Ολική έκλειψη Ηλίου: Πότε θα είναι ορατό αυτό το σπάνιο ουράνιο θέαμα

Πώς δημιουργείται η ολική έκλειψη

Ένα από τα εντυπωσιακότερα αστρονομικά φαινόμενα των τελευταίων ετών θα σημειωθεί την Τετάρτη 12 Αυγούστου, όταν μια ολική έκλειψη Ηλίου θα γίνει ορατή από περιοχές της Ευρώπης και του βόρειου ημισφαιρίου.

Για λίγα λεπτά η Σελήνη θα βρεθεί ακριβώς ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, καλύπτοντας πλήρως τον ηλιακό δίσκο για όσους βρίσκονται μέσα στη στενή ζώνη από την οποία θα περάσει η σκιά της.

Η έκλειψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ευρώπη, καθώς θα είναι η πρώτη ολική έκλειψη Ηλίου ορατή από την ηπειρωτική Ευρώπη από το 1999. Το φαινόμενο αναμένεται να προσελκύσει χιλιάδες ταξιδιώτες και φίλους της αστρονομίας στις περιοχές που βρίσκονται μέσα στο λεγόμενο «μονοπάτι της ολικότητας».

Πώς δημιουργείται η ολική έκλειψη

Η ηλιακή έκλειψη συμβαίνει όταν η Σελήνη παρεμβάλλεται ανάμεσα στον Ήλιο και τη Γη και η σκιά της πέφτει πάνω σε ένα τμήμα της επιφάνειας του πλανήτη.

Στην ολική έκλειψη, για τους παρατηρητές που βρίσκονται στο κατάλληλο σημείο, η Σελήνη καλύπτει ολόκληρο τον φωτεινό δίσκο του Ήλιου. Το φως της ημέρας περιορίζεται απότομα, ο ουρανός αποκτά εικόνα λυκόφωτος και γίνεται ορατό το ηλιακό στέμμα γύρω από τη σκοτεινή Σελήνη.

Το φαινόμενο είναι δυνατό χάρη σε μια εντυπωσιακή αναλογία μεγεθών και αποστάσεων: ο Ήλιος έχει διάμετρο περίπου 400 φορές μεγαλύτερη από εκείνη της Σελήνης, βρίσκεται όμως και περίπου 400 φορές μακρύτερα. Έτσι, από τη Γη οι δύο δίσκοι εμφανίζονται με σχεδόν ίδιο φαινόμενο μέγεθος.

Πηγή: freepik

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Δύο αστυνομικοί τραυματίες σε τροχαίο στη λεωφόρο Αθηνών–Σουνίου – Τους χτύπησε ΙΧ που έκανε αναστροφή

Από ποιες περιοχές θα περάσει η σκιά της Σελήνης

Η ολικότητα της έκλειψης της 12ης Αυγούστου θα διασχίσει τη βόρεια Ρωσία, τη Γροιλανδία και την Ισλανδία, πριν κινηθεί πάνω από τον Ατλαντικό και φτάσει στην Ιβηρική Χερσόνησο.

Στο ευρωπαϊκό κομμάτι της διαδρομής, ιδιαίτερα προνομιακή θέση θα έχει η Ισπανία, ενώ ένα μικρό τμήμα της βορειοανατολικής Πορτογαλίας θα βρεθεί επίσης μέσα στο μονοπάτι της ολικότητας.

Στην Ισπανία, η ζώνη θα διασχίσει μεγάλο μέρος του βόρειου και ανατολικού τμήματος της χώρας, φτάνοντας μέχρι τις Βαλεαρίδες.

Πολύ μεγαλύτερη θα είναι η περιοχή από την οποία το φαινόμενο θα εμφανίζεται ως μερική έκλειψη. Σε αυτή περιλαμβάνονται μεγάλο μέρος της Ευρώπης και του Καναδά, περιοχές των βόρειων Ηνωμένων Πολιτειών και η βορειοδυτική Αφρική.

Λιγότερο από δύο λεπτά ολικότητας σε περιοχές της Ισπανίας

Η απόλυτη κάλυψη του Ήλιου θα διαρκέσει λίγο, ιδιαίτερα στην Ισπανία, όπου το φαινόμενο θα εξελιχθεί χαμηλά στον ορίζοντα, λίγο πριν από τη δύση.

Στην περιοχή του Μπούργκος, για παράδειγμα, η ολικότητα θα διαρκέσει περίπου ένα λεπτό και 44 δευτερόλεπτα, ενώ ολόκληρη η διαδικασία από την έναρξη έως το τέλος των μερικών φάσεων θα πλησιάσει τη μία ώρα και 47 λεπτά.

Η μέγιστη διάρκεια της ολικής φάσης κατά μήκος ολόκληρης της διαδρομής της έκλειψης θα φτάσει περίπου τα δύο λεπτά και 18 δευτερόλεπτα.

Γιατί οι ολικές εκλείψεις είναι τόσο σπάνιες για έναν τόπο

Οι ηλιακές εκλείψεις δεν αποτελούν από μόνες τους εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο σε παγκόσμια κλίμακα. Αυτό που είναι σπάνιο είναι να βρίσκεται ένας συγκεκριμένος τόπος ακριβώς μέσα στη στενή λωρίδα της ολικότητας.

Η σκιά της Σελήνης καλύπτει κάθε φορά μια περιορισμένη περιοχή της Γης, με αποτέλεσμα να μπορεί να περάσει πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα πριν μια συγκεκριμένη πόλη ή περιοχή ξαναζήσει πλήρη κάλυψη του Ήλιου.

Η Ισπανία, ωστόσο, βρίσκεται μπροστά σε μια ιδιαίτερα ασυνήθιστη περίοδο εκλείψεων. Στις 2 Αυγούστου 2027 μια ακόμη ολική ηλιακή έκλειψη θα περάσει από τη νότια Ισπανία, τη βόρεια Αφρική και την Αραβική Χερσόνησο.

Πηγή Χ

Με ειδικά γυαλιά η παρατήρηση

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται κατά την παρακολούθηση του φαινομένου, καθώς η απευθείας παρατήρηση του Ήλιου χωρίς κατάλληλη προστασία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στα μάτια.

Για όλες τις μερικές φάσεις της έκλειψης πρέπει να χρησιμοποιούνται ειδικά πιστοποιημένα γυαλιά έκλειψης ή ασφαλή ηλιακά φίλτρα. Τα κοινά γυαλιά ηλίου, ακόμη και πολύ σκούρα, δεν παρέχουν την απαιτούμενη προστασία.

Μόνο όσοι βρίσκονται μέσα στη ζώνη της ολικής έκλειψης μπορούν να αφαιρέσουν για λίγες στιγμές τα ειδικά γυαλιά, και αποκλειστικά όταν η Σελήνη έχει καλύψει πλήρως τον φωτεινό δίσκο του Ήλιου. Μόλις αρχίσει να επανεμφανίζεται έστω και ένα μικρό τμήμα του, η προστασία πρέπει να χρησιμοποιηθεί ξανά.

Ειδικό ηλιακό φίλτρο απαιτείται επίσης για τηλεσκόπια, κιάλια και φωτογραφικές μηχανές, καθώς η συγκεντρωμένη ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό στα μάτια και ζημιά στον εξοπλισμό.

πηγή: science.nasa