Νικόλαο Νίκος Κούνδουρος επέστρεψε κινηματογραφικά στην Κρήτη για το «Πρόσωπο της Μέδουσας», που έγινε αργότερα γνωστό και ως «Vortex».

Σύμφωνα με τη Finos Film, τα γυρίσματα στην Κρήτη ξεκίνησαν το καλοκαίρι του 1966.

Η πολιτική κατάσταση που ακολούθησε με τη δικτατορία διέκοψε την πορεία της παραγωγής και ο Κούνδουρος ολοκλήρωσε αργότερα την ταινία έπειτα από αλλαγές και αναθεωρήσεις.

Η Κρήτη πριν αλλάξει από τον τουρισμό

Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο όταν παρακολουθούμε σήμερα αυτές τις ταινίες.

Πίσω από τους ηθοποιούς υπάρχουν δρόμοι, λιμάνια, παραλίες και οικισμοί μιας άλλης εποχής.

Ο Άγιος Νικόλαος πριν από τη σημερινή του τουριστική ανάπτυξη.

Τα Χανιά δεκαετίες πριν αποκτήσουν τη σημερινή εικόνα.

Ο Σταυρός όταν ακόμη δεν είχε γίνει διεθνώς γνωστός ως «η παραλία του Ζορμπά».

Και μικρά σημεία της Κρήτης που μεταμορφώθηκαν μέσα στα επόμενα 50 και 60 χρόνια.

Ένα διαφορετικό ταξίδι στην Κρήτη μέσα από τον κινηματογράφο

Οι παλιές ταινίες μπορούν επομένως να λειτουργήσουν και σαν ένα απρόσμενο ιστορικό αρχείο.

Στη «Νεράιδα και το Παλικάρι» μπορούμε να αναζητήσουμε τον Άγιο Νικόλαο, την Κριτσά, το Κολυμπάρι και το Ενετικό Λιμάνι των Χανίων.

Στον «Ζορμπά» μπορούμε να επιστρέψουμε στον Σταυρό.

Και σε λιγότερο γνωστές παραγωγές να ανακαλύψουμε μια Κρήτη που χρησιμοποιήθηκε ως φυσικό κινηματογραφικό πλατό πολύ πριν από την εποχή των μεγάλων σύγχρονων παραγωγών.

Τελικά, την επόμενη φορά που θα δούμε μία από αυτές τις ταινίες, ίσως αξίζει να κοιτάξουμε για λίγο πέρα από τους πρωταγωνιστές.

Γιατί στο βάθος της εικόνας πρωταγωνιστεί και κάτι ακόμη:

η ίδια η Κρήτη, όπως ήταν πριν από μισό και πλέον αιώνα.